تبلیغات
کتاب باز - ژرمینال

ژرمینال

جمعه 1 دی 1391 06:48 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: بازنشر ،

نگاهی به رمان ژرمینال اثر امیل زولا

غرق در لجن فقر*

1-     نوشتن در مورد زولا و گفتن از او کار آسانی نیست. زولا را آغازگر مکتب ناتورالیسم می دانند و آثارش را متون آموزشی این مکتب. وگرچه دوران رمانتیسم و ناتورالیسم گذشته است و به قول دوستی، ما نباید تاوان زیاده نویسی قدما را پس دهیم، اما به هر روی ناتورالیسم از مهمترین مکاتب ادبی است و نمی توان آن را نادیده انگاشت. همین علت، کار نوشتن از خدایگان مکاتب را مشکل می کند.

2-     انتظار از نوشته ای راجع به کتاب، استفاده از زبان فاخر است اما ژرمینال زولا را نمی توان با زبان فاخر نقد کرد. ادبیات زولا در رمانش بسیار هرزه است و البته هرزگی نه از زبان زولا که از فضای داستانش است.

3-     ژرمینال داستان کارگران یک معدن در فرانسه سال های 1860 است؛ نزدیک به صد سال پس از انقلاب کبیر و پیچیده شدن تومار فئودالیته و سلطنت خودکامگان. کارگران نسل در نسل از این معادن ذغال سنگ استخراج کرده اند ولی حاصل کارشان تنها زنده ماندنشان را تضمین می کند یا مرگ تدریجیشان را. زندگی کارگران در استخراج ذغال سنگ خلاصه می شود و خواب. تفریحشان باده گساری است، سرگرمیشان رابطه جنسی و موضوع صحبتشان بدگویی از همسایه یا همکار.

زولا زندگی انسان هایی را به تصویر می کشد که چون حیوانات در خانه هایی تنگ و تاریک در هم می لولند، زاد و ولد می کنند و اگر بخت یارشان باشد، شرکت صاحب معدن، آنها را به عنوان کارگر می پذیرد. کارگری جدید به معدن می آید. او که در فضای دیگری پرورش یافته، به تدریج به همکارانش زشتی نوع زندگیشان را گوشزد می کند و آنها را علیه شرکت می شوراند. به زودی همه با او همصدا و متحد می شوندتا بساط ظلم را برچینند. اما نتیجه، فاجعه بار است و کارگران بدبخت تر از گذشته دوباره به کار مشغول می شوند...

4-     نویسنده در کنار زندگی کارگران، زندگی مدیران معدنی را نیز توصیف کرده است؛ مدیرانی که بار خیانت همسرانشان را به دوش می کشند و یا خود خائن اند. مدیرانی که باید به پایتخت نشینان خوش خدمتی کنند تا از ناز و نعمت زندگی محروم نشوند. اینان نیز جز شرکت در مهمانی های خسته کننده و نوشیدن شراب و صحبت از وضع معادن، کار دیگری ندارند.

5-     زولا در رمانش همه را به سخره گرفته است؛ کارگرانی که به زندگی حیوانی خود راضی اند و چون هیچ نمی دانند، وقتی بیشتر دست و پا می زنند، بیشتر در لجن فقر فرو می روند.

مدیرانی که بوی کثافت خیانت از آنها بلند است و خود را به نفهمی زده اند. مدیرانی که چنان در بی خبری هستند که وقتی زیردستانشان می شورند، تعجب می کنند که اینها چرا شلتاق کرده اند.

بورژوازی بی معنی ای که جانشین فئودالیسم شده است اما هیچ فرقی با آن ندارد و همچون اربابان زمین دار، خشک و خشن و ظالم و نفهم است.

سوسیالیسم نوظهور که فقط شعار می دهد و هنگام عمل، عذر بهانه می آورد. مطبوعاتی که بی خبر از همه جا فقط و فقط  به فکر چاپ داستان های جذابند و اشرافی که فقط به فکر آرامش سیاسی هستند و رونق اقتصادی. زولا همه را برهنه به نقد می کشد.

6-     جالب اینکه تمام آنچه زولا روایت می کند، خیلی به امروز نزدیک است. داعیه داران تمدن امروز، کمتر از 150 سال پیش چنین فلاکت بار زندگی می کردند.

نویسنده در جایی تیر خلاص اخلاق را شلیک می کند؛ جایی که یکی از اشراف، که به خیانت همسرش پی برده، آرزو می کند چون کارگران گرسنه باشد اما بتواند مانند آنها غرایزش را ارضا کند. تفریحی که به قول نویسنده بی خرج ترین خوشی زندگی کارگران است. بگذریم از اینکه مرگ از گرسنگی یا بیماری یا فشار کار، معمول ترین اتفاقی است که در کوی کارگران رخ می نماید.

7-     این جملات در آغاز کتاب آمده است: در 1885 ویکتور هوگو از دنیا رفت و ژرمینال به دنیا آمد که «بینوایان» زولاست در فرانسه مدرن و صنعتی. داستان رنجبران زیرزمین است که اگر دانته بود، «دوزخش» می شد در جهانی که انسان «تا پایان شب سفر می کند» اما در پایان این راه شگفت انگیز در دل زمین، در ژرفنای خاک که انسان عمرها رنج برده و له شده است، عاقبت کمر راست می کند و در شورشی سراسر امید سربرمی افرازد. ژرمینال زیباترین و بزرگترین اثر زولاست. حماسه برادری است در فلاکت: داستان سرنوشت بشر.

8-     سروش حبیبی معجزه ترجمه را عیان کرده است. مترجم چیره دست ژرمینال، چنان از غنای زبان فارسی بهره برده که تصور می کنی رمان از اساس به زبان مادریت نوشته شده است.

9-     چاپ جدید کتاب را می توان اولین چاپ پس از انقلاب دانست. چاپ اول سال 56، چاپ دوم سال 57 و چاپ سوم با ویرایش جدید در سال 84. تا آنجا که ذهن نگارنده یاری می کند، ژرمینال تا چند سال پیش زینت ویترین نایاب فروشان انقلاب بود.

10-دست آخر اینکه رمان ژرمینال اثر امیل زولا با ترجمه سروش حبیبی در قطع رقعی در 56 صفحه و با قیمت 4900 تومان توسط انتارات نیلوفر روانه بازار شده است.

 

* عصراقتصاد، پنجشنبه 27 بهمن 1384، صفحه 14




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: - -