یادداشتهای روزانه از محمدعلی فروغی

یکشنبه 28 مهر 1392 03:14 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: معرفی و مرور ،
معلم، روزنامه نگار، تاریخ نویس، ادیب و سیاستمدار صفاتی است که می توان به محمدعلی فروغی اتلاق کرد. فرزند ذکاءالملک فروغی در حساس ترین مقاطع تاریخ معاصر ایران از عالم فرهنگ به سرای سیاست کوچ کرد و یکی از شاخص ترین چهره های تثبیت سلطنت پهلوی شد؛ فروغی بود که بلافاصله پس از رضاشاه شدن رضاخان، نخست وزیری را بر عهده گرفت و همو بود که در شهریور 1320، وقتی خاک ایران اشغال و رضاشاه مجبور به کناره گیری شد، باز اداره دولت را در دست گرفت تا محمدرضا را بجای پدر بر تخت بنشاند. او که در سال های 1300 تا 1320 چهره ای سیاسی بود، در 3 دهه قبل از کودتا سوم اسفند 1299، چهره ای به تمامی فرهنگی بود؛ معلم مهمترین مدارس تهران و پژوهشگر تاریخ ایران.

با همه اهمیت فروغی اما منابع مکتوب درباره او بسیار کم است و تا این اواخر، کتابی یافت نمی شد که مستقلا به او بپردازد و با این اوصاف، می توان به اهمیت کار استاد ایرج افشار در تصحیح و انتشار یادداشت های روزانه ذکاءالملک ثانی پی برد.

یادداشت های فروغی، مربوط به سالی پیش از صدور فرمان مشروطیت است؛ مقطعی که او معلم مدرسه سیاسی و مظفریه تهران است و رفیق علامه محمد قزوینی. در این مقطع، فروغی هیچ نسبتی با طبقه سیاسی کشور ندارد و گرچه یادداشت هایش بیشتر جنبه شخصی دارد، اما از خلال آن می توان به وضعیت فرهنگی، اجتماعی و حتی سیاسی کشور پی برد. از جمله به بهانه شنیده هایش، شوخی های شنیع درباریان نزد مظفرالدین شاه را بازگو می کند و از دنائت و حماقت خاندان قاجار سخن می راند. هواداری اش از عین الدوله و موافقت اش با عملکرد مسیو نس (همان مسیو نوز معروف) هم نشان می دهد که نخبگان ایرانی در سال های پیشامشروطه چگونه می اندیشیده اند. از لابلای گزارش هایش از آمدن کتاب های تازه خارجی و روزنامه های فرنگی یا گپ و گفت هایش با دوستان فرنگ رفته و تحصیل کرده یا اشاراتش به شرایط معلمان و شاگردان چند مدرسه مهم، گفته هایش درباره وضعیت تولید روزنامه های داخلی و... می توان به شرایط فرهنگی این دوره، طرز فکر نخبگان ومردم پی برد.

باز از نکات جالب توجه کتاب، حکایت هایی است که فروغی خود یا به نقل از پدر می آورد؛ برای مثال چند بار داستان هایی را می گوید که از رواج خرافه های مذهبی خبر می دهد. داستانی دارد درباره خرید کفش برای خودش که از رواج بدقولی در بازار حکایت می کند و داستانی دارد درباره تردیدش برای چاپ کتاب در یک چاپخانه مجهز با مدیریت ایرانی ها یا چاپخانه قدیمی با مدیریت خارجی ها به دلیل ترس از تقلب چاپخانه ایرانی!

یادداشت ها، علاوه بر آن که شرایط کشور در یکی از مهم ترین مقاطع تاریخی را نشان می دهد، منبعی قابل اعتنا و اعتماد درباره خاندان فروغی هم هست که جای خالی مطالعه درباره این خانواده مهم و تاثیرگذار را پر می کند.

اطلاعات کتاب: یکی دیگر از محصولات عمر با برکت ایرج افشار است و حاصل همکاری کتابخانه مجلس با او. یادداشت های فروغی، سال 1387 توسط حسن ره آورد به کتابخانه مجلس اهدا شد و رئیس وقت کتابخانه، حجت الاسلام رسول جعفریان، از افشار خواست که آن را بخواند و تصحیح کند که حاصل کار، یک سال بعد منتشر شد. چاپ دوم هم با تغییر طرح جلد و همکاری نشر علم در سال 90 انتشار یافت.

یادداشت های فروغی از 16 ژانویه [در کتاب به اشتباه 19] 1904 شروع می شود و تقریبا 6 ماه، تا 13 ژوئن همان سال ادامه دارد. هر روز، کادری بر پیشانی خود دارد که شرح فروغی از آب و هوا، خورد و خوراک، دخل و خرج و وضعیت مزاجی اش در آن روز است.

افشار، برای برخی نام ها در پاورقی توضحیاتی آورده و در انتهای کتاب چند عکس، دست نوشته و طراحی از صاحب یادداشت ها را آورده است. در مقدمه و موخره کتاب هم درباره سر و شکل نسخه اصلی، نحوه تصحیح، دلایل اهمیت آن و... توضیحاتی آورده تا کتاب ارزشی دوچندان پیدا کند.

نویسنده: محمدعلی فروغی

به کوشش: ایرج افشار

ناشر: کتابخانه مجلس، نشر علم

نوبت چاپ: اول، 1390

شابک: 2-270-224-964-978

قطع: وزیری

قیمت: 500 صفحه، 14500 تومان




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: دوشنبه 14 بهمن 1392 02:42 ب.ظ

گذار 4

یکشنبه 14 مهر 1392 02:36 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: مجله بازی ،

شماره مهرماه گذار، تحلیل هایی از مهمترین رخدادهای اقتصادی و سیاسی کشور دارد که شاید داغ ترین آن را بتوان تحولات سیاست خارجی در هفته های پایانی تابستان و هفته نخست پاییز دانست. نگاهی به دیپلماسی نوین ایران با عنوان «بازی ظریف» بازیگر اصلی این تحولات، یعنی وزیر امور خارجه را در مرکز توجه قرار داده است. سیدمهدی طباطبایی در یادداشت نخست خود درباره سمت و سوی دستگاه دیپلماسی کشور نوشته است: «به همان اندازه که عدم ارتباط با کشوری چون امریکا از قداست و ارزش برخوردار نیست، صرف برقراری مذاکره و از سرگیری روابط نیز شفابخش و نجات آفرین نخواهد بود. چنانچه اگر بنا بود در اثر رابطه با امریکا اضمحلال و تباهی گریبانگیر ملت ها و دولت ها شود، از نسل بشریت چیزی باقی نمانده بود و کشوری جز امریکا و ایران امروز بر پهنه گیتی برجای نبود. از سوی دیگر اگر بنا بود صرف روابط دوستانه با امریکا اسباب رستگاری و فلاح ملت ها و دولت ها باشد، باید امروز همه کشورهای دنیا در وضعیتی بهتر از ایران به سر می بردند که الحق و الانصاف چنین نیست.» گزارشی از مهمترین چالش های دیپلماتیک در سال های پس از انقلاب به تفکیک وزرا؛ کریم سنجابی، مهدی بازرگان (کفیل)، ابراهیم یزدی، ابوالحسن بنی صدر (سرپرست)، میرحسین موسوی، علی اکبر ولایتی، کمال خرازی، منوچهر متکی و علی اکبر صالحی، به همراه گفت و گویی با دکتر مجید تفرشی، گزارشی از رفتن پرونده هسته ای از وزارت خارجه به شورای امنیت ملی و بازگشت آن و یک مقاله خواندنی از خانم سوزان ملانی از ایران پژوهان امریکایی مجموع مطالب پرونده «بازی ظریف» را شکل می دهد.

پرونده دیگر بخش سیاسی، دیگر موضوع سیاسی داغ این روزها یعنی تغییر و تحولات دانشگاه است. این پرونده با یادداشتی از مهرداد خدیر آغاز می شود که نشان داده چرا و چگونه «غیرسیاسی ترین وزارتخانه کشور به سیاسی ترین آن تبدیل شده است». معرفی تک تک وزرای علوم و بررسی مهمترین چالش های آنان در دوره تصدی، مصاحبه با دکتر نجفقلی حبیبی و علی عباسپور و گزارشی از تحولات دانشگاه آزاد مطالب این پرونده را تشکیل می دهد.

«آینده سرزمین اهرام» هم نگاهی دارد به تحولات مصر به ویژه پس از کودتای نظامیان علیه دولت مرسی. در این پرونده، مقاله عمرانکارناسیون استاد کالج بارد امریکا در مذمت «کودتاهای خوب» حاوی نکات جالب و جدیدی است. او اثبات می کند که هیچ کودتایی، حتی اگر با رضایت توده هایی از مردم صورت گرفته باشد، به نفع دموکراسی و کشور نبوده است.

بخش اقتصادی ماهنامه گذار درباره بحران داروست؛ نگاهی به بازار داروی بیماران خاص، تحلیل ریشه های بحران دارو و نقش آن در سبد هزینه خانوار به قلم دکتر محمدرضا واعظ مهدوی رئیس اسبق سازمان بیمه خدمات درمانی، «تن فروشی قانونی» درباره فروش کلیه، گزارشی از کمبود شیرخشک در بازار، مصاحبه با رئیس کمیسیون بهداشت مجلس، نابرابری های بخش سلامت، گزارشی از رشد قیمت تجهیزات پزشکی، گزارشی از فراگیرشدن فروش کبد و گفت و گویی خواندنی با دکتر ناصر نقدی مدیرعامل شرمت داروسازی داروپخش مطالب این بخش را تشکیل می دهد.

معرفی چهره های ماه، مرور روزنامه های شهریور 62، 72، 82 و 92، مثبت و منفی اقتصاد، معرفی عملیات فتح المبین و... را هم در بخش های دیگر گذار می توان خواند.




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: یکشنبه 14 مهر 1392 02:38 ب.ظ

حق به شهر

پنجشنبه 28 شهریور 1392 08:28 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: بازنشر ،


کتاب جدید هاروی از شیوه های تحمیل شهر به فقرا می گوید؛*

کلیدی برای فهم بحران مسکن در تهران!


