خداحافظ گاری کوپر

چهارشنبه 11 مرداد 1391 08:37 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: معرفی و مرور ،

یک هجویه تمام عیار؛ رمانی سراسر نیش و کنایه به آن چه شاید بتوان «ملالت های تمدن»اش خواند با متلک های گاه و بی گاه به رویای زندگی بهتر طبقه فرودست و رویای زندگی روشنفکرانه طبقه فرادست.

«خداحافظ گاری کوپر در رزهای اوج جنگ سرد نوشته شده؛ روزهایی که یک خط جهان را به دو قسمت تقسیم می کرد و سردمداران هر منطقه، وعده زندگی بهتر را به شهروندان خود می دادند. گاری البته به نیمه غربی جهان تعلق داشت، اما محل تولدش، احتمالا علقه های شرقی هم برایش ساخته بود که بتواند در رویای آمریکایی غرق نشود و تناقض های آن را ببیند. پس شخصیتی خلق می کند که از آمریکا فرار می کند اما به شوروی نمی رود. می رود در کشوری که همواره بی طرف بوده؛ سوئیس. در سوئیس هم در شهر نمی ماند، به نوک قله پناه می برد و به خودش می قبولاند که لذت زندگی اش اسکی کردن با خطر یخ زدن است و این لذت او را از همه «ملالت های تمدن» بی نیاز می کند: «لنی بعضی وقت ها حیران می ماند که چرا اغلب این بی خانمان های برف پرست آمریکایی اند. حتما برای این بود که وقتی آدم کشوری به این بزرگی و نیرومندی پشت سر دارد، راهی جز فرار برای ش نمی ماند. آمریکا کشور عجیبی است. هیچ امکان خلاصی از آن نیست... خوبی کار در اروپا این است که همه رویای آمریکایی در سر دارند. برای ماشین رختشویی و اتومبیل نو و خرید قسطی سرودست می شکنند.»

لنی، سرباززاده ای است که از ترس اعزام به ویتنام، از کشورش فرار کرده است. پدرش هم در یکی از همین جنگ های بیهوده از بین رفته؛ تا جایی بیهوده که لنی حتی نام محل جنگ را نمی داند و تنها پس از آشنایی با دختر یک دیپلمات هموطنش متوجه می شود پدرش در جنگ با «لائوس» کشته شده است. کمی جلوتر، داستان این دیپلمات هم به بهانه ای برای نقد سیاست های آمریکا بدل می شود. دیپلمات دائم الخمر است و تصمیم دارد بعد از بازنشستگی به شرکت های بزرگ جاری مشاوره بدهد اما مسیر حوادث، او را به دزدی سوق می دهد و جان بر سر این کار می بازد. اوست که می گوید مقامات وزارت خارجه آمریکا با وعده و وعید، انقلابیون چکسلواکی را به چوبه های اعدام سپردند و...

لنی، ولگرد بی خیال است که برای خودش دنیایی ساخته که «حس تعلق خاطر» خط قرمز آن محسوب می شود و در این دنیا هر آن کس و هر آن چیز که تعلق بیافریند، مزخرف و خطرناک است. او بی سواد است و به تنهایی و بی کسی عادت دارد و همین بی کسی، باعث شده واگویه های ذهنی اش، نوعی فلسفه زندگی هم باشد: «عشق خودش یک جور آدم کشیه.» یا «هرچه می خواهند بگویند، اخلاق پیشرفت های فوق العاده ای کرده بود. حتی کثافت هایی مثل آنژی به کثافت کاری های ما در ویتنام تف می اندازند.» یا «من هیچ وقت خواب اصلاح کردن دنیا رو نمی بینم. با این دنیایی که ما داریم، نمی شه دنیایی غیر از همین که هست ساخت.»

نویسنده اما به این حد از سخره نظام تمدنی جدید هم راضی نمی شود، پس خورده روایت ها و داستان هایی از آدم های دور و بر لنی نقل می کند که در لابلای آن از رفتارهای جنسی جوانان اروپایی تا سیاست های کنترل جمعیت، از دیوار برلین تا افزایش اعتیاد به مواد مخدر، از هالیوود تا کلیسا را به نقد می کشد و حتی پا را فراتر می گذارد و مفاهیم پر استفاده آن روز را به چالش می کشد: «روابط انسانی جز اصطکاک افراد با هم نبود. مسائل واقعی مسائل میلیون ها بود، یعنی مسائل طبقه یا ملت یا نژاد. مصیبت انفجار جمعیت طوری بود که متولدین را بر حسب متوفیا می شمردند. «من» به صورت اهانتی به ملت درآمده بود و جز در انتقاد از خود [برنامه ای کمونیستی برای تصفیه عناصر نامطلوب از تشکیلات] مورد استعمالی نداشت. «ملت» تنها لباسی بود که از مد نمی افتاد، مثل یک کت دامن شانل، با این تفاوت که کسی آن را نمی پوشید و بزرگترین نیروی فکری بشریت بعد از بیست انقلاب همچنان خریت بود، منتها آن هم مثل باقی چیزها ابعادی کیهانی اختیار کرده بود...»

خواندن خداحافظ گاری کوپر خالی از لطف و لذت نیست، اما مختصری اطلاع از اوضاع جهان در دهه 1960 میلادی، لذت خواندن آن را بیشتر می کند.

اطلاعات کتاب: «خداحافظ گاری کوپر» در سال 1969 به زبان انگلیسی نوشته و با نام «ولگرد اسکی باز» منتشر شد و 4 سال بعد، در سال 1351 با ترجمه سروش حبیبی، در اختیار ایرانیان قرار گرفت. این اثر معروف ترین کار رومن گاری است و تقریبا به همه زبان های زنده دنیا ترجمه شده. این کتاب در میان مخاطبان فارسی زبان هم با استقبال نسبی مواجه شده و تا تابستان 89 به 9 چاپ رسیده است که چاپ های آخر، با ویرایش جدید مترجم منتشر شده اند.

مطلبی با نام «مردی که سایه اش را فروخت» اطلاعات کاملی درباره نویسنده و آثارش در اختیار مخطب قرار می دهد.

نویسنده: رومن گاری

مترجم: سروش حبیبی

ناشر: نیلوفر

شابک: 0-142-448-964-978

قطع: رقعی

قیمت: 288 صفحه، 5500 تومان




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: چهارشنبه 11 مرداد 1391 08:43 ب.ظ



شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات