تبلیغات
کتاب باز - یادداشتهای روزانه از محمدعلی فروغی

یادداشتهای روزانه از محمدعلی فروغی

یکشنبه 28 مهر 1392 04:14 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: معرفی و مرور ،
معلم، روزنامه نگار، تاریخ نویس، ادیب و سیاستمدار صفاتی است که می توان به محمدعلی فروغی اتلاق کرد. فرزند ذکاءالملک فروغی در حساس ترین مقاطع تاریخ معاصر ایران از عالم فرهنگ به سرای سیاست کوچ کرد و یکی از شاخص ترین چهره های تثبیت سلطنت پهلوی شد؛ فروغی بود که بلافاصله پس از رضاشاه شدن رضاخان، نخست وزیری را بر عهده گرفت و همو بود که در شهریور 1320، وقتی خاک ایران اشغال و رضاشاه مجبور به کناره گیری شد، باز اداره دولت را در دست گرفت تا محمدرضا را بجای پدر بر تخت بنشاند. او که در سال های 1300 تا 1320 چهره ای سیاسی بود، در 3 دهه قبل از کودتا سوم اسفند 1299، چهره ای به تمامی فرهنگی بود؛ معلم مهمترین مدارس تهران و پژوهشگر تاریخ ایران.

با همه اهمیت فروغی اما منابع مکتوب درباره او بسیار کم است و تا این اواخر، کتابی یافت نمی شد که مستقلا به او بپردازد و با این اوصاف، می توان به اهمیت کار استاد ایرج افشار در تصحیح و انتشار یادداشت های روزانه ذکاءالملک ثانی پی برد.

یادداشت های فروغی، مربوط به سالی پیش از صدور فرمان مشروطیت است؛ مقطعی که او معلم مدرسه سیاسی و مظفریه تهران است و رفیق علامه محمد قزوینی. در این مقطع، فروغی هیچ نسبتی با طبقه سیاسی کشور ندارد و گرچه یادداشت هایش بیشتر جنبه شخصی دارد، اما از خلال آن می توان به وضعیت فرهنگی، اجتماعی و حتی سیاسی کشور پی برد. از جمله به بهانه شنیده هایش، شوخی های شنیع درباریان نزد مظفرالدین شاه را بازگو می کند و از دنائت و حماقت خاندان قاجار سخن می راند. هواداری اش از عین الدوله و موافقت اش با عملکرد مسیو نس (همان مسیو نوز معروف) هم نشان می دهد که نخبگان ایرانی در سال های پیشامشروطه چگونه می اندیشیده اند. از لابلای گزارش هایش از آمدن کتاب های تازه خارجی و روزنامه های فرنگی یا گپ و گفت هایش با دوستان فرنگ رفته و تحصیل کرده یا اشاراتش به شرایط معلمان و شاگردان چند مدرسه مهم، گفته هایش درباره وضعیت تولید روزنامه های داخلی و... می توان به شرایط فرهنگی این دوره، طرز فکر نخبگان ومردم پی برد.

باز از نکات جالب توجه کتاب، حکایت هایی است که فروغی خود یا به نقل از پدر می آورد؛ برای مثال چند بار داستان هایی را می گوید که از رواج خرافه های مذهبی خبر می دهد. داستانی دارد درباره خرید کفش برای خودش که از رواج بدقولی در بازار حکایت می کند و داستانی دارد درباره تردیدش برای چاپ کتاب در یک چاپخانه مجهز با مدیریت ایرانی ها یا چاپخانه قدیمی با مدیریت خارجی ها به دلیل ترس از تقلب چاپخانه ایرانی!

یادداشت ها، علاوه بر آن که شرایط کشور در یکی از مهم ترین مقاطع تاریخی را نشان می دهد، منبعی قابل اعتنا و اعتماد درباره خاندان فروغی هم هست که جای خالی مطالعه درباره این خانواده مهم و تاثیرگذار را پر می کند.

اطلاعات کتاب: یکی دیگر از محصولات عمر با برکت ایرج افشار است و حاصل همکاری کتابخانه مجلس با او. یادداشت های فروغی، سال 1387 توسط حسن ره آورد به کتابخانه مجلس اهدا شد و رئیس وقت کتابخانه، حجت الاسلام رسول جعفریان، از افشار خواست که آن را بخواند و تصحیح کند که حاصل کار، یک سال بعد منتشر شد. چاپ دوم هم با تغییر طرح جلد و همکاری نشر علم در سال 90 انتشار یافت.

یادداشت های فروغی از 16 ژانویه [در کتاب به اشتباه 19] 1904 شروع می شود و تقریبا 6 ماه، تا 13 ژوئن همان سال ادامه دارد. هر روز، کادری بر پیشانی خود دارد که شرح فروغی از آب و هوا، خورد و خوراک، دخل و خرج و وضعیت مزاجی اش در آن روز است.

افشار، برای برخی نام ها در پاورقی توضحیاتی آورده و در انتهای کتاب چند عکس، دست نوشته و طراحی از صاحب یادداشت ها را آورده است. در مقدمه و موخره کتاب هم درباره سر و شکل نسخه اصلی، نحوه تصحیح، دلایل اهمیت آن و... توضیحاتی آورده تا کتاب ارزشی دوچندان پیدا کند.

نویسنده: محمدعلی فروغی

به کوشش: ایرج افشار

ناشر: کتابخانه مجلس، نشر علم

نوبت چاپ: اول، 1390

شابک: 2-270-224-964-978

قطع: وزیری

قیمت: 500 صفحه، 14500 تومان




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: دوشنبه 14 بهمن 1392 03:42 ب.ظ