چرا قیمت زمین در بافت های فرسوده تهران تفاوت چندانی با قیمت زمین در بافت های نافرسوده ندارد؟ چگونه توسعه پایتخت، فقرا را هر روز و هر روز بیشتر به حاشیه می راند؟ بورژوازی کژکارکرد املاک و مستغلات چطور قیمت خانه و زمین را هر روز بالاتر و بالاتر می برد؟ چگونه بانک ها، سازمان های دولتی و نیمه دولتی و خصوصی، شهرداری، شرکت های ساختمانی و برخی بنگاه های املاک دست در دست هم، تهران را به شهری غیرقابل سکونت برای طبقه متوسط و اقشار کم درآمد بدل کرده اند؟ چرا طرح هایی مانند مسکن اجتماعی در ایران موفق نمی شود و همه دوست دارند سند ملکشان را زیر سر داشته باشند؟ سئوالاتی از این دست در ذهن بسیاری از ساکنان پایتخت طرح می شود و البته در اغلب موارد بی جواب می ماند. همه ما فقط نظاره گر چرخه گرانی روزافزون مسکنیم و هیچ دلیل عقلایی هم برای آن نمی یابیم. اما برخی از روشنفکران غربی، با مطالعه آن چه در شهرهای بزرگ اتفاق افتاده، تلاش کرده اند پاسخی منطقی به این دست سئوالات بدهند. «دیوید هاروی» از جمله این اندیشمندان است که در «حق به شهر» تلاش کرده است نشان دهد چگونه نگاه سرمایه-سالارانه به شهر، سبب به حاشیه رفتن طبقات فرودست می شود.

هاروی بر آن است که شهروندان همان قدر که حق آزادی، حق انتخاب کردن و انتخاب شدن، حق معامله و... دارند، بر شهر و تحولات آن هم محق اند و به عبارتی حق به شهر، یکی از حقوق مسلم شهروندی است: «حق به شهر بسیار فراتر از آزادی فردی در دسترسی به امکانات شهری است. حق به شهر، حق تغییر دادن خودمان از طریق تغییر دادن شهر است. به علاوه، این حقی عمومی و نه فردی است، چه این دگرگونی به طور اجتناب ناپذیری وابسته به اعمال نیروی جمعی در تغییر شکل دادن به روند توسعه شهری است. من می خواهم چنین استدلال کنم که آزادیِ ساختن و بازساختن شهرها و خودمان یکی از با ارزش ترین و در عین حال فراموش شده ترین حقوقد بشر است

نویسنده در تبیین نظریه اش، ابتدا تحولات تاریخی شهرنشینی را بررسی کرده و توسعه شهری را به دلیل کنترل و توزیع مازاد تولید، یک پدیده طبقاتی دانسته است. هاروی توسعه شهری را هم مانند هزینه های نظامی، جاذب تولید اضافه سرمایه داران می خواند و حتی فراتر از این، «کمون پاریس» در 1868 را با عنوان «بزرگ ترین رویداد انقلابی در تاریخ شهری سرمایه-داری» نتیجه تحولات شهری عنوان می کند و در ادامه با بررسی تجربه توسعه شهری در ایالات متحده، به این نتیجه جالب می رسد که سرمایه داری با تبلیغ ارزش مالکیت، سپس اعطای مالکیت با ارائه وام، افراد را به خود بدهکار می کند و از این طریق انگیزه اعتراض و اعتصاب را از آنان می گیرد.

هاروی گوشه چشمی هم به تحولات امروز جهان دارد و شهرگرایی در چین را تثبیت کننده اقتصاد جهانی و شهرگرایی در خاورمیانه را بلعنده مازاد فروش نفت می خواند و پیش بینی می کند که این روند شهرگرایی، بحران جدیدی را ساز خواهد کرد که با توجه به زمان نوشتن مقاله، 2008 میلادی، امروز می توان به درستی آن صحه گذاشت.

نویسنده در بخشی از نظریه اش، وجوه مختلف شهرگرایی را تبیین می کند و می گوید کیفیت زندگی شهری مانند خود شهر به کالا تبدیل شده، ساختمان و خیابان نوع جدیدی از سبک زندگی را به شهروندان تحمیل می کند و این همه به پیدایش گونه دیگری از اخلاق نئولیبرالی منجر شده که تاکید بر «مالکیت» را یک «ارزش سیاسی» می داند. این نئولیبرالیسم است که منافع دولت و بخش خصوصی را یکی کرده و به این ترتیب شهرگرایی را تضمین کرده است. طبق این الگو، عجیب نیست که مناطقی از شهر به جزیره زندگانی افراد بسیار ثروتمند تبدیل شود که برای رفاه بیشتر پلیس خصوصی را به خدمت می گیرند و از خدمات آموزشی، ورزشی و تفریحی خاص و اختصاصی بهره می برند. (چنین جزایری را در شمال شهر تهران می توان یافت!) طبق همین الگو، نویسنده توضیح می دهد که شهرهای جدید برای کنترل تهدیدات طبقه فرودست، دائما آنان را به حاشیه می راند.

هاروی در انتهای مقاله کوتاهش، راه حل مورد نظر خود را هم ارائه می دهد؛ تبدیل حق به شهر به هدف اول مبارزات سیاسی و خواسته نخست جنبش های اجتماعی: «یک قدم در جهت وحدت بخشیدن به این مبارزات این است که حق به شهر به عنوان شعاری هم عملی و هم سیاسی اتخاذ شود، درست از این رو که این شعار بر این نکته تمرکز می کند که چه کسی ارتباط لازم میان شهرگرایی و تولید اضافی، و بهره گیری از آن را در کنترل خود دارد. دموکراتیزه شدن این حق، و بنا نهادن یک جنبش اجتماعی وسیع برای اعمال اهداف آن، امری الزامی است اگر سلب مالکیت شدگان بخواهند کنترل خود را بر آن چه که مدت های طولانی از آن محروم بوده اند، بازیابند. و اگر بخواهند شیوه های شهرگرایی جدید برقرار سازند. لوفور حق داشت اصرار داشته باشد که انقلاب یا باید شهری به معنای وسیع کلمه باشد، یا هیچ».

نویسنده: دیوید هاروی، اندی مری فیلد

مترجم: خسرو کلانتری

ناشر: مهرویستا

نوبت چاپ: اول، 1392

شابک:  978-600-9259-79-3

قطع: رقعی

قیمت: 112 صفحه، 5000 تومان

 

*ماه نامه نمایه تهران، دوره جدید، شماره یک، شهریور 92





دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: جمعه 5 مهر 1392 12:27 ب.ظ

نسیم بیداری 38 و 39

چهارشنبه 27 شهریور 1392 03:26 ق.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: مجله بازی ،

نواده بنیان گذار فقید جمهوری اسلامی، پس از مدت ها سکوت در یک مصاحبه اختصاصی با نسیم بیداری، از «امید» سخن گفته است. خمینی جوان معتقد است «اگر بتوانیم کسانی که در جامعه رفتار افراطی از خود نشان می دهند را امیدوار کنیم، تا حد زیادی رفتارهای افراطی شان نیز تعدیل می شود و به رفتارهای عاقلانه رومی آورند. در واقع امید هم علت برای رفتارهای عاقلانه است و هم معلول برای تحلیل های عاقلانه.» در ادامه همین پرونده که «کیمیای امید» نام دارد، دکتر عباس منوچهری، عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس از امید در اندیشه هایدگر گفته است. محمدتقی چاوشی، علی اصغر دادبه و احمد صدری هم در این زمینه سخن گفته اند. مصاحبه با احسان شریعتی که گفته است «امید مسئولیت می آورد»، مصاحبه با مصطفی ملکیان که گفته است «حداقل امیدواری را دارم» و گفت و گو با تقی آزاد ارمکی که معتقد است «روشنفکر ایرانی مأیوس نیست» از دیگر مطالب بخش اندیشه نسیم بیداری است، ضمن آنکه مدیرمسئول نشریه نیز سرمقاله خود با عنوان «کیمیای امید» را در نسبت صبر و امید با ایمان نوشته است.

فصل کارنامه عنوان مجموعه مطالب بخش سیاسی است که نگاهی دارد به کارنامه دولت های پس از جنگ. این بخش غیر از گزارش ها و یادداشت های معمول دو مصاحبه خواندنی دارد؛ نخست با یحیی آل اسحاق، وزیر بازرگانی دولت سازندگی و دوم با علی اکبر جوانفکر مدیرعامل سابق ایرنا که همچنان مستحکم از گفتمان احمدی نژاد دفاع می کند و مردم بسیاری را هوادار آن می داند. جوانفکر گفته است: «انقلاب یعنی احمدی نژاد»

بخش تاریخ به قصد ابهام زدایی از «خدمت یا خیانت» زمام داران و پادشاهان این کشور، زمانه و زمینه موقعیت های بحرانی ایران و واکنش حاکم وقت را رصد کرده تا نشان دهد آن چه در ذهن اکثریت ما به عنوان خیانت مطرح است، تنها راه ممکن برای حفظ بنیان حکومت بوده است. یعقوب آژند، صادق زیباکلام، ناصر تکمیل همایون و فواد پورآرین در این زمینه سخن گفته اند.

«صحنه های سوخته» عنوان بخش فرهنگ و هنر است که «حکایت ممیزی در تئاتر ایران» را روایت کرده. چند نفر از معروف ترین فعالان تئاتر از جمله جلال تهرانی، علیرضا نادری، محمد یعقوبی، ایوب آقاخانی و حمید پورآذری از تاثیر ممیزی های بی حساب و کتاب بر تنزل کیفیت و کمیت اجراها درد دل کرده اند. مصاحبه با نغمه ثمینی با عنوان «ممیزی توهین به نویسنده است» یکی از خواندنی ترین مطالب این بخش است.

بخش اقتصاد به یکی از مهم ترین دغدغه سال های اخیر، یعنی عدالت می پردازد و البته بر آن مرثیه می خواند؛ مرثیه ای که هم شامل وضعیت امروز عدالت، پس از 8 سال سر دادن شعارهای رادیکال می شود و هم شامل برداشت های غلط از این مفهوم و در واقع بدفهمی آن توسط اندیشمندان کشور است. سیدعلیرضا بهشتی، فرزند شهید بهشتی و استاد تعلیق شده دانشگاه تربیت مدرس، گفته است «برداشت مسئولین ما از مقوله عدالت سطحی است». دکتر طیب نیا وزیر جدید اقتصاد هم معتقد است «پرداخت یارانه به شیوه کنونی عادلانه نیست» و دکترفرشاد مومنی هم درباره تناقض و تنافر عدالت با ثبات زدایی از اقتصاد، مطالبی را طرح کرده. درباره بدفهمی عدالت، دکتر علی دینی ترکمانی به نقد نظریات اقتصاددانان نئوکلاسیک ایرانی پرداخته و استدلال کرده که نظریه عدالت رالز و یا سن، اساسا هیچ نسبتی با عدالت مورد نظر هایک و فریدمن ندارد. دینی با استناد به جدال قلمی دکتر یوسف اباذری و دکتر موسی غنی نژاد، نوشته های دکتر محمد طبیبیان و نقل قولی از دکتر مسعود نیلی، این سئوال را طرح می کند که چگونه می توان هم به سازوکارهای بازار ایمان تام و تمام داشت و هم از عدالت اجتماعی دم زد . چگونه اقتصاددانان راستگرای ایران به این ترکیب متناقض رسیده اند؟

مرور خبرهای مرداد و شهریور 1360 در انتهای مجله و خبرها و تحلیل های روز در ابتدای آن دیگر مطالب این شماره 228 صفحه ای را تشکیل می دهد. 






دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: چهارشنبه 27 شهریور 1392 03:35 ق.ظ

ماجرای مک فارلین

دوشنبه 11 شهریور 1392 06:01 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: معرفی و مرور ،

بعد از پیروزی خیره کننده نیروهای مسلح ایران در عملیات والفجر 8 در اواخر سال 1364، که به فتح جزیره استراتژیک فاو منجر شد، هم در داخل و هم در خارج کشور عده زیادی پایان جنگ ایران و عراق را قریب الوقوع می دانستند و پیروزی نهایی را با ایران. اما در نیمه اول سال 65، چند اتفاق هم زمان، شرایط دیگری را رقم زد؛ زمزمه ها و شایعاتی درباره سازش ایران با غرب منتشر می شد، به موازات آن انتقادات قائم مقام رهبری از شرایط سیاسی و اقتصادی داخلی شدت می یافت و از آن سو درگیری و جناح بندی های سیاسی زیاد و پررنگ می شد و... شایعات در نیمه دوم سال 65 رنگ واقعیت به خود گرفت و ابتدا روزنامه «الشراع» لبنان، از سفر یک هیات آمریکایی به ایران پرده برداشت. چند روز بعد، دفتر تحکیم وحدت بیانیه ای تحلیلی درباره جنگ و روابط ایران و غرب منتشر کرد و در نهایت، رئیس وقت مجلس، حجت الاسلام هاشمی خبر را کامل کرد؛ فرستاده رونالد ریگان با نام مک فارلین در رأس یک هیأت دیپلماتیک با گذرنامه اسکاتلندی وارد تهران شد اما هیچ مقام بلندپایه ای با آنان ملاقات و مذاکره نکرد.

چندی بعد شرایط داخلی و خارجی ایران دستخوش تغییرات جدی شد؛ برخورد با یکی از نزدیکان آیت الله منتظری به نام مهدی هاشمی در دستور کار وزارت اطلاعات قرار گرفت که بر حجم و گسترده انتقادات ایشان افزود، احساس سر خوردگی در برخی از نیروهای انقلابی و به اصطلاح آن ایام حزب اللهی تقویت شد، ورودی نیروهای داوطلب به جبهه ها کاهش یافت و عملیات های متوالی ایران یا لو می رفت یا به شکست می انجامید تا جایی که عملا تا پذیرش قطعنامه 598 پیروزی چشمگیری حاصل نشد.

پس از باز شدن فضای سیاسی کشور در پس خرداد 76، تحلیل هایی درباره سفر مک فارلین به تهران، افشای آن و تاثیرش بر سرنوشت جنگ منتشر شد. طبق این تحلیل، که عمدتا با هدف پررنگ کردن نقش هاشمی رفسنجانی ارائه می شد، امکان نداشت که مشاور امنیت ملی کاخ سفید بدون اطلاع مقامات ایرانی صورت گرفته باشد و بی اطلاعی امام خمینی از این مذاکرات، سبب مخالفت ایشان با مذاکره مستقیم شد. در نتیجه این بی تدبیری مقامات کشور در عدم اطلاع رسانی به امام، طرف آمریکایی به سمت عراق متمایل شد. ضمن اینکه در شرایط آن روز جهان و وجود سایه جنگ سرد بر سر کشورها، اتحاد جماهیر شوروی هم برای عقب نماندن از امریکا در خاورمیانه به تقویت بیشتر قوای نظامی متحد قدیمی خود یعنی عراق سوق پیدا کرد و همین سبب شد که ایران نتواند با پیروزی نظامی جنگ را به پایان برساند. زمزمه هایی هم درباره نقش مهدی هاشمی در افشای خبر سفر مک فارلین به تهران مطرح می شد و در نتیجه ریشه دستگیری و اعدام او و سلسله اتفاقاتی را که به قضایای برکناری آیت الله منتظری از قائم مقامی رهبری منجر شد، در داستان مک فارلین جستجو می کرد. در همان مقطع پاسخ های مختلفی به این تحلیل ها داده شد اما هیچ گاه، هیچ یک از مسئولین اجرایی و تصمیم گیران آن مقطع حاضر به روشن کردن ابعاد سفر مک فارلین به تهران نشدند. بنابراین سئوالاتی مانند اینکه چه کسی نخستین بار تصمیم به مذاکره با امریکایی ها گرفت، مذاکرات چگونه و در چه سطح و چند مرحله انجام شد، زیر نظر کدام مرکز، ستاد یا مقامات بود، چرا و چگونه مک فارلین به تهران آمد، چرا و در چه فرایندی هیچ مقام رسمی با او مذاکره نکرد، نقش دولت و وزارت خارجه، نحوه لو رفتن داستان و... بی جواب مانده است.

در این شرایط وقتی کتابی به قلم فرزند آیت الله هاشمی به عنوان یکی از اصلی ترین مقامات تصمیم گیر در دهه اول عمر جمهوری اسلامی درباره این قضیه نوشته می شود، قاعدتا باید به ابهامات مختلف در این مورد پایان دهد و اگر فرض کنیم هنوز افشای کامل ماجرا به دلایل امنیتی به صلاح نیست، حداقل برخی از زوایای آن را روشن کند. اما کتاب محسن هاشمی نه تنها به پرسش های موجود پاسخی درخور نمی دهد، که بر ابهامات ماجرا می افزاید.

طبق آنچه در کتاب آمده، مذاکره با مقامات امریکایی از دو کانال مختلف انجام شد؛ کانال اول کنگرلو از ایران با یک ایرانی مقیم امریکا به نام قربانی فر (که به دلالی سلاح شهره بود) و پس از شکست کانال نخست، کانال دوم با نقش آفرینی علی هاشمی از ایران و فردی به نام آلبرت حکیم از آن سو. اما مشخص نیست که ارتباط گیری چگونه انجام شده، مذاکرات در چه سطحی و با چه جزئیاتی، کجا و چگونه بوده و... عجیب تر آن که طبق آن چه در کتاب آمده، طرف آمریکایی تقریبا به همه تعهدات خود عمل کرده اما طرف ایرانی، چند بار و به بهانه های گوناگون حاضر به انجام تعهدات خود نشده شد. به عبارت دیگر کتاب تصویری متعهدانه از دیپلمات های امریکایی و چهره ای بی مسئولیت، پشت هم انداز و بدقول از طرف ایرانی ارائه می کند. برای نمونه طبق ادعای نویسندگان کتاب، امریکا چند بار برای نشان دادن حسن نیت خود، موشک هایی را به ایران ارسال می کند اما طرف مقابل، با این توجیه که نفوذ ما بر همه نیروهای جهادی لبنان یکسان نیست، حاضر به تلاش برای آزادی گروگان های امریکایی نمی شود.

به هر حال گرچه کتاب حاضر، اولین منبع رسمی درباره یکی از مبهم ترین رخ دادهای تاریخ جمهوری اسلامی است و انصافا اطلاعات مفیدی برای کسانی که هیچ اطلاعی از قضیه ندارند، دارد با این حال چندان در روشن کردن ابعاد پیچیده ماجرای مک فارلین موفق نیست. شاید اگر خاطرات نقل شده از کنگرلو یا علی هاشمی به عنوان دو مذاکره کننده ارشد ایرانی حجم بیشتر و اطلاعات مفیدتری داشت یا پدر نویسنده حاضر می شد بخشی از خاطرات خود از ماجرا را منحصرا در اختیار نویسنده بگذارد، کتاب واجد ارزش های بیشتری می بود.  

اطلاعات کتاب: غیر از متن اصلی که روایت هایی تحلیلی از تلاش ایران برای خرید مایحتاج نظامی خود، گره خوردن این احتیاج با نیاز کاخ سفید به کسب آبرو نزذد شهروندانش با آزادکردن گروگان ها در لبنان و در نهایت ماجرای کانال اول و دوم مذاکره است، بخشی هم به ضمایم و تصویرها اختصاص یافته که از جمله می توان به متن کامل بیانیه تحکیم وحدت در اعتراض به «احتمال مذاکره با غرب»، گزارش تاور درباره رسوایی ایران کنترا در ایالات متحده، سخنرانی اما درباره ماجرا و تصاویری از گذرنامه های هیات آمریکایی و اقلامی که همراه داشتند اشاره کرد. معرفی بازیگران اصلی این ماجرا و جدولی از جزئیات خرید تسلیحات توسط ایران، از دیگر اطلاعاتی است که در کتاب یافت می شود. استقبال از کتاب (3 چاپ در دو سال) نشان از عطش پژوهشگران تاریخ معاصر برای اطلاع از اصل «ماجرای مک فارلین» دارد.

نویسنده: محسن هاشمی، حبیب الله حمیدی

ناشر: دفتر نشر معارف انقلاب

نوبت چاپ: سوم، 1390

شابک: 1-19-7193-964-978

قطع: وزیری

قیمت: 250 صفحه، 5000 تومان




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: دوشنبه 11 شهریور 1392 06:06 ب.ظ

گذار 3

شنبه 26 مرداد 1392 03:50 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: مجله بازی ،

شماره سوم ماهنامه اقتصادی سیاسی گذار به دو موضوع مهم می پردازد؛ صنعت خودرو در بخش اقتصاد و رابطه ایران و امریکا در بخش سیاست.

