تبلیغات
کتاب باز - بنیان‌های نهادی اقتصاد آزاد

بنیان‌های نهادی اقتصاد آزاد

سه شنبه 26 فروردین 1393 05:16 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: کتاب های تازه ،

الزامات «اقتصاد آزاد» چیست و چگونه می توان به آن دست یافت؟ آیا اساسا «آزادی» در اقتصاد معنایی دارد یا نه؟ اگر دارد، چیست و اگر نه، چرا این همه بر آن تاکید می‌شود؟ چرا در ایران هر گاه از اقتصاد آزاد و توجه به بازار حرف زده شده، قیمت ها بیشتر دستخوش تغییر شده و اقتصاد، بیشتر شاهد هرج و مرج بوده است. دولت چه نقشی در اداره اقتصاد دارد؟ در جامعه ای مثل ایران با ساختارهای موجود سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، می توان دولت را از نقش آفرینی در عرصه اقتصاد بازداشت؟ آیا این ممانعت مطلوب است؟ چرا موسساتی با کارکرد مشابه در ایران و اروپا، دو نتیجه متفاوت می‌آفرینند؟ تفاوت بانک در ایران و مصر و ونزوئلا با بانک ژاپن و آلمان و کانادا چه تفاوتی دارد و... این سئوالات دیگر فقط متعلق به دانشجویان اقتصاد نیست. حالا هم جامعه شناسان، هم دیپلمات ها، هم کارشناسان علوم سیاسی و هم مردم عادی، چنین سئوالاتی را از خود یا از دیگران می پرسند و اتفاقا هر چه بیشتر می‌کوشند، نه تنها پاسخی درخور پیدا نمی‌کنند که بر ابهاماتشان افزوده می‌شود.

واقعیت آن است که دانش اقتصاد در ایران هنوز خیلی نحیف است و جالب اینکه با همه نحیفی، مظلوم هم هست؛ دم دست ترین مثال برای اثبات مظلومیت اقتصاد، اینکه هر کسی با هر سطح دانش و تجربه ای به خود اجازه می‌دهد درباره اقتصاد داد سخن بدهد و نسخه بپیچد و راه حل ارائه کند.

اما واقعا می‌توان به سئوالات بالا پاسخ داد؟ «بنیان‌های نهادی اقتصاد آزاد» تلاشی است برای پاسخی بومی به این سئوالات. نویسنده کوشیده با تدقیق مفاهیمی چون بازار، رقابت، دانش و فناوری، حقوق مالکیت و تبیین چگونگی عملکرد اقتصادها در طول زمان، شروط لازم برای دست یافتن به اقتصاد آزاد را بیان کند. چارچوب نظری نویسنده، نهادگرایی است که یک دستگاه نظری به نسبت جوان تلقی می‌شود.

یوسفی در ابتدا از بازار آزاد ابهام زدایی می کند و می گوید اقتصاد آزاد به معنای عملکرد بی حساب و کتاب عاملین اقتصادی نیست. در ادامه مبانی اقتصاد آزاد و قانون اساسی بازار را  می‌شکافد و بر نقش مهم «حاکمیت قانون» تاکید می‌کند. نقش و کار نهادها، توسعه آن‌ها و تاثیرشان بر آزادی اقتصادی، شیوه های اصلاحات اقتصادی، نسبت دموکراسی و اقتصاد آزاد، تاثیر بازار آزاد بر عدالت اجتماعی، نسبت اخلاق و اقتصاد و رابطه امنیت و آزادی از دیگر مواردی است که مورد توجه او قرار می‌گیرد.

نکته مهم کتاب این است که نویسنده استدلال‌های خود را از نظریات اقتصاددانانی استخراج می‌کند که در تقسیم بندی های رایج، لیبرال یا نئوکلاسیک خوانده می‌شوند و بر این اساس، مخالف دخالت­دادن عوامل غیراقتصادی در تحلیل عملکرد اقتصادی. با این حال یوسفی نشان داده که توجه به نهادها، (یعنی نرم‌افزارهای حاکم بر یک جامعه اعم از قوانین نوشته و نانوشته، رسوم و عادات، جهان‌بینی و ایدئولوژی و...) از اصول تفکرات خدایان اندیشه اقتصادی از جمله اسمیت، هایک، کینز و... بوده است: «بازار یك متغیر مستقل نیست بلكه متغیری وابسته است كه به وسیله سطح توسعه كشورها و نهادهای اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی تغییر می‌کند. به عبارت دیگر بازار ابزاری وابسته به جامعه است و بیرون از جامعه و یا مستقل از ویژگی‌های اجتماعی جامعه وجود خارجی ندارد. بازار خود در چارچوب نهادهای حقوقی و اخلاقی درگیر است و رقابت در بازار آن گونه که هایک می‌نویسد رقابت برای جلب رضایت دیگران و کسب اعتبار در جامعه است.»

یکی دیگر از مهمترین ویژگی‌های کتاب، این است که نه تنها مخالفتی با بازار آزاد ندارد، بلکه آن را یک دستاورد مهم بشری تلقی می‌کند که در صورت کارکرد درست، متضمن خوشبختی و افزایش سطح رفاه آحاد جامعه است. در واقع نویسنده نشان داده که انتقادها و مخالفت‌ها، بیشتر معطوف به عملکرد کارگزاران اقتصادی است و نه نفس «رقابت» و «آزادی»: «عده‌ای معتقدند بازار آزاد یا اقتصاد آزاد منجر به نابرابری، فقر و قانون جنگل می‌شود و عده‌ای دیگر چنین معضلاتی را به گستره فعالیت دولت نسبت می‌دهند و هر گروه سعی در بیرون کردن گروه دیگر دارند. متأسفانه این نگاه در ایران نیز رخنه کرده و موجب سردرگمی‌های زیادی بین روشنفکران شده است. برای روشن شدن مطلب سعی می‌شود ابتدا ضمن معرفی اقتصاد آزاد، با تحلیل علمی به دفاع از آن بپردازیم و سپس توضیح دهیم که اقتصاد آزاد نیاز به نهادهای لازم و پیش‌زمینه‌هایی در جهت حمایت از حقوق مالکیت دارد و برقراری آن تنها هنگامی امکان‌پذیر است که دولت نقش مهم و کلیدی در این زمینه ایفا نماید.» 

اطلاعات کتاب: این نخستین کتاب مستقل نشر نهادگرا، وابسته به مؤسسه غیرانتفاعی مطالعات دین و اقتصاد محسوب می شود اما چندمین تالیف نویسنده است. دکتر محمدقلی یوسفی عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی است. کتاب قبلی یوسفی با عنوان «استراتژی های رشد و توسعه اقتصادی» در سال 1388 توسط نشر نی منتشر شده بود.

نویسنده برای تدوین کتاب حاضر از حدود 450 منبع بهره برده که غالب آن، از منابع اصلی رشته اقتصاد محسوب می شوند. کتاب مشتمل بر یک پیشگفتار و 11 فصل است.

 نویسنده: محمدقلی یوسفی

ناشر: نهادگرا

نوبت چاپ: اول، زمستان 1392

شابک:  978-600-92263-3-7

قطع: وزیری

قیمت: 272 صفحه، 15000 تومان

 

 

 

 




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: یکشنبه 4 آبان 1393 02:34 ق.ظ