متن حکم تنفیذ ریاست جمهوری روحانی، سخنان رهبری در مراسم تنفیذ، یادداشت سیدمهدی طباطبایی و سیدباقر اسکویی، گزیده ای از سخنان رئیس جمهور در نخستین نشست خبری خود و معرفی اعضای کابینه بخش نخست گذار 3 را تشکیل می دهد. در یادداشت رئیس شورای سیاست گذاری ماهنامه با عنوان «دیر یا زود، دور یا نزدیک!»، که به موضوع رابطه ایران و امریکا اختصاص دارد، آمده است: «در حال حاضر نیز تغییر قوه مجریه در ایران و تصدی ریاست جمهوری توسط شخصیتی که سابقه موفق و روشنی در زمینه دیپلماسی داشته است، همزمان با حاکمیت حزب دموکرات در امریکا که از عقلانیت و اعتدال بیشتری در روابط خارجی نسبت به حزب رقیب خود داشته و دارد، فرصتی ویژه و تاریخی را فراروی دولتمردان و ملت دو کشور قرار داده است تا در برداشتن و رفع دیوار بلندی از بی اعتمادی که میان شان وجود دارد، تلاش جدی تر و تازه ای نمایند...» در یادداشت مدیر مسئول با عنوان «نسل انقلاب و انتخابی که حماسه شد» هم می خوانیم: «انتخاب دکتر حسن روحانی که از یکسو الگویی از اعتدال، میانه روی و ادب و احترام به دیگران را به معرض نمایش گذاشت و از سوی دیگر به صراحت و جسارت، پیام تعامل سازنده با جهان را به مردم و جهانیان اعلام کرد، به واقع نشان از اراده و عزم ملی در تغییرات سیاست های داخلی و خارجی بود و البته بر خلاف بسیاری از مخالفین و موافقین دو آتشی که دوسوی گازانبر افراط و تفریط جامعه ما را تشکیل داده اند، معتقدم این انتخاب به معنای نفی انتخاب قبلی نیست، زیرا تک تک انتخاب های گذشته را نیز همین مردم رقم زنده اند...»  

بخش اقتصاد با عنوان کلی «این دست های کثیف» به بررسی وضعیت صنعت خودروسازی ایران می پردازد. این بخش با «آینه تمام نمای توسعه ایرانی» آغاز می شود که باور دارد: «می شود مثل همیشه فرافکنی کرد و هزار مشکل ارضی و سماوی را باعث اختلاف عملکرد ایران خودرو و سایپا با هیوندای و کیا موتورز دانست اما هیچ کدام از این دست فرارها، راه حل مشکل نیست و گره ای از کار فروبسته خودروسازان ما باز نمی کند. برای باز کردن گره کار خودروسازان، باید اول گره صنعت را باز کرد و گره کور صنعت در ایران باز نمی شود، مگر آن که برویم سراغ کلاف به هم پیچیده توسعه در ایران و تکلیف مان را با خودمان و گذشته و آینده مان روشن کنیم...»

گزارشی از تحولات بازار، گفت و گو با سیدمحمد بحرینان از مدیران نامدار صنعت خودرو، گزارشی از مجمع سهامداران دو خودروساز بزرگ، گفت و گو با میرخانی رشتی، داستانی از تولد پیکان در انگلستان و آمدنش به ایران، نگاهی به بازار خودروهای میلیاردی و لوکس، گفت و گو با جمشید پژویان و... مطالب این بخش را تشکیل می دهد.

بخش سیاست مجله به واکاوی رابطه ایران و ایالات متحده می پردازد؛ گزارشی از نقاط عطف رابطه در 35 سال گذشته، گزارشی از مناسبات دو کشور در دهه نخست عمر جمهوری اسلامی با عنوان «از گرگ و میش تا شاید عقاب و شیر» به قلم مهرداد خدیر، یادداشتی از نعمت احمدی، گزارشی از اتخاذ «سیاست مهار دوجانبه» در دوران کلینتون، مصاحبه با جواد جهانگیرزاده و حمیدرضا ترقی، گزارشی از تحولات رابطه دو کشور در دوران خاتمی، گفت و گو با محمد صدر معاون وزیر خارجه در دوره اصلاحات، «تلاش و تناقض» درباره رابطه ایران و امریکا در دوره احمدی نژاد، یادداشتی از داوود هرمیداس باوند، گفت و گو با هوشنگ امیراحمدی، مناظره صادق کوشکی با جاوید قربان اغلو و چند یادداشت و گفت و گوی دیگر، مجموعه مطالب بخش سیاسی را تشکیل می دهد.

در بخش انتهایی مجله با عنوان «خواندنی ها» یادداشتی از یک کارشناس فرهنگی با عنوان «حریم بی حریم فرهنگ و هنر»، نگاهی به اخبار اقتصادی و سیاسی روزنامه ها در مرداد 62، مرداد 72، مرداد 82 و مرداد 92، روایت ایستادگی و مصاحبه با مدیرکل اشتغال بنیاد شهید به چشم می خورد.  




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: - -

گزارش یک مرگ

دوشنبه 21 مرداد 1392 04:15 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: معرفی و مرور ،

نه گزارش مستند است و نه رمان و هم گزارش مستند است و هم رمان؛ روایت خلاقانه کشته شدن یک روستایی دورگه به جرم اثبات نشده هتک حرمت خواهری که چند ساعت پس از ازدواج به خانه بازپس آورده می شود؛ تهدید به اعاده حیثیت که همه آن را شنیده اند اما هیچ کس باورش ندارد و برادران تهدیدکننده را جدی نمی گیرد و چنین می شود که «سانتیاگو ناصر» به قتل می رسد.

گابو، مستقیم سراغ اصل موضوع می رود و همان خط اول، تکلیف خواننده را روشن می کند که قرار نیست در تعلیق مرگ یا نجات شخصیت اصلی باشد؛ بنابراین چنین آغاز می کند: «سانتیاگو ناصر، روزی که قرار بود کشته شود، ساعت پنج و نیم از خواب بیدار شد تا به استقبال کشتی اسقف برود.»   

جهان داستان، روستایی است بر کناره کارائیب با ویژگی های عام همه روستاهای جهان و چند ویژگی خاص. ویژگی عامش اینکه تقریبا همه، همدیگر را می شناسند و اگر هم کاری به کار هم ندارند، از هم خبر دارند و دیگر اینکه به حضور غریبه ها مشکوک اند مگر آن که متوجه شوند برای چه منظوری به محل زندگی شان آمده است. ویژگی خاصش هم اینکه ساکنان این روستا چند سالی هست در حسرت آمدن اسقف به روستای شان هستند و برای همین، احتمال پیاده شدنش در ساحل روستا، آنان را به آذین بندی خیابان ها و برگزاری مراسم استقبال ترغیب می کند.

نویسنده برای گزارش قتل یکی از شهروندان این جهان کوچک، همه این ویژگی ها را در نظر می گیرد و بنابراین خانواده و دوستان ناصر، خانواده و دوستان داماد، خانواده عروس، دوستان مشترک این ها و مقامات شهر را که لاجرم با مرگ غیرمنتظره یکی از شهروندان پایشان به ماجرا کشیده می شود، می شوند پایه های روایت؛ هر یک از آنان از منظر خود ماجرای آن روز را برای راوی تعریف کرده اند و کنار هم قرار دادن همین نگاه های مختلف است که داستان قتل از پیش اعلام شده این روستایی متمول و خوش ­تیپ را جذاب می کند. جشن عروسی با آن که موضوعیت خود را از دست داده، ادامه می یابد و به مراسم استقبال صبح (که از اساس بی مورد است و حتی اسقف به خود زحمت پیاده شدن از کشتی را نمی دهد) وصل می شود؛ تا سانتیاگوی منگ از نوش خواری و خسته از خوش گذرانی و البته متعهد به حضور در مراسم استقبال، قربانی شود و هرج و مرج ناشی از رفت و آمدهای به جشن، مادر و پیش خدمتش را به اشتباه می اندازد تا لحظاتی قبل از وقوع اتفاق، درب خانه را ببندند و قاتلین مردد را به هدف شان برسانند. به این ترتیب خواننده، که از ابتدا داستان انتهای آن را می داند، نه از حادثه که از شیوه روایت آن هیجان زده می شود.

این اثر مارکز غیر از همه ویژگی های معمول آثار او، مانند طنازی ملایم اما موثر یا تعدد شخصیت یا نوعی خاطره بازی، یک ویژگی خاص هم دارد؛ اینکه چیره دستانه ارزش «روایت» را نشان می دهد.

اطلاعات کتاب: این اتفاق فقط در ایران عجیب نیست که از یک کتاب، چند ترجمه در بازار وجود داشته باشد، اما این اتفاق که یک کتاب از یک مترجم، توسط چند موسسه مختلف منتشر شود، در ایران هم اتفاق عجیبی است. یکی از ترجمه های موجود در بازار، متعلق به لیلی گلستان است؛ مترجمی که تمام هنر خود را بکار گرفته تا متنی روان و یک دست ارائه دهد. او در مصاحبه ای با روزنامه اعتماد در سال 88، خاطرات جالبی را از ترجمه اش بازگو کرد: «من یک روز رفته بودم خیابان انقلاب و از کتاب فروشی روزبهان رد می شدم. رفتم با آقای هاشمی سلامی بکنم. ایشان گفتند چه کاری را الان در دست داری؟ من هم با خوشحالی گفتم گزارش یک مرگ از پیش اعلام شده مارکز. گفت اِ؟ چه عجیب، یک دقیقه صبر کن الان از چاپخانه می آورندش. من هیچ وقت آن حالم را فراموش نمی کنم؛ آن طور که دلم هری ریخت پایین و آن گرمایی که مرا گرفت. اینکه واقعاً شوکه شدم و بغض شدید کردم. گفتم یعنی چی؟ گفت یعنی این کتاب را ما درآوردیم و الان رفته اند از چاپخانه بیاورندش. من خیلی حالم بد شد. آن موقع ترجمه کتاب تمام شده بود و مشغول پاکنویس کردنش بودم. چیزی نگفتم و با حال بد برگشتم خانه و تلفن کردم به ناشرم (نشر نو) و گفتم قصه این است. گفت اصلاً مهم نیست. و اینقدر برعکس من با آرامش و خونسرد برخورد کرد که من را آرام کرد. گفت اصلاً مهم نیست. همیشه این طور بوده که کتاب هایی همزمان ترجمه شده اند و در آمده اند. یا دیر و زود. ما می نشینیم به تماشا که مردم کدام را می خرند. یک جوری من را آرام کرد. ولی حالم خیلی بد بود. من به سرعت کار را تمام کردم و خب مردم لطف داشتند و کتاب به چاپ های زیادی رسید و ترجمه دیگرش فکر نمی کنم فروش چندانی کرد.»

ترجمه گلستان از گزارش یک مرگ را سال 61، نشر نو منتشر کرد و سال 69، نشر البرز. سال 88 و پس از چند سال نایاب بودن کتاب، نشر ماهی آن را با سروشکلی جدید روانه بازار کتاب کرد و در یک نوآوری بجا، بجای مقدمه یک گفت­وگوی کوتاه و خواندنی با نویسنده را قرار داد.    

نویسنده: گابریل گارسیا مارکز

مترجم: لیلی گلستان

ناشر: ماهی

نوبت چاپ: اول ناشر، بهار 88

شابک: 2-90-9971-964-978

قطع: جیبی

قیمت: 135 صفحه، 2400 تومان




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: - -

نسیم بیداری 37

چهارشنبه 26 تیر 1392 01:03 ق.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: مجله بازی ،

«رای قاطع و غیرقابل پیش بینی مردم به دکتر حسن روحانی با وجود رقابت سنگین، و آشتی مردم با اعتدال را بی تردید می توان خوانش اجتماعی اصلاح طلبی در دهه جدید دانست. گرچه لزوما این قرائت از اصلاحات نه همسان با مواضع جریان موسوم به اصلاح طلب است و نه مؤید اشتباهات این جریان در دوران تصدی قدرت و مسئولیت، با این همه طرح این ادعا که مردم در تقابل با اصلاحات روحانی را برگزیده اند، مضحک و کودکانه به نظر می آید. آن چه مسلم است پیام انتخاب مردم، نارضایتی از نحوه اداره کشور توسط جریان موسوم به اصولگرایی در 8 سال اخیر بوده است...» این بخشی از سرمقاله مدیرمسئول نسیم بیداری با عنوان «آشتی با اعتدال» در شماره تیر این ماهنامه است.

بخش سیاست هم همین عنوان را برای خود برگزیده و در آن به بررسی انتخاب مردم در 24 خرداد گذشته می پردازد. یادداشتی از وفا تابش، گفت و گو با محمدرضا خاتمی، امیر محبیان، مسعود پزشکیان و سعید لیلاز از جمله مطالب این بخش است.

«اخلاق اتوپیای ایرانی» عنوان بخش اندیشه این شماره است که قصد دارد به این سئوال مهم پاسخ دهد: «کدامیک از مکاتب و نظریات اخلاقی برای جامعه ایران مناسبترند و می توانند جامعه ما را اخلاقی تر کنند.» از جمله مطالب این بخش گفت و گویی خواندنی با آیت الله سیدمحمد موسوی بجنوردی است که گفته: «خداوند قانون غیراخلاقی ندارد». موسوی بجنوردی در بخش پایانی مصاحبه در پاسخ به این پرسش که شما حقوق بشر و اخلاق را به مصالح دیگر ترجیح می دهید؟ چنین پاسخ می دهد: بله، همه مصلحت ها باید با حقوق بشر و اخلاق سنجیده شود. اساس، حقوق بشر است. حقوق بشر و اخلاق فراتر از همه مصلحت هاست.

گفت و گوهایی با سعید حنایی کاشانی و عبدالحسین خسروپناه، مقاله ای از بیژن عبدالکریمی به همراه مصاحبه با سیدیحیی یثربی و آلن وود استاد فلسفه دانشگاه استانفورد از دیگر مطالب بخش اندیشه این شمارهنسیم بیداری است.

بخش اقتصاد با این مقدمه آغاز می شود: «تدوین سند چشم انداز بیست ساله و اجرای 4 برنامه توسعه، قاعدتا می بایست کشور را روی ریل توسعه قرار می داد اما نه تنها چنین نشده که اقتصاد ایران نشانه هایی از بحران را بروز می دهد. امروز دیگر فقط گرانی اقلام و کالاهای مصرفی خانوار نیست که نگرانی آفرین است؛ کشاورزی، تولید صنعتی، نفت و پتروشیمی و گاز، بازگانی خارجی و... همه و همه با مشکلات پیچیده ای دست به گریبان اند که چشم انداز توسعه کشور را مخدوش می کند. واقعیت آن است که سنگ بنای قانون گریزی (حداقل در حوزه اقتصاد) در همان نخستین سال-های پس از جنگ تحمیلی گذاشته شد؛ هنگامی که تیم اجرایی جدید، با تغییر محتوای برنامه اول توسعه، عملا برنامه تعدیل ساختاری را به اجرا گذاشت. نتیجه چنان  خسارت بار بود که توقف آن در دستور کار قرار گرفت. تعدیل اقتصاد ایران را از ریل خارج کرد و گرچه تورم آن روزها با چند تدبیر و تصمیم کنترل شد، اما زخم آن همچنان بر بدنه نظام اجرایی ماند و هر از چندی، سر باز کرد.نسیم بیداری در شماره 24 خود، نشان داده بود که «چگونه عدالت، تعدیل شد» و حال در آستانه تشکیل دولت «تدبیر و امید»، قصد دارد نشان دهد که نه تعدیل و نه عدالت، که عقلانیت علاج اقتصاد ایران است. ایده ی محوری مجموعه مطالبی که پیش رو دارید، این است که طیف های مختلف فکری، اولویت اقتصادی دولت روحانی را چه می دانند و شرایط فعلی کشور را چگونه ارزیابی می کنند. تلخی تصمیمات شتابزده، این نتیجه مبارک را داشته است که همه این طیف ها، بازگرداندن عقلانیت به حوزه تصمیم و اجرا را از دولت آینده خواسته اند.»

گزارشی از وضعیت فعلی اقتصاد ایران به قلم محمدرضا فرهادی پور، مترجم آثار هیرشمن، یادداشت هایی از زهرا کریمی، علی دینی ترکمانی، حسین عبده تبریزی، محمد ستاری فر، بایزید مردوخی، گزارشی از وضعیت بغرنج صنایع نفت و گاز به قلم سیدغلامحسین حسنتاش،  مصاحبه با حسین راغفر، فرشاد مومنی، عباس شاکری، موسی غنی نژاد و مسعود نیلی و... مطالب بخش اقتصاد را تشکیل می دهد. خارج کردن اقتصاد از انحصار چند نهاد، هشدار نسبت به اجرای سه باره طرح تعدیل در اقتصاد ایران، توجه به تولید، حمایت از بخش خصوصی، چشم انداز بحران بیکاری، الزامات تشکیل سازمان مدیریت و برنامه ریزی، همکاری با قوای دیگر و کنترل نقدینگی عمده ترین توصیه های اقتصاددانان ایران به دولت روحانی است.

نامه ماه این شماره وقایع تیرماه سال 60 را مرور می کند. مشروح مذاکرات جلسه چهاردم مجلس خبرگان برای تصویب قانون اساسی، خبرهای کوتاه و ترجمه چند مقاله خارجی بخش دیگری از مطالب شماره 37 نسیم بیداری است.   




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: چهارشنبه 26 تیر 1392 01:06 ق.ظ

هجدهم تیرماه 78 به روایت جناحهای سیاسی

سه شنبه 18 تیر 1392 03:55 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: ناب و نایاب ،

18 تیر 1378 گرچه در همه سال های پس از اصلاحات تابویی غیر قابل صحبت بود اما از حافظه جمعی نسلی از دانشجویان و فعالان سیاسی دوره اصلاحات پاک نمی شود؛ سلسله حوادثی که از شامگاه 5شنبه، هفدهم تیر در اعتراض به توقیف روزنامه سلام در کوی دانشگاه تهران  آغاز شد و تا 5 روز بعد ادامه یافت. زد و خورد در امیرآباد و تخریب خوابگاه دانشجویان، دخالت لباس شخصی ها، ورود مقامات دولتی به کوی و اعلام حمایت از دانشجویان، درگیری در خیابان های اطراف دانشگاه تهران و حوادث مشابه در تبریز حوادثی بود که تابستان داغ 78 به خود دید؛ حوادثی که با صف آرایی جناح های مختلف درباره اش، نقشه سیاسی کشور را دستخوش تغییر کرد.

کتاب «هجدهم تیرماه 78 به روایت جناحهای سیاسی» گزارشی است از همین صف آرایی ها به کوشش محمدعلی زکریایی. او در 16 فصل، مواضع احزاب و گروه های مختلف درباره حادثه کوی دانشگاه را ثبت و ضبط کرده است. هر فصل به یک حزب یا گروه اختصاص دارد و شامل بیانیه ها، مصاحبه ها و سخنرانی های رهبران و نیروهای موثر آن حزب درباره حادثه است. جامعه روحانیت مبارز، مجمع روحانیون مبارز، جبهه مشارکت، حزب کارگزاران سازندگی، سازمان مجاهدین انقلاب، نهضت آزادی و گروه های ملی-مذهبی، جامعه اسلامی مهندسین، جمعیت موتلفه،  دفتر تحکیم وحدت، حزب الله، حزب همبستگی، شورای هماهنگی گروه های خط امام، گروه های دانشجویی و چند تشکل و انجمن دیگر، هر یک فصلی را به خود اختصاص داده اند.

علاوه بر بیانیه این گروه ها درباره حادثه، اظهار نظر افرادی چون آیت الله مهدوی کنی، مهدی کروبی، هادی خامنه ای، مجید انصاری، سعید حجاریان، محمدرضا خاتمی، علی شکوری راد، وفا تابش، سیدحسین مرعشی، فائزه هاشمی، بهزاد نبوی و محسن آرمین، ابراهیم یزدی، یدالله و عزت الله سحابی، غلامعباس توسلی، محمدرضا باهنر و مرتضی نبوی، حبیب الله عسگراولادی، حسین شریعتمداری، علیرضا افشاری، اکبر عطری، رضا حجتی، میثم سعیدی، مسعود ده نمکی، حسین الله کرم، محمدرضا راه چمنی، علی صالح آبادی و... هم جمع آوری و منعکس شده است.

کتاب از این جهت که نشان می دهد چگونه یک حادثه در ابعاد «فاجعه کوی» به دستمایه تسویه حساب های سیاسی تبدیل می شود، چگونه برخی افراد و جریان ها به فرافکنی دست می زنند، چگونه بی مسئولیتی جانشین پذیرش خطا و اشتباه می شود و این که چگونه عده ای حاضر بودند به قیمت مخدوش کردن امنیت جانی و روانی کشور، دولت اصلاحات را ناتوان نشان دهند، بسیار مفید است. مطالعه این کتاب نشان می دهد که چرا خاتمی بعدها گفت «حادثه کوی دانشگاه تاوان پیگیری قتل های زنجیره ای بود.»

اطلاعات کتاب: مولف؛ انگیزه خود از تدوین این کتاب را پاسخ به سه پرسش عنوان کرده است: انعکاس رویداد کوی دانشگاه از منظر جناح های سیاسی چگونه بود، جناح های سیاسی مختلف چگونه به این حادثه پرداختند و تحلیل شان از علل و عوامل وقوع حادثه چه بود؟ و برای این منظور روزنامه ها و هفته نامه ها و ماهنامه های مهم منتشر شده در آن مقطع (از 17 تیر تا آبان 78)، را بررسی کرده است.

کتاب نخستین بار آذر ماه همان سال منتشر شد و کمتر از دو ماه بعد به چاپ دوم رسید اما دیگر امکان انتشار نیافت.

جمع آوری: محمدعلی زکریایی

ناشر: کویر

شابک: X-978-964-6144-42

نوبت چاپ: دوم، 1378

قطع: رقعی

قیمت: 475 صفحه، 2200 تومان




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: سه شنبه 18 تیر 1392 04:20 ب.ظ

تاریخ فرهنگ چین

پنجشنبه 13 تیر 1392 10:28 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: معرفی و مرور ،

برای بسیاری سئوال است که چگونه چینی که تا همین دو سه دهه قبل کشوری مفلوک و فقیر بود، چنین برق آسا توسعه می یابد و به چنان موقعیتی در جهان می رسد که روشنفکران غرب، دعا می کنند «خدایان اژدهای زرد را از هرآسیبی مصون دارد» چون می دانند هر موج کوچکی در اقتصاد چین، یک سونامی بزرگ در کشورهای آنان خواهد بود. چین که تا چند سال قبل در معادلات جهانی محلی از اعراب نداشت، امروز یکی از مهمترین و تاثیرگذارترین کشورهای جهان است و همان قدر که بر اقتصاد دنیا اثرگذار است بر سیاست جهانی هم تاثیر می گذارد.

اقتصاددانان نهادگرا، شاید قابل قبول ترین پاسخ را برای سئوالات فوق داشته باشند؛ آنان می گویند نهادهایی که در طول تاریخ یک کشور در فرهنگ، جامعه، اقتصاد و سیاست شکل می گیرد، بر عملکرد شهروندان آن کشور تاثیر می گذارد، انتخاب های آنان را شکل می دهد و در نتیجه سرنوشت توسعه آن کشور را رقم می زند. طبق این تعریف، «نهاد» دیگر فقط سازمان های اداری نیستند؛ روابط متقابل آدم ها، میزان اعتماد به هم، پایبندی به قول، محترم بودن حقوق مالکیت و... همه و همه نهاد هستند.

به این ترتیب مطالعه تاریخ چین، می تواند توضیح قانع کننده ای برای عقب ماندگی آن در سال های ابتدایی قرن بیستم و ابر قدرتی آن در سال های ابتدایی قرن بیست و یکم باشد: «مرزهای چین از لحاظ حاکمیت سیاسی در طی قرن ها در نوسان بوده است، ولی عرصه تمدن چین مدام گسترش یافته است. هیچ سرزمینی که روزگاری کاملا تابع این تمدن بوده بطور کامل از آن جدا نشده، و هیچ سرزمینی که پیوسته جزء عرصه چین بوده، نتوانسته در برابر نفوذ فرهنگی آن ایستادگی کند.» اما البته فقط تمدن داشتن و تمدن ساختن نیست که اژدهای زرد را به قدرتی جهانی بدل کرده، فرهنگ کار، مدارا و رواداری، وفاداری و... است که این کشور را از همه کشورهای متمدن قدیم متمایز می کند.

تفاوت خرده فرهنگ های چینی با سایر ملل از نکاتی بود که برای نخستین بار مورد توسط مستشرقین غربی قرار گرفت. از جمله فیتس جرالد به تاریخ چین توجه نشان داد و تمرکز اصلی خود را پژوهش در تاریخ این کشور قرار داد و کتابی درباره حیات فرهنگ در تاریخ این کشور تالیف کرد. در این کتاب نویسنده از چین فئودالی آغاز می کند و تا دوره منچوها پیش می آید و در این بررسی تاریخی، تحولات فلسفه، هنر، دین داری، اعتراض ها و انقلاب ها، انقراض ها و تاسیس ها، نخستین تماس ها با غرب، وضعیت تجارت و... را در هر دوره موشکافی کرد. نویسنده در بخش اول کتابش، چین فئودالی را در 5 فصل معرفی کرده، بخش دوم را به تشکیل نخستین امپراتوری اختصاص داده، در بخش سوم از «عصر آشوب» سخن گفته، بخش بعدی را به معرفی امپراتوری تانگ پرداخته و در بخش پنجم و ششم سلسله های سونگ و مینگ را معرفی کرده است. در معرفی این چین متاخر، او ثبات در این کشور، آغاز تجارت با اروپا، وضعیت نمایش و داستان و روح حاکم بر معماری را مورد توجه قرار داده. بخش هفتم کتاب هم به دوره منچوها اختصاص دارد که نویسنده علاوه بر شرح نحوه روی کار آمدن آنان، به نتایج اقتصادی تجارت دریایی، وضعیت مسیحیت و هنر در این دوره توجه بیشتری نشان داده است.

فیتس جرالد در «تاریخ فرهنگ چین» سیر تکوین نهادهای شکل گرفته در این کشور را نشان می دهد و به این ترتیب، خواننده امروز می تواند بفهمد چرا کار نزد این مردمان کوچک اندام چنین محترم است، چرا روحیه تعاون در میان آنان به صورت قوی وجود دارد، حس همبستگی از کجا ناشی شده و... چین امروز خود را بر همه ملل، با هر اعتقاد و باوری و با هر میزان از خوشبختی یا شوربختی تحمیل کرده است و برای فهمیدن چگونگی آن، دانستن تاریخش لازم است.

اطلاعات کتاب: تاریخ فرهنگ چین، نخستین بار در سال 1965 در انگلستان منتشر شد. نویسنده اش تاریخ پژوهی نسبتا معتبر و نزد انگلیسی ها شناخته شده بود. فیتس جرالد تا 90 سالگی که در قید حیات بود (1992) چند کتاب دیگر هم درباره چین تالیف کرد.

کتاب در ایران سال 1367 و توسط انتشارات علمی و فرهنگی منتشر شد. مترجم، اسماعیل دولتشاهی، البته در یادداشتی کوتاه در ابتدای کتاب، توضیح می دهد که کتاب را 10 قبل ترجمه کرده و هر بار به دلیلی (که توضیح نمی دهد) امکان چاپ فراهم نشده و حال که امکان نشر کتاب ممکن شده، چون دسترسی به کتاب نداشته «طبعا امکان تجدید نظر در آن میسر نبود»!!

اما از این جالب تر این است که در چاپ دوم کتاب هم نه تنها هیچ تجدید نظری در ترجمه صورت نگرفته، که حتی ناشر محترم حاضر نشده حروفچینی کتاب را تجدید و با فونت های کامپیوتری آن را تجدید چاپ کند. با این همه کتاب ارزشمندتر از آن است که گیر و گرفت های ترجمه و بدسلیقگی ناشر، مانع مطالعه اش بشود.

نویسنده: چارلز پاتریک فیتس جرالد

مترجم: اسماعیل دولتشاهی

ناشر: علمی و فرهنگی

شابک: 9-693-445-964-978

نوبت چاپ: دوم، 1384

قطع: وزیری

قیمت: 814 صفحه، 5900 تومان




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: - -

اندیشه پویا 8

دوشنبه 10 تیر 1392 04:02 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: مجله بازی ،

انتخاب دکتر حسن روحانی به عنوان هفتمین رئیس جمهور ایران، موضوعی که مورد توجه ماهنامه اندیشه پویا قرار گرفته و در بخش نخست مجله، یادداشت سردبیر با عنوان «پسران، امیدِ پدران»، یادداشتی از سعید لیلاز و میزگردی با حضور علیرضا علوی تبار، حمیدرضا جلایی پور و مراد ثقفی درباره بررسی نتایج و تحلیل جناح بندی های سیاسی به این موضوع اختصاص یافته است. در همین بخش، یادنامه کوچکی برای دکتر علی شریعتی با آثاری از غلامرضا کاشی، مقصود فراستخواه، سوسن شریعتی، سروش دباغ، محمود حسینی زاد، منوچهر محمدی و بهرنگ صدیقی آمده است.

چند گزارش خبری، واکنش ها و جوابیه ها به مطالب شماره پیشین، ترجمه چندین مقاله خارجی و گفت و گویی با مهدی فیروزان مدیرعامل موسسه شهر کتاب از دیگر مطالب بخش اول اندیشه پویاست.

یکی از خواندنی ترین مطالب این شماره، خاطرات منتشر نشده مرحوم عزت الله سحابی است که زیر عنوان کلی «تاریخ شفاهی» درج شده. سحابی خاطرات خود از «مخالفت بازرگان با مفاهیم لنینیستی»، «بگومگوهای جوان ها با بازرگان و پدرم»، «دعوت برای مدیریت دفتر طالقانی»، «مخالفت آقای بهشتی با فشار بر متهم»، «از فشار فروهر تا مخالفت با چمران»، «دستگیری سعادتی»، «کنگره نهضت»، «استعفا از نهضت آزادی» و... را به قلم آورده با همان ویژگی همیشگی زندگی اش؛ انصاف.

بخش «تاریخ رجال» این شماره مجموعه مطالبی درباره حاجعلی رزم آراست؛ رزم آرا از افسران منضبط، سخت کوش و جاه طلب ارتش نوین ایران بود که اشتباه تاریخی اش در پذیرش نخست وزیری در غوغای ملی شدن صنعت نفت، جانش را ستاند.

بخش فرهنگ و هنر، با گفت و گوی مفصل امید روحانی و اصغر فرهادی درباره فیلم گذشته آغاز می شود. فرهادی در بخشی از سخنانش گفته: «مردی در تونس روی خودش بنزین می ریزد و خودش را آتش می زند. ما خبرش را می خوانیم و متأثر می شویم، فقط می توانیم متأثر شویم اگر کمی عمیق تر نگاه کنیم، شاید بتوانیم سهم خودمان را در آن خودکشی تعیین و کشف کنیم. این البته یک مثال رادیکان است. اتفاقاتی که در هر لحظه، در هر کجای جهان می افتد، به تک تک آدم ها کم و بیش و با درجاتی متفاوت ربط دارد. این در واقع کشف مسئولیتآدم احساس مسئولیت اوست.» امید روحانی با علی مصفا هم گفتگو کرده است. علی مصفا از شرایط سخت بازی اش در فرانسه و به زبان فرانسوی سخن گفته است.

در بخش کتابخانه، درباره بیش از 20 عنوان کتاب جدید مطلب وجود دارد؛ از حوزه فلسفه و تاریخ گرفته تا رمان داستان. یاغیان، در باب تاریخ اندیشه، چطور زندگی کنیم، برج فرازان، مبانی سیاست، فرهنگ علوم اجتماعی قرن بیستم، اعتدال و پیروزی، پاریس پایتخت مدرنیته و سوییت فرانسوی از جمله کتاب های معرفی شده اند. بخش عمده مطالب، به بهانه انتشار کتاب «ذهن روسی در نظام شوروی» نوشته آیزایا برلین، به این اندیشمند پرداخته و جهان فکری او را بررسی کرده است.  

تماشاخانه، هنرستان، روشنفکر-دانشمند، پاورقی و بایگانی مطالب انتهایی را تشکیل می دهند. این شماره اندیشه پویا، 164 صفحه است و 8 هزار تومان قیمت دارد.   




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: - -

تمدن ایرانی

شنبه 1 تیر 1392 03:06 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: ناب و نایاب ،

اگر به تاریخ ایران علاقه مند باشید، حتما متوجه شده اید که بخش بزرگی از تاریخ این سرزمین، به ویژه پیش از دوران صفویه توسط مستشرقین غربی و روس ها نوشته شده است و در واقع می توان گفت تاریخ مدون ایران، مدیون تلاش های کسانی چون گیرشمن، هانری ماسه، سرپرسی سایکس و... است. این البته چندان عجیب نیست چرا که تا پیش از دوره قاجار، «تاریخ» عملا فاقد هرگونه ارزشی برای حکام و سیاستمداران ایرانی بود و تا مواجهه تلخ با واقعیت های جهان برای ایشان رخ نداد، به اهمیت تاریخ و تاریخ نویسی پی نبردند و البته وقتی هم که پی بردند، آن قدر اولویت های دیگری داشتند که مجال پرداختن به این موضوع را نداشتند.

توجه به تاریخ و تدوین آن محصول دوران استقرار دولت مدرن در ایران است؛ رضاشاه به هر دلیل علاقه زیادی به تدوین تاریخ کشور نشان داد و نخستین پژوهش ها در این حوزه را سامان داد و به انتشار معدود تاریخ نگاری های فارسی و ترجمه یافته های خارجی اقدام کرد. در دوره پهلوی دوم این روند سرعت و کیفیت بیشتری پیدا کرد و «ایرانشناسی» اهمیت ویژه ای یافت تا جایی که مراکز گوناگونی برای نشر آثار مرتبط با ایران به وجود آمد.

«تمدن ایرانی» یکی از محصولات پرشمار آن دوره است که شامل مقالات چند خاورشناس نامدار درباره ایران است. دکتر عیسی بهنام در مقدمه ای بر کتاب نوشته است: «چند سال پیش رادیو پاریس از ایران شناسان بنامی از قبیل دکتر گیرشمن، آندره گدار، هانری ماسه، کریستن سن، مرحوم رنه گروسه و چندتن دیگر دعوت نمود تا هر یک در ضمن سخنرانی مختصر و جامع خود، جنبه های مختلف تاریخ تمدن ایران و افغانستان را به مردم بشناسانند. ایران شناسان مزبور حاصل تحقیقات خود را به زبانی ساده و قابل فهم عامه مردم درآوردند و در ضمن مقالاتی که به این منظور نوشتند، با وجود بیان ساده خود، جنبه علمی و تاریخی مطلب را بخوبی حفظ کردند. کتاب حاضر مجموعه ای از این مقالات است و بنابراین حاوی اطلاعات گران بهایی درباره تاریخ، مذاهب و هنر ایران و افغانستان می باشد.»

بعد از مقدمه مترجم، پیشگفتار از هانری ماسه درج شده که از تقدم خاورشناسان فرانسوی در شناسایی زوایای تاریک تاریخ ایران سخن می گوید و درآمد کتاب را هم رنه گروسه با این جملات آغاز می کند: «اگر دوره آغاز تاریخ را هم در نظر بگیریم – که در ایران بر اثر حفاری های شوش بخوبی روشن شده و به علاوه فلات خزر در آن حکم شوش بزرگتری را دارد- خواهیم دید که تمدن ایران به صورت های متوالی خود (ماقبل آریایی، مادی، هخامنشی پارتی، ساسانی و اسلامی) در مدت 50 قرن بدون انقطاع به حیات خویش ادامه داده است...» او استدلال می کند که ورود اسلام هم باعث انقطاع تاریخ ایران نشده و می گوید: «بنابراین، آنچه دیده شد، ایران در واقع از آن چه هست بزرگ تر است و یا بهتر بگوییم از حدود سیاسی و سرحدات تاریخی خود تجاوز کرده است.»

در فصل نخست، کلیاتی راجع به جغرافیای ایران آمده، فصل دوم «اصول ثابت تاریخ ایران» نام دارد، فصل سوم به «ایران قدیم:هخامنشی ها»، فصل چهارم به «ایران در زمان سلوکی ها و اشکانی ها» و فصل پنجم به ایران ساسانی اختصاص دارد. ورود اسلام به ایران و تحولات تاریخی تا قرن پنجم موضوع فصل ششم است و در فصل بعد تاریخ ایران از صفویه تا پهلوی مرور شده است. فصل هشتم درباره تاریخ افغانستان از آغاز تا اسلام و فصل نهم تاریخ این منطقه بعد از اسلام را مرور کرده و فصل دهم هم با عنوان «ایران خارجی» به تاثیر ایران بر مناطق پیرامونی خود به ویژه هند پرداخته است.

یکی از جالب ترین یافته های کتاب متعلق به آندره گدار است که نشان داده سبک خراسان در معماری ایرانی ملهم از معماری هخامنشی است و عناصری از آن به وضوح در معماری اسلامی دیده می شوند. باز از نکات قابل توجه، تحقیقات گروسه است که نشان می دهد هیتلر اساسا «قوم آریایی» را به اشتباه درک کرده و این قوم نه شامل همه کسانی که به زبان هند و اروپایی سخن می گویند که تنها شامل ایرانیان و هندی هاست.

اطلاعات کتاب: تمدن ایرانی، هفتادوچهارمین تولید «بنگاه ترجمه و نشر کتاب» و چهاردهمین اثری بود که ذیل عنوان «مجموعه ایران شناسی» در سال 1337 منتشر شد.

در صفحه دوم کتاب، سیدحسن تقی زاده به عنوان مشاور عالی و اسدالله علم، جعفر بهبهانیان و احسان یارشاطر به عنوان هیات مدیره انتشارات معرفی شده اند. در صفحه چهارم هم این اطلاعات به چشم می خورد: «از این کتاب دوهزار نسخه روی کاغذ سوئدی 80 گرمی در مطبعه بهمن نو به طبع رسید. حق طبع مخصوص بنگاه ترجمه و نشر کتاب است. Copyright 1958» کتاب در قطع وزیری و در 514 صفحه چاپ شده و فهرست اعلام، نقشه و نمودار دارد.

همان طور که گفته شد، ترجمه اثر کار دکتر عیسی بهنام است او یکی از برجسته ترین چهره ها در زمینه در باستان شناسی و هنر ایران به شمار می آمد و موسس موزه مردم شناسی بود. رشته باستان شناسی دانشگاه تهران هم از یادگارهای اوست.




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: شنبه 1 تیر 1392 08:09 ب.ظ

نسیم بیداری 36

دوشنبه 27 خرداد 1392 12:26 ق.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: مجله بازی ،

«اگر حلقه ها قدرت آفرینند و دولت ساز، در چارچوب نظام سیاسی جمهوری اسلامی و بر مبنای قانون اساسی به عنوان میثاق ملی، ارباب حلقه ها ملت و مردمند. حضور در حلقه ها به عنوان بدیل احزاب در ایران امروز تنها مجالی برای حضور در صحنه و امکانی برای عرضه خود به صاحبان و ارباب حلقه هاست. این ملت اند که تعیین می کنند کدام حلقه می تواند سکان دولت را در دست بگیرد و اسب سرکش قدرت را رام خود سازد. حلقه هایی که از این واقعیت ساده و بسیار مهم غفلت ورزند، به سرعت در آسمان سیاست این ملک و بوم افول خواهند داشت.» این جان کلام پرونده سیاسی شماره سی و ششم ماهنامه نسیم بیداری است که موضوع حلقه ها و گعده های سیاسی موثر بر سیاست ایرانی را به بررسی نشسته است.  

حلقه دین و اقتصاد با محوریت مرحوم عالی نسب، حلقه آیین با محوریت سیدمحمد خاتمی، حلقه حقانی با نقش آفرینی شهید بهشتی، حلقه امام صادقی ها با محوریت مهدوی کنی، حلقه بازار با حضور حبیب الله عسگراولادی، حلقه فکری فردید، حلقه شاگردان مصباح و حلقه ارومیه حول محور احمدی نژاد، هشت حلقه ای هستند که در سال های گذشته در عرصه سیاسی ایران حضور داشته اند و نقش آفرینی کرده اند.

گفت و گو با محمد رجبی درباره حلقه فردید، گفت و گو با علاالدین میرمحمدصادقی درباره حلقه بازار، گفت و گو با محسن غرویان درباره ماهیت حلقه مصباح، گفت و گو با فرشاد مومنی و محمدرضا واعظ مهدوی درباره حلقه دین و اقتصاد، گفت و گو با هادی خانیکی درباره حلقه فکری اطرافیان خاتمی، گفت و گو با مهدی خورشیدی درباره حلقه ارومیه و گفت و گو با علی میرزاخانی، سردبیر روزنامه دنیای اقتصاد درباره حلقه امام صادق به علاوه گزارش هایی تحلیلی درباره هر یک از این 8 حلقه مطالب بخش سیاسی شماره اخیر نسیم بیداری را تشکیل می دهد.

بخش فرهنگ کارنامه و میراث فرهنگی دولت دهم را واکاوی کرده و نامی بهتر از «خانه ای روی آب» برای آن پیدا نکرده است.

کامیار عبدی گفته است «میراث فرهنگی را ویران کردند»، مهدی عسگرپور رئیس خانه سینما گفته است «مدیریت فرهنگی نیاز به قربانی دارد»، حمیدرضا نوربخش مدیر خانه موسیقی گفته «بی قانونی گریبان موسیقی را گرفته است» احمد پورنجاتی گفته «فرهنگ بر مبنای اصل غافلگیری اداره شد» فاطمه راکعی معتقد است «مولوی و حافظ را هم سانسور می کنند» و خسرو طالب زاده هم گفته «کاهش نظارت موجب براندازی نمی شود».

بخش خبری این شماره متنوع تر از شماره های پیش است و گزارشی ویژه درباره ردصلاحیت هاشمی و واکنش ها به آن، تحلیلی درباره مناظره اقتصادی 8 کاندیدا و مجموعه مطالبی درباره 8 کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری، وزن سیاسی آنان و احتمال پیروزی هر کدام به آن اضافه شده است.




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: - -

قاجاریه و آموزش عکاسی

چهارشنبه 15 خرداد 1392 04:21 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: کتاب های تازه ،

روشن کردن، تنظیم روی وضعیت اتوماتیک، کلیک؛ این فرایندی است که اغلب ما برای عکاسی طی می کنیم. عکاسی با دوربین های جدید خیلی راحت است و عکاس نه از میزان نوردهی و تنظیم دیافراگم و سرعت شاتر نگرانی دارد، نه نگران ظهور عکس هایش است. اما عکاسی تا به اینجا برسد راه پر پیچ و خمی را طی کرده و تا 50 سال پیش، کاری سخت، پیچیده و تخصصی محسوب می شد؛ چنان سخت و پیچیده که باید برایش رساله و کتاب راهنما نوشته می شد.

دوربین عکاسی هم یکی از پدیده های مدرنی بود که ابتدا خبرش و بعد خودش به ایران رسید؛ 3 سال پس از پیدایش عکاسی در فرانسه، پای دوربین به دربار ایران باز شد و ناصرالدین شاه که عاشق چیزهای عجیب و غریب بود، علاقه فراوانی به آن نشان داد و مدت های طولانی خود را با این اسباب بازی جدید مشغول می کرد. در همین دوران در دارالفنون، که مرکز تولید علم ایران در آن مقطع محسوب می شد، معلمان فرنگی یا فرنگ دیده به آموزش عکاسی به شاه مأمور شدند.

طبیعی بود که به سرعت (با معیارهای آن روزگار) رسالات و جزوات و کتاب هایی درباره خود دوربین، طریقه عکاسی و شیوه های ظهور عکس ترجمه و تألیف شود.  

کتاب «قاجاریه و آموزش عکاسی» مجموعه ای است از همان رساله ها و کتب آموزش عکاسی در آغازین سال های رواج آن. در پیش گفتار کتاب می خوانیم: «بدون شک نمی توان اهمیت فراوان نوشته های نخستین ورود عکاسی به ایران را در شناخت سیر تحول روش ها، امکانات و برخی مسائل مربوط به عکاسی در آن دوران انکار کرد. بیش از 20 یادداشت و کتاب خطی و چاپ سنگی مربوط به دهه های آغازین ورود عکاسی به ایران، به زبان فارسی وجود دارد که در مخازن نسخه های خطی کتابخانه ها یا مجموعه های شخصی نگه داری می شود... در کتاب حاضر سعی شده تا این آثار مکتوب بنا بر ترتیب تاریخی آنها، از طریق بازنویسی و چاپ متن کاملشان در دسترس علاقه مندان قرار گیرند.»   

 کتاب هایی که در این مجموعه گردآوری شده اند عبارتند از:

-         کتاب فتوگرافی، نویسنده ناشناس، 1274 ه.ق

-         کتاب عکس، میرزا محمدکاظم محلاتی، 1280 ه.ق

-         طرز ساختن دواهای عکاسی از نسخه عکاس باشی، ناصرالدین شاه قاجار، 1286 ه.ق

-         کتاب عکاسی، ترجمه علی بخش میرزا، 1294 ه.ق

-         کتاب فن عکاسی، ترجمه آنتوان خان سوریوگین، 1295 ه.ق

-         مجموعه الصنایع، میرزامحمد شیرازی، 1295 ه.ق

-         مرات البلدان (صص 20تا24 مجلد سوم)، محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، 1296 ه. ق

-         کتاب قواعد عکس و تلگراف، حسن بن علیرضا لاهیجی نجفی، 1298 ه.ق

-         طرز عکس انداختن پاپازیان در منزل، معین لشکر، 1299 ه.ق

-         کتاب عکاسی، میرزامحمود خان محلاتی، 1301 ه.ق

-         کتاب علم عکاسی، میرزا احمدخان صنیع السلطنه، سال نامعلوم

-         کتاب المآثر و الآثار (باب هشتم)، اعتمادالسلطنه، 1306 ه.ق

-         کتاب عکسیه حشریه، محمدبن علی مشکوه الملک، 1307 ه.ق

-         کتاب احمد یا سفینه طالبی (صحبت دهم)، عبدالرحیم بن ابوطالب تبریزی، 1307 ه.ق

-         فیزیک، ابوالقاسم، 1310 ه.ق

-         کشف الصنایع و مخزن البضاعه (بیان بیستم)، میرزا محمد شیرازی، 1311 ه.ق

-         کتاب عکاسی، محسن میرزا شمس الشعرا، 1312 ه.ق

-         کشف الصنایع و منتخبات علی الحسینی (بیان هشتم در علم عکاسی یعنی برداشتن عکس از شعاع نور)، میرزا محمد شیرازی، سال نامعلوم

-         شعاع الشموس فی المرایا و العکوس، میرزا شفیع خان محقق السلطان،، 1322 ه.ق

-         کتاب هنرآموز، حسین ؟؟؟؟، 1322 ه.ق

-         علم عکاسی جدید، گارنیک خان دالکیجیان، 1325 ه.ق

-         صنعت عکاسی، مسیو پاپاریان، 1333 ه.ق

اطلاعات کتاب: یادداشتی از دکتر محمد ستاری، استادیار گروه عکاسی و گرافیک دانشکده هنرهای تجسمی دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران آغازگر کتاب است و پس از آن، عباس رحیمی، گردآورنده جوان کتاب، در پیشگفتاری فهرست و مشخصات نوشته های تخصصی عکاسی را که مورد استفاده قرار داده، معرفی کرده است.

سپس به ترتیب تاریخی، 22 رساله عکاسی بازنویسی و بازنشر شده اند. در پایان هم منابع و ماخذ فهرست شده اند.

کتاب در قطع وزیری و بیش از 800 صفحه است و با توجه به شمارگان، کیفیت کاغذ و جلدسازی انجام شده، قیمت 28هزار تومانی برای آن ارزان به نظر می رسد.  

گردآوری: عباس رحیمی

ناشر: فرزان روز

شابک: 1-367-321-964-978

نوبت چاپ: اول، 1392

قطع: وزیری

قیمت: 800 صفحه، 28000 تومان

 




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: - -

پنین

سه شنبه 7 خرداد 1392 07:51 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: معرفی و مرور ،

سایه انقلاب اکتبر تا همیشه بر سر ملت روس باقی خواهند ماند؛ این پیامی است که ناباکوف در رمان پنین به خوانندگانش می دهد. او با خلق یک موجود «مفلوک» اما در عین حال «فرهیخته»، «بلندپرواز» اما همزمان «سرخورده»، و «آزاد» اما «ترسیده» به نام پنین، به هجو زندگی مهاجران روس در غرب به ویژه آمریکا می پردازد.

پنین استاد دانشگاهی است با ایده های جورواجور که از شوروی ترسناک گریخته و به فرانسه و سپس آمریکا مهاجرت کرده است. او در کالجی کوچک به چند دانشجو ادبیات و تاریخ روسیه را درس می دهد تا بتواند با سرخوردگی بی وطنی، با تفاخر به بزرگان ادبیات کشورش کنار بیاید.

پنین، که خالقش آشکارا رگه هایی از دیوانگی اش را به رخ می کشد، یک اصولگرای به تمام معناست؛ به سنت های روسی پایبند است اما نمی تواند به زندگی غربی و فرهنگ همراهش تماما بی اعتنا باشد و آن را طرد کند، پس دچار تناقض می شود که آن هم خنده دار است چرا که به عنوان مثال از موسیقی جاز به همان اندازه نفرت دارد که از دندان های مصنوعی اش تجلیل می کند!

ناباکوف هجو خود از هموطنان مهاجرش را با توصیف اخلاق و روحیات ویکتور، پسر این استاد سرگشته کامل می کند و با این کار مفهوم «پنینی» را خلق می کند؛ کنایه از همان وضعیت خاص مهاجران روس: «...پنین با وجود درد کمر بالاخره به خواب رفت و در یکی از آن رؤیاها که حتی ثلث قرن بعد از فرار از دست بلشویک ها باز هم به سراغ روس های پناهنده می آید، خودش را دید که خرقه مجللی به تن دارد و از میان حوض های بزرگ جوهر، زیر نور ماه پنهان در ابرها، از یک کاخ خیالی فرار می کند...»

اما روایت این سرگشتگی تلخ به شیرینی تمام صورت می گیرد؛ ناباکوف با طنزی ملایم اما ادامه دار کل داستان را پیش می برد و آمریکایی را می سازد که «خاص» هر شخصیتی است؛ کسی مانند پنین به جزئیات ملال آورش توجه می کند و دیگرانی که از «فرصت های زندگی جدید» به گو نه ای دیگر بهره می برند.

اطلاعات کتاب: پنین چهارمین رمان انگلیسی زبان ناباکوف است که در سال 1957 منتشر شد و به قول مترجم، ناشناخته ترین اثر نویسنده اش محسوب می شود. این رمان در 7 فصل نوشته شده که هر کدام اپیزودهای نسبتا مستقلی اند اما در مجموع به توصیف مقطعی از زندگی استاد پنین می پردازند که توسط راوی (یکی از دوستان سابق استاد) روایت می شود.

رضا رضایی در پاییز 83 ترجمه کتاب را به پایان رساند و نشر کارنامه زمستان همان سال آن را منتشر کرد. مقدمه ای کوتاه در معرفی نویسنده در ابتدا و نقدی از مایکل وود در انتهای کتاب، به شناخت بیشتر اثر کمک می کنند.

پنین، ششمین محصول از سری «کتاب های بی بی » نشر کارنامه است که در قطع جیبی منتشر می شود.

نویسنده: ولادیمیر ناباکوف

مترجم: رضا رضایی

ناشر: کارنامه

شابک: 0-047-431-964-978

نوبت چاپ: اول، 1383

قطع: جیبی

قیمت: 280 ص، 3300 تومان 




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: - -



تعداد کل صفحات : 15 ... 2 3 4 5 6 7 8 ...
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic