طوفان واژه ها

چهارشنبه 1 آذر 1391 01:12 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: معرفی و مرور ،

در فهرست مرثیه سرایان، نام سیدحمیدرضا برقعی تازه است اما به همان میزان معتبر هم هست. شعرهایش به جان علاقه مندان می نشیند و بی علاقه ها هم نمی توانند از تحسینش خودداری کنند. محمدعلی مجاهدی در توصیفش می گوید: «این شاعر پرشور و جوان به دستیاری عقل پیرش، اوج سختگی و پختگی را در بلندای ارادتی که به اهل بیت دارد جستجو می کند و به تسخیر قله های دور از دسترسی نائل می آید که برای همگان خصوصا همگنان او شگفتی زاست. تلقی این شاعر نازک خیال از وقایع تاریخی و برداشتی که از مقوله های دینی دارد، در عین شاعرانگی با رگه های روشنی از شعور و شهود همراه است و با روایتی نه چندان عریان، حاقّ مطلب را به ذهن مخاطب القاء می کند.» این مشهورترین اثر برقعی است در وصف واقعه عاشورا:

با اشک هاش دفتر خود را نمور کرد

ذهنش ز روضه های مجسم عبور کرد

در خود تمام مرثیه ها را مرور کرد

شاعر بساط سینه زدن را که جور کرد

احساس کرد از همه عالم جدا شده ست

در بیت هاش مجلس ماتم به پا شده ست

در اوج روضه خوب دلش را که غم گرفت

وقتی که میز و دفتر و خودکار دم گرفت

وقتش رسیده بود به دستش قلم گرفت

مثل همیشه رخصتی از محتشم گرفت

باز این چه شورش است که در جان واژه هاست

شاعر شکست خورده طوفان واژه هاست

می رفت سمت روضه یک شاه کم سپاه

آیینه ای ز فرط عطش می کشید آه

انبوه ابر و نیزه و شمشیر بود و ماه...

شاعر رسیده بود به گودال قتلگاه

 

فریاد زد که چشم مرا پرستاره کن

مادر بیا به حال حسینت نظاره کن

بی اختیار شد قلمش را رها گذاشت

دستی ز غیب قافیه را کربلا گذاشت

یک بیت بعد واژه لب تشنه را گذاشت

تن را جدا گذاشت و سر را جدا گذاشت

حس کرد پابه پاش چهان گریه می کند

 دارد غروب فرشچیان گریه می کند

با این زبان چگونه بگویم چه ها کشید

بر روی خاک و خون بدنی را رها کشید

او را چنان فنای خدا بی ریا کشید

بر پیکرش به جای کفن بوریا کشید

در خون کشید قافیه ها را حروف را

از بس که گریه کرد تمام لهوف را

اما در اوج روضه کم آورد و رنگ باخت

بالاگرفت کار و سپس آسمان گداخت

این بند را جدای همه روی نیزه ساخت

«خورشید سر بریده غروبی نمی شناخت

بر اوج نیزه گرم طلوعی دوباره بود»

او کهکشان روشن هفده ستاره بود

خون جای واژه بر لبش آورد و بعد از آن...

پیشانی اش پر از عرق سرد و بعد از آن...

خود را میان معرکه حس کرد و بعد از آن...

شاعر برید و تاب نیاورد و بعد از آن...

در خلسه ای عمیق خودش بود و هیچکس

شاعر کنار دفترش افتاد از نفس...

اطلاعات کتاب: کتاب طوفان واژه ها شامل 25 سروده شاعر است که تناکنون توسط سه ناشر مختلف به چاپ رسیده و منتشر شده است. کتاب در مجموع 12 بار تجدید چاپ شده و از چاپ ششم به بعد توسط نشر فصل پنجم عرضه شده. چاپ دوازدهم کتاب در سال 90، 2200 نسخه تیراژ دارد.

شاعر: سیدحمیدرضا برقعی

ناشر: فصل پنجم

شابک (دوره):  1-2-90886-600-978

قطع: رقعی کوچک

قیمت: 80صفحه، 2500 تومان




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: - -

خواب آشفته نفت

شنبه 20 آبان 1391 03:42 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: معرفی و مرور ،

«...روز 28 مرداد من در خزعلیه خرمشهر بودم... پیش از ظهر دسته انبوهی از عشایر عرب پیرامون خرمشهر به دنبال مشایخ خود با علم و کتل و شعارهای رنگارنگ آمدند و از جلوی خانه گذشتند تا به تا به تلگرافخانه شهر بروند و مقصودشان اعلام وفاداری به مصدق و اظهار تنفر از شاه فراری بود. نیمروز به بعد که نغمه های ناجوری از رادیو تهران شنیده شد و معلوم افتاد ورق برگشته است باز همان دسته، به دنبال شیوخ و این بار زیر عکس بزرگی از شاه، پیدا شدند که صیحه زنان و پایکوبان می گذشتند و شعاری می دادند که جز کلمه «مصدق» چیزی از آن برای من مفهوم نبود... شاعری بود شریفی نام اهل خرمشهر... از او که لهجه عربی محلی را بلد بود پرسیدم که این شعاری است می دهند؟ گفت: چطور نمی فهمی؟ دقت کن، می گویند ألف مصدق بفداک، خطاب به شاه است هزار مصدق به فدایت!» این روایت یکی از جوانان ایرانی است که یکی از سیاه ترین روزهای کشورش را شاهد بوده است؛ محمدعلی موحد که در تاریخ نگاری این حادثه تلخ و حادثه شیرین قبلش، ملی شدن نفت، شاهکار خلق کرده است.

موحد هم مانند هر تاریخ نگار دیگری از زمینه های تاریخی آغاز می کند و نشان می دهد چگونه درخواست شوروی برای دریافت امتیاز نفت در شمال کشور، ماجرایی را رقم می زند که در نهایت به ملی شدن نفت و بعد به کودتا منتهی می شود اما تفاوت کار او با دیگران، بهره گیری از منابع دسته اولی مانند اسناد وزارت خارجه انگلستان و آمریکا یا مکاتبات داخلی شرکت نفت ایران-انگلیس است. این اسناد در واقع برای نخستین بار توسط موحد مورد استفاده قرار گرفته و پژوهش او را نسبت به دیگر آثار تاریخی درباره حوادث دهه 20 و 30 خورشیدی، مستند و ممتازتر کرده است.

نویسنده بخش اول تالیف خود را «چگونه طوفان برخاست» نام نهاده که در آن (طی دو فصل) سلسله حوادث منتهی به نخست وزیری مصدق رانقل کرده. از جمله مطالب این بخش، نظر آمریکایی ها نسبت به ملی شدن نفت ایران، نرخ برابری لیره استرلینگ، طرح اصل تصنیف یا همان تقسیم 50، 50 منافع، لایحه گس-گلشائیان و ترور رزم آرا است. بخش دوم کتاب، «دوران امیدواری ها» نام گذاشته شده که داستان هشت ماه نخست صدارت دکتر مصدق و پیشرفت ها و همدلی ها و همکاری های جبهه ملت و سردرگمی و آشفتگی مخالفان درباری و ایادی انگلیس است. البته در همین فصل است که خواننده به ساده انگاری های سیاستمداران ایرانی، حتی در قد و قواره دکتر مصدق، پی می برد و می بیند خصلت هایی چون حسادت، بخل، بی اطلاعی، خودبزرگ بینی و... چگونه امیدهای یک ملت را بر باد می دهد. برای مثال در کتاب آمده است برخی از اطرافیان مصدق از اینکه آنان را در راس «هیات خلع ید» قرار نداده، قهر می کنند و حاضر به همکاری نمی شوند! یا در جای دیگری آمده است که بسیاری از سران جبهه ملی، دچار این توهم بودند که کار جهان بدون نفت ایران گره خواهد خورد و محال است دنیا بتواند بدون خرید نفت از ایران ادامه حیات اقتصادی دهد! (ص188)

بخش سوم هم «دوران سرخوردگی ها» را روایت می کند که از نامش پیداست به چه موضوعاتی می پردازد. در همین بخش است که نویسنده نشان می دهد چگونه انگلیسی ها می توانند خود را بازیابند و به تدریج عوامل داخلی خود را تجهیز کنند و همزمان در جبهه مقابل اختلاف ایجاد کنند و در عرصه بین الملل نیز به آمریکایی ها بقبولانند که از سیاست های برتانیا تبعیت کنند و هیچ کمکی به دولت مصدق ندهند. شرایط را چنین توصیف می کند: «تصور تنهایی وحشتناک و نومیدی آلود مصدق در آن روزها موی بر تن انسان راست می کند. او پس از کوششی تلخ و سهمگین در واشنگتن به یک بن بست هراس انگیز رسیده و اینک با دست خالی و خاطری پریشان به ایران بازگذشته بود. دورنمای وضع مالی اسف بار کشور خواب از چشم او می ربود. اطلاعاتی که از فعالیت های جاسوسان بریتانیا و توطئه مخالفان به او می رسید بر نگرانی هایش می افزود. نه راه پیش داشت و نه راه پس. دشمنان ناجوانمرد نیز در تعنت و دشنام حد نمی شناختند و در چنین وضعی، اطرافیان که سنگ ارادت او را به سینه می زنند، هر یک نغمه ای ساز می کردند.»

بخش آخر کتاب، «سیزده ماه نحس» نامگذاری شده است، 13ماهی که طی آن جبهه متحد داخلی به تمامی فرومی ریزد، شاه و دربار خود را بازمی یابند، دولت آمریکا به تدریج میدان دار داستان نفت می شود، اشتباه انحلال مجلس رخ می دهد و در نهایت کودتای سیاه 32 رقم می خورد و به این ترتیب یکی از بزرگترین تجارب سیاسی برای ملت ایران رقم می خورد، گرچه با پایانی تلخ.

در مجموع می توان گفت «خواب آشفته نفت» از آن دسته کتاب هایی است که همه باید بخوانندش؛ از علاقه مندان به تاریخ گرفته تا سیاستمداران و از دانشجویان اقتصاد گرفته تا کارشناسان فنی ایران.

اطلاعات کتاب: از محصولات نشر کارنامه است که برای نخستین بار در سال 83 منتشر شد و فورا در کانون توجه پژوهشگران قرار گرفت. «خواب آشفته نفت» دو جلدی است؛ چهار بخش و 20 فصل دارد و علاوه بر این ها، 5 پی نوشت، شناسنامه رجال، روزشمار ملی شدن صنعت نفت، فهرست نام ها و نمایه دارد که آن را به کتابی کامل بدل می کند. بی جهت نیست که خبرنگارانی که با نویسنده تماس می گیرند تا درباره داستان نفت با او به گفت و گو بنشینند، پاسخ می شنوند که «چیزی بیشتر از آن چه در کتاب گفته ام، ندارم.» استقبال از کتاب و بحث های متعدد درباره آن سبب شد که موحد دیباچه ای بر چاپ دوم آن بنویسد و چند نکته را تذکر و به چند ابهام پاسخ دهد.

علاوه بر محتوا، سر و شکل کتاب هم جای تعریف و تمجید دارد؛ هم صفحه آرایی و هم کاغذ و هم صحافی استاندارد است. یکی از ابتکارات ناشر، چاپ کتاب در دو قطع وزیری و جیبی است که امکان استفاده از آن را برای سطوح درآمدی مختلف ممکن کرده است.

بعدتر جلد سومی هم به کتاب اضافه شد که داستان نفت را پس از کودتا روایت می کند.

نویسنده: محمدعلی موحد

ناشر: کارنامه

شابک (دوره): 4-059-431-964

قطع: وزیری

قیمت: 28500 تومان




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: - -

گذار 1

دوشنبه 15 آبان 1391 04:06 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: مجله بازی ،

شماره اول ماهنامه اقتصادی سیاسی گذار به صاحب امتیازی و مدیرمسئولی سیدباقر اسکویی، از فعالین جنبش دانشجویی در اواسط دهه 80 منتشر شد. رئیس شورای سیاستگذاری این ماهنامه، سیدمهدی طباطبایی، دبیر اسبق تشکیلات دفتر تحکیم وحدت و مدیرمسئول فعلی ماهنامه نسیم بیداری است که هدف از انتشار این مجله جدید را تعمیق ارتباط با مخاطب و انعکاس صدای مردم به صاحب منصبان اعلام کرده.

در بخش اقتصادی گذار اول، پرونده ای با عنوان («دارا» سواد دارد) کار شده که به بررسی تاثیر تورم بر تحصیل و آموزش می پردازد. گزارشی از رشد هزینه های تحصیل و تاثیر آن بر خانوارهای کم درآمد، مصاحبه با دکتر عبدالله انصاری کارشناس اقتصادآموزش، گزارشی از مدارس مناطق 2 و 4 تهران، یادداشتی از دکتر سعید نایب درباره نسبت عدالت و آموزش  و... نشان می دهند که با افزایش تورم، خانوارهای کم درآمد از بازار آموزش خارج می شوند. در مطلع پرونده آمده است: «در همین شماره، گزارش هایی می خوانید که نشان می دهد نابرابری های آموزشی در حال تشدید است و نقل قولی می خوانید که خبر می دهد هزینه های درمان، در حال فقیرتر کردن فقراست. این جملات به ظاهر ساده، به معنی آن است که عده ای از اهالی این مملکت در معرض بیماری و بی سوادی قرار دارند و تلخ تر اینکه چنین وضعیتی را در عصر «انقلاب دانایی» تجربه می کنیم. عصری که سواد و سلامت انسان ها، اساس قدرت جوامع را تشکیل می دهد و اقتصاد را بارور می کند»

بررسی وضعیت بازار ارز و دلایل گرانی دلار، داستان رکوردزنی های یک بازار هیجان زده درباره صعود شاخص بورس تهران، نگاهی به بازار خودرو، یادداشت های درباره رابطه اقتصاد و معماری و مجموعه مطالبی درباره اقتصاد گردشگری از اهم مطالب اقتصادی شماره اول گذار است. در پایان این بخش یک سبد خرید کالاهای فرهنگی پیشنهاد شده که بر اساس آن برای سه سطح درآمدی روزی 1000 تومان، روزی 3000 تومان و روزی 6000 هزار تومان، کالاهای فرهنگی شامل کتاب و مجله و فیلم و تئاتر و کنسرت و... معرفی شده است.

موضوع اصلی بخش سیاسی با نام «سودای سروری»، کاندیداهای احتمالی انتخابات ریاست جمهوری آینده است که طی آن شرایط 20 نفر از فعالین سیاسی که ممکن است وارد عرصه رقابت انتخابات آتی شوند، بررسی شده است از جمله مصطفی پورمحمدی، مجتبی ثمره هاشمی، سعید جلیلی، غلامعلی حدادعادل، سیدمحمد خاتمی، کمال خرازی، اسفندیار رحیم مشایی، حسن روحانی، محمدرضا عارف، محمدباقر قالیباف، علی لاریجانی، علی مطهری، علی اکبرناطق نوری، محمدعلی نجفی، علی اکبر ولایتی و...

مسلمانان و هتاکان، در آرزوی اوین، نگاهی به زندگی سعید مرتضوی، سیاست مثل ساعت درباره نظام سیاسی کشور سوئیس، وکیل الرعایا؛ درباره شوراهای حل اختلاف و مجموعه مطالبی درباره انتخابات کنگره امریکا مطالب دیگر بخش سیاسی گذار است.

در بخش انتهایی مجله با عنوان کلی «خواندنیها»، گذر تاریخ به انعکاس اخبار اقتصادی ایران در مهر سال های 61، 71، 81 و 91 پرداخته و باشگاه ایثار، ایستادگی این ملت در سال های جنگ را روایت کرده است.

شماره اول ماهنامه اقتصادی سیاسی گذار صد صفحه حجم و 4هزار تومان قیمت دارد.




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: - -

حقیقت دموکراسی

پنجشنبه 4 آبان 1391 03:55 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: بازنشر ،

نگاهی به کتاب «حقیقت دموکراسی»؛*

دموکراسی علیه دموکراسی

درست یک سال پیش در چنین روزهایی، برخی اخبار از اعتراض مردم در اروپا و آمریکا به سیاست های اجتماعی و اقتصادی حاکم بر این کشورها حکایت داشت و از پس این خبرها بود که تحلیل های ساده انگارانه کارشناسان وطنی، پایان لیبرال دموکراسی را نوید می داد. مجریان خبر رسانه ملی، هیجان زده از اشغال وال استریت می گفتند و آشوب های لندن و تحلیلگران میهمان، با برشمردن برخی تناقضات و نقص های لیبرال دموکراسی، فروپاشی آن را در آینده ای نزدیک وعده می دادند. این-گونه تحلیل ها البته از یک وجه، چندان هم عجیب نبود؛ کارشناسان سیاسی و تحلیلگران ما، (حداقل آنان که میهمان بخش-های خبری سیما بودند) نمی دانستند چهل و چند سال پیش، «جنبش می 68» چنین امیدی برای مخالفان نظام سرمایه-داری پدید آورده بود. عده ای دانشجو به خیابان آمدند، کارگران و مردم را با خود همراه کردند و چند روزی علیه دولت شوریدند و علیه نظام مسلط شعار دادند. آنان گرچه گاه پرچم داس و چکش هم برمی افراشتند، اما نه برای نان شعار می دادند و نه برای مسکن و نه حتی برای آزادی. می خواستند «ناممکن» را تجربه کنند.

تجربه می 68، برای روشنفکران چپ، که دل در گرو آموزه های مارکس داشتند اما از اتفاقات نیمه سرخ جهان سرخورده بودند، تجربه مبارکی بود. آنان دریافتند نظام مسلط به این آسانی عرصه را به رقبا وانمی گذارد و با ترساندن توده ها از خطر کمونیسم، به راحتی قدرت را در دست می گیرد. دو دهه بعد که امپراتوری سرخ فروریخت، روشنفکران تیزهوشی بودند که مطمئن شوند راه مبارزه با سرمایه داری پیش رونده، پاس داشت و «این همانی»کردن ارزش های آن است. پس تعجبی ندارد که فیلسوفی چپ گرا، مفتخر به جنبش می 68، بگوید: «به هر تقدیر تفکر از [مساله] دموکراسی منحرف شد و در بهترین حالت توانست آن را هم چون شر کمتر به حساب آورد. اما در این صورت، دموکراسی ناگزیر مستلزم وضعیت استثمار یا وضعیت ابتذال و میان مایگی می شد، دو وضعیتی که اتفاقا خیلی راحت با هم ترکیب و هم راه می شدند و این گونه بود که سیاست دموکراتیک به ورطه انکاری دوگانه درغلتید: انکار عدالت و انکار والامنشی.»

ژان-لوک نانسی در «حقیقت دموکراسی» بر آن است که جنبش می 68، ترک های عمیقی بر پیکره الگوی سرمایه داری وارد آورده است چون توانسته «دموکراسی مدیریتی» را به چالش بکشد و بپرسد «نفس حقیقت دموکراسی» چیست؟ به عبارت دیگر او نظام مسلط در غرب را به سوءاستفاده از ارزشی والا به نام دموکراسی متهم می کند که دیگر «روح» ندارد و مدعی است «اندیشه 68» به آگاهی عمومی از این حقیقت منجر شد که در نظام مسلط، دموکراسی بهانه ای است برای مقید کردن عده ای و اقتدار بخشیدن به عده ای دیگر.

نانسی بی مهابا به الگوی لیبرال دموکراسی موجود حمله و به ظرافت از میراث مارکس یاد می کند تا ریشه های چپ جنبش 68 را هم به رخ بکشد: «دموکراسی هنوز آن طور که باید و شاید به این واقعیت اذعان نکرده که به یک معنا «کمونیستی» هم هست، زیرا در غیر این صورت چیزی نیست جز مدیریت ضروریات و احتیاجات اولیه، چیزی بی روح، فاقد عنصر میل، عاری از حیات و بی معنا.»

نویسنده در بخش دوم کتاب، «معناهای دموکراسی» را مورد توجه قرار می دهد و با انتقاد از بدیهی فرض کردن مقبولیت نظام سیاسی مبتنی بر دموکراسی، می گوید: «صرف دموکرات بودن، بدون پرسش از معنای دموکراسی ناممکن است.» در اینجاست که مفاهیمی چون جامعه، اجتماع، امر سیاسی، الاهیات سیاسی و... در فلسفه سیاسی غرب را مرور می کند و در نهایت دموکراسی را جداکننده و در عین حال پیونددهنده «امر مشترک یا معنا» و «امر سیاسی یا قدرت» می خواند. او در انتها، این پرسش را که «آیا همه چیز سیاسی است؟» پاسخ می دهد و می گوید دموکراسی، برخلاف آن چه در الگوی مسلط رایج است، باید بجای یکی کردن بینش ها و فهم ها و تلقی ها، فضا را برای سیاست ورزیدن بگشاید تا «هستی مشترک» انسان ممکن شود.

«حقیقت دموکراسی» نشان می دهد که چگونه متفکری چپ گرا، در پاسخ به راست گراترین رئیس جمهور فرانسه نیکولا سارکوزی که می 68 را موجب انحطاط جامعه دانسته بود، با ارزش های سرمایه داری به جنگ آن می رود و نظام لیبرال دموکراسی را تهی از روح دموکراسی می خواند و به این ترتیب، ضمن ارج گذاشتن به ارزشی جهانی (یا در حال حاضر جهانی شده)، ارزش های خود را به میان می آورد و می پروراند. البته این فقط نانسی نیست که به بهانه دفاع از جنبش 68، لیبرال دموکراسی موجود را تخطئه می کند. برای نمونه ژیل دلوز هم گفته بود: «می 68 نه پیامد یک بحران و نه واکنشی به یک بحران بود، بلکه دقیقا برعکس؛ این بن بست های بحرانی کنونی فرانسه اند که مستقیما از ناتوانی جامعه فرانسه در هضم می 68 ناشی شده اند...» و این یعنی هرج ومرجی که امروز الگوی مسلط لیبرال دموکراسی در جهان به وجود آورده، به مخالفانش آن قدر اعتماد به نفس داده که ایده های جدید طرح کنند؛ ایده هایی که از فهم درست صورت مساله، درک فلسفه سیاسی و بازخوانی درست تاریخ شرق و غرب نشات گرفته است. کاش کارشناسان و تحلیلگران وطنی هم صورت مساله را خوب بخوانند... 

نویسنده: ژان لوک نانسی

مترجم: پویا ایمانی

ناشر: مرکز

شابک:

قطع: رقعی

قیمت: 3900 تومان

 

*منتشر شده در شماره 30 هفته نامه نگاه پنجشنبه، 4 آبان 1391.




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: - -

گذران روز

شنبه 29 مهر 1391 06:02 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: بازنشر ،

نگاهی به مجموعه داستان گذران روز از نویسندگان آلمانی

آن سوی دیوار برلین*

دیوار برلین که ساخته می شد، کمتر کسی گمان می برد که روزی برچیده شود. جهان در شوک جنگ جهانی دوم و در خوف جنگ سرد، راهی جز ساخت دیوار نیافت. اما تاریخ می گوید هیچ ملتی را نمی توان دو پاره کرد. صدای فرو ریختن دیوار برلین، نعره مرگ کمونیست ها بود و آغاز دنیای جدید. دنیایی که به فراخور مختصات جدید، ادبیات جدیدی هم می طلبید.

شاید زود باشد که سال های آغازین دهه 90 میلادی را سال های تولد سبک جدیدی در ادبیات بدانیم، اما نشانه های ظهور نسل جدید با باورهای نوین و اعتقادات بازساخته شده، هویداست.

«گذران روز»، مجموعه پانزده داستان از 4 نویسنده آلمانی است. محمود حسینی زاد، مترجم کتاب در مقدمه خود می نویسد: «ادبیات آلمانی زبان هم در ایران شناخته شده و هم ناشناخته است. شناخته شده است چون گوته را می شناسیم و شیلر، هسه، مان و کافکا را، برشت و بول را و کراس را و چند تن دیگر را. شناخته شده نیست، چون از نسل قدیم هم خیلی ها را نمی شناسیم. چون همان تعداد هم به ترجمه نه چندان فراخوری معرفی شده اند و چون نویسندگان سال های اخیر را که اصلاً نخوانده ایم... این کتاب و این مطالب کوتاه نگاهی است به این نسل تازه نفس تأثیرگذار و نگاهی است بر منتخبی از سردمداران ادبیات جوان آلمان که با وجود رقابت سخت برای حضور در فهرست کتاب های پرفروش و در قفسه کتاب فروشی ها، مقامی پایدار برای خود حفظ کرده اند... موضوع هایی که این گروه دست مایه کارهای خود قرار می دهند، در ادبیات آلمان و آلمانی زبان تا حدی بی سابقه است: عشق و فردمحوری و حول و حوش آن، دلتنگی، بیگانه بودن در جمع، ناتوانی در برقراری ارتباط، سرخوردگی، برخورد آلمان دو پاره و آلمان متحد، دیوار برلین و موضوع هایی در این حال و هوا... زبانی که این نویسندگان جوان برای بیان موضوع ها انتخاب می کنند، زبانی است، به روز، آرام، اندوهگین، گاه شوخ، موجز و بدون شرح و بسط های ملال  آور، بدون عملیات محیرالعقول گرامری و کلام، و کلاً با ضرب آهنگی گرداب گونه. زبان برخی از آنها در نوع خود زبان تازه ای است در ادبیات ریشه دار آلمان... این نویسندگان از زبانی استفاده می کنند بی  ادا و اصول. زبانی که پیچ و خم ندارد، بازی افراطی با واژه و جمله نیست. زبانی نیست که بخواهد دهان کسی را ببندد. زبانی است صریح و ساده که کاربرد منطقی آن، کاربرد مناسب آن با حال و هوای داستان ها، خواننده را جذب می کند و غرق.»

«خانه ییلاقی، بعداً»، «سونیا» و «پایان چیزی» سه داستان از بودیت هرمان است. نویسنده، 36 ساله و برلینی است. منتقدان، را صدایی تازه در آلمان می خوانند و تا کنون چند جایزه ادبی را از آن خود کرده است.

گذران روز، (کوتاه ترین داستان مجموعه)، برف، مهمان خانه، کنار جاده، آناتولی و ایرنیا، آنتونیا و دخترهایش شمایل نام تمام داستان هایی است که توسط اینگو شولتسم نوشته شده. وی خود را چنین معرفی می کند: «ادبیات برای من یعنی دیدن دنیا در قطره های آب. من یک آفتاب پرستم و از داشتن سبکی واحد دوری می کنم.»

مجله نیویورکر در سال 1997 سه داستان از وی را منتشر کرد و در سال 98 او را به عنوان یکی از پنج نویسنده مهم جوان اروپایی معرفی کرد. «زیبیله برگ» با داستان های آرمش، پشت سرش و فکر و خیال، به خوانندگان ایرانی معرفی شده است. «برگ» در سال 1962 در وایمار متولد شده و کارهای مختلفی را تجربه کرده است. از جمله کتاب فروشی، عروسک گردانی و ... می گوید: «همیشه می خواستم نویسنده باشم. در هفت سالگی می نوشتم.»

کیک تخم مرغی، در قطار و دوست خانوادگی از داستان های «یولیا فرانک» برای این مجموعه انتخاب شده است. زندگی در برلین شرقی و خاطرات 8 سالگی اش از اردوگاه های آلمان نازی وی را به شدت تحت تأثیر قرار داده. از وی غیر از داستان های کوتاه، چند رمان نیز انتشار یافته است.

مجموعه «گذران روز» فرصت مناسبی برای آشنایی بیشتر با ادبیات آلمان است و گر چه هیچ کدام از نویسندگان را نمی توان به طور کامل شناخت اما فضای حاکم بر آثار آنان تا حدودی روشن می شود.

مجموعه داستان «گذران روز» توسط نشر ماهی در تیراژ 1500 نسخه و در سال 84 منتشر شده است. محمود حسینی زاد، مترجم کتاب نوشته است: «استاد محمود دولت آبادی هم مشوق بود در پرداختن به ادبیات جدید آلمانی زبان، و هم راهنما در نگارش شسته رفته تر. اگر تشکر مرا بپذیرد، که منت گذاشته.»

 *عصر اقتصاد، چهارشنبه 17 مهر 84




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: شنبه 29 مهر 1391 11:14 ب.ظ

ایرانیها چه رویایی در سر دارند؟

چهارشنبه 12 مهر 1391 05:28 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: معرفی و مرور ،

یکی از سئوالات متداول درباره انقلاب سال 1357 ایران، این است که چرا و چگونه متحدان غربی رژیم حاکم بر ایران در برابر اتفاقات رخ داده در این کشور سکوت کردند و تقریبا هیچ واکنشی به وقوع انقلاب و سرنگونی شاه نشان ندادند؟ سلطنت طلبان متوهم، با انکار انقلاب و حضور مردم، اساسا تغییر رژیم پهلوی را توطئه برخی از حکام غربی برای ممانعت از تبدیل ایران به یک ابرقدرت! می دانند. عده دیگری هم به کلی منکر سکوت غرب و حتی قائل به مخالفت آنان با پیروزی انقلاب ­اند و... اما واقعیت چیست؟ چرا بیشتر متحدان غربی حکومت پهلوی در برابر انقلاب، حداقل تا مدتی پس از پیروزی، سکوت کردند؟ چگونه فرانسه به امام مجوز ورود و اقامت داد؟ چرا آمریکایی ها از پذیرش شاه خودداری کردند و اساسا چرا مانع پیروزی انقلابیون نشدند؟  

پاسخ به این سئوالات را می توان در لابه لای آثار روشنفکران غربی در آن مقطع یافت؛ متفکرینی که به صدای مردم ایران بدل شده بودند و از حقانیت مردم و بر حق بودن انقلابشان و از سوی دیگر از فساد و ظلم پهلوی به خوانندگان خود گزارش می دادند. از جمله این روشنفکران میشل فوکو بود که در آن مقطع، بین مردم ناراضی و اغلب دانشجویان معترض مخاطبان زیادی داشت.

فوکو، که از اعتراضات دانشجویی می 1968 به بعد بسیار مورد توجه رسانه ها بود، وقتی پیشنهاد نوشتن گزارشی درباره حوادث مهم دنیا را گرفت، ابتکاری به خرج داد و برای نخستین بار مفهوم «روشنفکر-خبرنگار» را خلق کرد؛ کسانی که واجد اندیشه اند و تحلیل های خود از حوادث دنیا (و نه لزوما جهان غرب و رقیبش اردوگاه سرخ) را به مخاطبین ارائه دهند.

ایده فوکو با استقبال مواجه شد و پای مناطق دیگر جهان را هم به رسانه های اروپایی باز کرد. دیگر فقط درگیری های نظامی و رقابت کاپپیتالیست ها و کمونیست ها موضوع گزارش ها و تحلیل ها نبود و مسائل مردم آمریکای لاتین، آفریقا و آسیا هم مورد توجه رسانه ها قرار گرفت.

فوکو کارش را با سلسله گزارش هایی از ایران آغاز کرد؛ پس از آتش سوزی در سینما رکس آبادان و جلب توجه افکار عمومی، میشل فوکو به تهران آمد تا نخستین گزارش روشنفکری-خبرنگاری خود را برای روزنامه «کوریه ره دلا سرا» ارسال کند؛ گزارش هایی تکان دهنده و جذاب که افکار عمومی غرب را با انقلابیون ایران همراه کرد.

فیلسوف فرانسوی دو بار به ایران سفر کرد و آن گونه که از یادداشت هایش برمی آید در این سفرها، علاوه بر حضور در راهپیمایی ها و دیدن تلویزیون و خواندن روزنامه، با برخی امرای ارتش، رهبران مخالفان، نزدیکان دربار و مردم عادی هم به مذاکره پرداخته است. حاصل این سفرها در غالب 8 یادداشت در رسانه های غربی منتشر شد که بدون تردید در به سکوت کشاندن متحدان شاه موثر بود چرا که نشان می داد چگونه پیوند مردم با نهادهای رسمی گسسته، چگونه آنان نهادهای خود را به وجود آورده اند، چرا و چگونه خانواده سلطنتی را به باد انتقاد می گیرند، چگونه رهبری انقلاب را می ستایند، چگونه حاضرند برای رسیدن به هدف جان خود را فدا کنند، چگونه رسانه های رسمی را دور می زنند، چگونه استبداد و فساد را محکوم می کنند و... یادداشت های فوکو درباره ایران عبارتند از: «ارتش: وقتی زمین می لرزد»، «شاه صد سال دیر آمده است»، «تهران: دین بر ضد شاه»، «ایرانیها چه رویایی در سر دارند؟»، «شورش با دست خالی»، «آزمون مخالفان»، «شورش ایران روی نوار ضبط صوت پخش می شود؟» و «رهبر اسطوره ای شورش ایران».

او در مقاله اول نشان می دهد که مردم بی اعتماد به حاکمیت، پس از زلزله طبس به جای اقامت در خانه های جدیدی که ارتش احداث کرده، خود شهرکی ساخته و در آن اقامت گزیده اند. او مقاله اش را با حوادث 17 شهریور و کشتار مردم ادامه می دهد و در نهایت نتیجه می گیرد ارتش کارایی و انگیزه حفظ وضع موجود را ندارد. در مقاله دوم او پروژه مدرنیزاسیون در ایران را به نقد می کشد و در یک تحلیل جالب، شاه را مظهر کهنه پرستی معرفی می کند. در مقاله سوم او ریشه های مذهبی انقلاب را جستجو می کند و در مقاله بعدی، از مخالفت عموم مخالفان با دخالت های آمریکا گزارش می دهد. در همین جاست که می گوید مردم ایران میدانند می خواهند و چه نه. از جمله می نویسد: «شما چه می خواهید؟ در مدت اقامت در ایران یک بار هم واژه انقلاب را از زبان کسی نشنیدم اما از پنج مخاطب من، چهار نفر جواب می دادند حکومت اسلامی...»

در مقاله پنجم، فوکو کوتاه اما پرشور از پیشروی آرام و دست خالی انقلابیون می گوید و رفتن قطعی شاه و برافتادن حکومتش را پبش بینی می کند. مقاله ششم درباره تحرکات سیاسی شاه و پاسخ مخالفان است که باز هم فوکو پیش بینی می کند بزودی وحدت ارتش خواهد گسست و جناح هایی از ارتش به انقلابیون می پیوندند. مقاله هفتم مصادف با آغاز ماه محرم و شروع اعتصابات و راه پیمایی های سراسری نوشته شده؛ فوکو از اتحاد مردم به وجد آمده و در گزارشش از وحدت اعتصاب کنندگان ساکن شمال شهر تهران و آلونک های آبادان سخن می گوید و بالاخره در مقاله آخر، به محبوبیت و مقبولیت امام خمینی اشاره می کند: « و از اینجاست که نقش شخصیت آیت الله خمینی پهلو به افسانه می زتد. امروز هیچ رئیس دولتی و هیچ رهبر سیاسی ای، حتی به پشتیبانی همه رسانه های کشورش نمی تواند ادعا کند که مردمش با او پیوندی چنین شخصی و چنین نیرومند دارند...»

اطلاعات کتاب: فوکو کتابی با نام «ایرانی ها چه رویایی در سر دارند؟» ندارد. مقالات او درباره ایران در جلد سوم یادداشت های پراکنده اش منتشر شده و مترجم، برای نخستین بار همه این یادداشت ها را یکجا گرد آورده است. کتاب بار اول در سال 77 منتشر شد و بلافاصله به چاپ دوم رسید. غیر از طرح جلد که معنای خاصی ندارد، ابراد دیگری نمی توان به کتاب گرفت.

نویسنده: میشل فوکو

مترجم: حسین معصومی همدانی

ناشر: هرمس 1377

شابک: 6-32-6641-964-978

قطع: پالتویی

قیمت: 70 صفحه، 200 تومان




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: - -

نسیم بیداری 28

شنبه 1 مهر 1391 06:02 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: مجله بازی ،

پس از نزدیک به سه سال، ماهنامه نسیم بیداری برای نخستین بار تصویر جلد خود را به چهره ای غیر سیاسی اختصاص داده است؛ حسام الدین سراج، خواننده ای که اعتقاد دارد «هنر سفارشی خیانت به مردم است.» خواننده و کارشناس موسیقی سنتی ایران در این گفت و گو، از شرایط کاری و وضعیت حاکم بر هنر به طور عام و موسیقی به طور خاص سخن می گوید. او با انتقاد از برخی تنگ نظری ها، می گوید: «سیاستمداران علاقه دارند هنرمندان را برنامه ریزی کنند و به ان ها جهت بدهند! این یک دستمایه است برای اهالی سیاست، زیرا هنرمندان آرام آرام مورد محبت مردم واقع می شوند و این محبوبیت برای سیاستمداران به شدت جذاب است.» غیر از این مصاحبه، گزارشی از فراز و فرود موسیقی ایرانی پس از مشروطه، یادداشتی از محمدرضا لطفی و یادداشتی از ابوالحسن مختاباد، گفت و گوهایی با حسین علیزاده، هوشنگ ظریف و علیرضا قربانی و... از دیگر مطالب پرونده «آه آتشین» بخش فرهنگی این شماره نسیم بیداری است.

در بخش اقتصاد، تورم و گرانی های اخیر دستمایه چند گزارش، یادداشت و مصاحبه قرار گرفته است. در مقدمه این پرونده با عنوان «ارتفاع پست» می خوانیم: «در میان همه بلایای غیرطبیعی، تورم از مخرب ترین هاست؛ نه چون هزینه زندگی مردم را بالا می برد و اقشار کم درآمد را ضعیف تر می کند، بلکه چون ثبات می زداید و بی اعتمادی می زاید و بحران می سازد. تورم با کاستن از سرمایه اجتماعی، بر همه شئون حیات جمعی ملت ها تاثیر می گذارد و از همین روست که دولت های مسئول، مقابله با این پدیده را در دستور کار خود قرار داده اند و اینک بیشتر کشورهای دنیا توانسته اند تورم را مهار کنند. در اقتصاد ایران اما هنوز شاهد قدرت نمایی تورم هستیم و گرچه مختص دولت فعلی نیست، اما عجیب است که در هنگامه ای بیشتر رخ می نماید که بیشتر از عدالت سخن می رود. این روزها قیمت ها بالا می روند و کیفیت زندگی بیشتر مردم پایین می آید، پس بی مسمی نیست که پرونده بررسی تاثیرات تورم بر اقتصاد و اجتماع را ارتفاع پست بنامیم.» در این بخش گزارشی از گرانی ها صفوی تاپهلوی، گزارشی از قیمت های عجیب و غریب لباس و خانه و جواهر در تهران، گفت و گو با دکتر مهدی تقوی، عباس شاکری، محسن رنانی، ایرج ندیمی، یادداشتی از محمدرضا واعظ مهدوی که نشان می دهد چگونه تورم هزینه درمان اقشار آسیب پذیر را افزایش داده و... به چشم می خورد. در مطلبی با عنوان «تورم به زبان جدول» تغییرات قیمت 25 قلم کالای مورد استفاده خانوارها از سال 84 تا تیر 91 مورد بررسی قرار گرفته است و دکتر فرشاد مومنی هم در مقاله ای با عنوان «کاری که تورم با اقتصاد و اخلاق می کند» به بررسی اثرات تورم بر جسم و روح یک ملت پرداخته: « دولت رانتی با رویه های کوته نگر خود، ملت را نیز به سمت رانت جویی و کوته نگری می راند. به عبارت دیگر رانتی شدن دولت به رانتی شدن ملت می انجامد. در چنین فضایی، وقتی گروه های ذی نفع توان رقابت خود را از دست رفته می بینند، هرگز دولت را بابت سهل انگاری هایش که موجب عقب افتادگی و نزول و افول بهره وری شده سرزنش نخواهند کرد، بلکه هم دولت و هم آن گروه ها رویه های کوته نگر و راه حل های دوپینگی را در اولویت قرار می دهند. در این شرایط برای مثال دولت بدون آن که به زبان بیاورد، تمایل دارد نرخ ارز را افزایش دهد...»

«بابوشکای کرملین» عنوان پرونده ای در باب روسیه و آینده این کشور با رهبری ژنرال پوتین است. یکی از خواندنی ترین مطالب این بخش، یادداشت دکتر پیروز مجتهدزاده است که نقش روسیه در «ژئوپولتیک جهان آینده» را بررسی کرده. سیدحسین طباطبایی، الهه کولایی، جهانگیر کرمی، حسن بهشتی پور و احمد نقیب زاده از کارشناسانی اند که درباره چالش های پیش روی همسایه شمالی سخن گفته اند.

در بخش سیاسی این شماره، دو پرونده کار شده است؛ «مشتاقی و مهجوری» درباره کم اقبال ترین کاندیداهای ریاست جمهوری در 33 سال پس از انقلاب و «فتنه شبه جزیره» درباره اندیشه های وهابی و سلفی. «مبانی و مبادی وهابیت»، مصاحبه با داوود فیرحی، محمد ثقفی و جلال جلالی زاده، دو یادداشت از رئف حق پرست و عظیم حمزئیان و گزارشی از «شوالیه های وهابیت» مطالب این پرونده را تشکیل می دهند. شوالیه های وهابیت در واقع گزارشی است از تولد القاعده و ریشه ها اعتقادی و فکری آن.

شماره 28 نسیم بیداری، 164 صفحه و به تاریخ مهر و شهریور 91 روی دکه قرار گرفته اما از نظر کیفیت کاغذ، چاپ و صحافی چیزی برای تعریف ندارد!




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: - -

انقلاب مشروطیت ایران

یکشنبه 26 شهریور 1391 12:34 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: بازنشر ،

 لوسنت بوکس ایرانیزه!*

از درس های محبوب نوجوانان این مرز و بوم که بپرسید، بسته به موقعیت خانوادگی و سطح زندگی و نوع نگرش، یکی از درس ها را نام می برند؛ ریاضی یا علوم یا زیست شناسی یا ادبیات. اما احتمالا هیچ کدام از این آینده سازان نامی از درس تاریخ نخواهند برد. تاریخ برای همه ما درسی بود که باید فقط خوانده می شد تا نمره گرفت؛ در حاشیه حسابان و هندسه تحلیلی یا زیست شناسی جانوری و شیمی آلی و حتی حاشیه  درس های علوم انسانی. به این ترتیب است که کمتر درکی از اهمیت تاریخ داریم و چنین است که رهگذران میدان هفتم تیر، وجه تسمیه آن را اتفاقی در مشروطه یا ملی شدن صنعت نفت (شک از رهگذران است!) می-دانند.

ما درکی از اهمیت تاریخ نداریم که اگر داشتیم، معتبرترین نسخ مهمترین میراث ادبی مان تصحیح نیکلسون و... و نسخه مسکو یا لندن نبود. ما اگر تاریخ خود را می شناختیم، کتابی هم آورد «مالک و زارع در ایران» خانم لمپتون را به قلم یک ایرانی در کتابخانه های مان داشتیم.

در غرب اما تاریخ اهمیت دارد و این گزاره که تاریخ را قدرت  مسلط می نویسد، علت این اهمیت را روشن می کند. در غرب، شهروندان از کودکی در معرض آموزش هدفمند تاریخ قرار می گیرند تا در جوانی، آگاهی نسبی از موقعیت دیروز و امروزشان در جهان داشته باشند. برای مثال می توان به مجموعه «تاریخ جهان» اشاره کرد؛ مجموعه ای چند ده جلدی که با زبانی ساده اما گویا حوادث یا مقاطع مهم تاریخ را بررسی می کند. روایت ساده، استفاده از عکس یا نقاشی مرتبط، شرح حواشی مهم، معرفی افراد موثر معاصر با حادثه و ایجاز از جمله ویژگی کتاب های این مجموعه است که توسط انتشارت لوسنت بوکس آمریکا طراحی و عرضه شده. هر کتاب با یک خط زمان (Timeline) آغاز می شود که نقاط کلیدی حادثه مورد بررسی را مشخص می کند، سپس مولف موضوع را به خواننده معرفی می کند و در فصول بعد تاریخ می گوید. حواشی مهم در کادرهای مجزا قرار می گیرند و اسناد با شرحی کوتاه، تصویری کلی برای مخاطب می سازند.

این مجموعه از سال های آغازین دهه 80 و به همت انتشارات ققنوس، ترجمه و در اختیار نوجوانان و جوانان فارسی زبان قرار گرفت. کتاب ها با استقبال روبرو شد و تحسین سازمان های مختلف و از جمله آموزش و پرورش را برانگیخت؛ استقبال و تحسینی که نشان می داد می توان مخاطب ایرانی را هم با تاریخ آشتی داد به شرط تغییر در نحوه روایت و شکل عرضه. گرچه اولین جلد مجموعه تاریخ جهان به امپراتوری ایران اختصاص داشت، اما جز همان یک جلد، تاریخ نشانی از ایران و ایرانی نداشت. مخاطبی که انقلاب فرهنگی چین، انقلاب کوبا، جنگ جهانی دوم در اروپا، جنگ ویتنام یا ژاپن امروز را در فهرست مجموعه می بیند، حسرت می خورد که چطور نامی از ایران در تاریخ معاصر نمی آید؛ ایران مشروطه، ایران کودتای سوم اسفند، ایران اشغال شده توسط متفقین، ایران ملی شدن صنعت نفت و... حسرتی که پایدار نمی ماند؛ «انقلاب مشروطیت ایران» اولین محصولی است که به شیوه لوسنت بوکس، یکی از مهم ترین وقایع ایران معاصر، مشروطه را تشریح می کند. نویسنده جوان کتاب از همان اسلوب بهره برده و با «مشروطه از کجا آمد؟» آغاز می کند و می گوید با چه داستان سختی مواجهیم تا آن جا که نام «انقلاب» بر آن نهادن هم با اما و اگر روبروست.

در فصل اول از شرایط ایران می گوید و این که «ایرانیان نخ تسبیح را گم کرده بودند». فصل دوم، قصه شاهان قاجار و دربارشان را تعریف می کند. فصل سوم به مهاجرت علما به ری اختصاص دارد و پیروزی نیم بند آنان. فصل بعدی به میوه مشروطه، یعنی مجلس پرداخته است؛ مجلسی شجاع اما بی تجربه با خواستگاه های مختلف و خواست های ناهمگون. فصل بعدی به مواجهه و مقابله محمدعلی میرزای تازه بر تخت نشسته و انقلابیون اختصاص دارد و حوادثی را مرور می کند که به مرگ مشروطه و تعطیلی مجلس می انجامد. «مشروطه در کوی امیرخیز زنده بود هنوز» عنوان فصل ششم کتاب است. در این فصل مجاهدت های اهالی آذربایجان و در راس شان ستارخان و باقرخان برای احیای مشروطه و مبارزه با استبداد به تصویر کشیده می شود. فصل آخر، داستان غم انگیز پایان مشروطه است؛ داستان هم داستان شدن مجاهدین دیروز و قدرت طلبان امروز، داستان بردار شدن مجاهدین مشروطه و آغاز انحراف آن.

کتاب شاید تصویر کامل و دقیقی از کوران حوادث آن مقطع ارائه ندهد اما تلاش درخوری برای آشتی دادن نوجوانان و جوانان با تاریخ است. همین که تاریخ عبوث این سرزمین عبوث را خواندنی روایت کرده، کافی است برای گرامی داشت نویسنده و ناشر.

نویسنده: نسیم خلیلی

ناشر: ققنوس

شابک: 5-667-311-964-978

قطع: وزیری

قیمت: 152 صفحه، 4800 تومان  

 

*نگاه پنجشنبه، شماره 24، 23 شهریور 91




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: - -

هزار و یک شعر

دوشنبه 20 شهریور 1391 04:39 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: ناب و نایاب ،

یکی از کم نظیرترین مجموعه های شعر فارسی، بی شک حاصل تلاش محمدعلی سپانلو است؛ آن طور که محمود دولت آبادی درباره اش بگوید: «فراگیرنده 90 دسال شعر معاصر ایران است تا به طور اخص سرگذشت شعر نو را ترسیم کند و منبعی باشد آماده برای تاریخ ادبیات نویسان اکنون و آینده» یا سیمین بهبهانی اینگونه بستایدش: «در این گزارش گنجینه ای فراهم آورده ای که نمونه های شعر فارسی را در دسترس جویندگان نوپای شعر می گذارد و هم کار پژوهندگان و ناقدان شعر فارسی را آسان می کند.» و منوچهر آتشی آن را چنین توصیف کند: «درک حرکت شعر معاصر ایران از نیما تا امروز و همچنین پاسخ به این پرسش که آیا در این حرکت سیر تکاملی داشته یا به انحراف کشیده شده یا دچار آسیب شکلی و محتوایی شده، مستلزم عرضه نمونه های جامع و گویا، مختلف و متفاوت، از کوشش هایی است که توسط شاعران صورت گرفته است. این مهم را سپانلو، شاعر ارجمند و پیشگام معاصر، به نیکی انجام داده است.»   

کتاب «هزار و یک شعر»، آن گونه که تدوین کننده اش گفته، در واقع «گزارش تولید ملی شعر» است؛ مجموعه ای از نمونه سروده های شاعران ایران در چهار بخش «شعر تجدد»، «شعر نو»، «شعر امروز» و «شعر معاصر». سپانلو در مقدمه ای خواندنی بر کتاب، معیارهای انتخاب و روش تقسیم بندی اش را توضیح داده است. او شعر فارسی و فراز و فرودش در تاریخ معاصر را بیان کرده و در واقع، رساله ای درباره سرگذشت شعر در قرن بیستم تهیه دیده است. توضیحات پشت جلد، به اندازه کافی گویاست: «هزار و یک شعر آنتولوژی و مجموعه ای کاملا ی سابقه از شعر نو ایران در قرن بیستم است. محمدعلی سپانلو، شاعر و منتقد، با نگاهی ویژه این مجموعه را تدوین کرده است و تلاش او بر آن بوده تا با بیشترین اطلاع رسانی و کمترین حجم ممکن، خطوط اصلی شعر نو فارسی یعنی شعری را که در قرن بیستم در پرتو تجدد سیاسی و اجتماعی انقلاب مشروطه شکل گرفت، ترسیم کند. هزار و یک شعر با اشعار 312 شاعر ایرانی می تواند مورد پسند هر علاقه مند به شعر امروز ایران باشد. اشعار این کتاب از دوران مشروطه آغاز می شود و تا آغاز دهه هشتاد شمسی را دربرمی گیرد.»

اطلاعات کتاب: انتشارات کاروان این کتاب را برای نخستین بار در سال 1384 و در 1500 نسخه منتشر کرد. امضای سپانلو در پایان توضیحات ابتدایی کتاب، تاریخ مهر 1377 را دارد و پس از آن حاشیه چاپ دوم آمده که: در این فرصت بعضی از حوادث شعری را که در چاپ اول جا افتاده بود، به این کتاب افزودیم...» اما هیچ اطلاعاتی از چاپ نخست وجود ندارد و حتی در فیپای کتاب نیز اشاره ای به آن نرفته است و در شناسنامه نیز، «چاپ اول» عنوان شده. با توجه به قطر کتاب، (بیش از 1580 صفحه) جلدسازی و صحافی کار تقریبا کم نقص است. نکته جالب دیگر این که برخی از نسخه های کتاب شماره گذاری و توسط شاعر امضا شده است.

تدوین: محمدعلی سپانلو

ناشر: کاروان

قطع: وزیری

شابک: 7-08-8497-964

قیمت: -------------




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: - -

مهرنامه 24

دوشنبه 13 شهریور 1391 08:44 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: مجله بازی ،

پس از انتخابات ریاست جمهوری سال 88، جناح پیروز در انتخابات، هر از گاهی از نام شهید حسن آیت برای اثبات آن‌چه خیانت جناح مخالف خود می­‌خواند، استفاده می‌کند. ساخت مستند درباره او، نقل قول از او و انتشار خاطرات مختلف از آیت درباره مخالفت با جناح چپ حزب جمهوری اسلامی و... از جمله این اقدامات است. این موضوع دست‌مایه بررسی دست‌اندرکاران مهرنامه قرار گرفته تا در پرونده‌ای با نام «احیای آیت»، نسبت آیت و اصول‌گرایی را مشخص کنند.

یادداشت 10 صفحه‌ای محمد قوچانی، گزارشی تحلیلی است از فراز و فرود زندگی حسن آیت و رابطه او با مظفر بقایی. در فراز انتهایی این گزارش تحلیل می‌خوانیم: «احیای سیدحسن آیت در ایران امروز تنها احترام گذاشتن اصول‌گرایان به یک شهید نیست. اصلاح‌طلبان هم از ترور ناجوان‌مردانه یک سیاست‌مدار حرفه‌ای دفاع نمی‌کنند و بدان رضایت نمی‌دهند. احیای سیدحسن آیت عملا به تدام پروژه اختلاف‌افکنی میان اسلام‌گرایان بدل شده است... اختلاف میان دو جناح اصلی سیاسی و فکری در جامعه ایران. اما سیدحسن آیت نه اصلاح‌طلب بود نه اصول‌گرا. همچنان که مظفر بقایی نه ملی‌گرا بود و نه اسلام‌گرا...» مهدی غنی، عباس سلیمی‌نمین، ابراهیم اسرافیلیان و اسدالله بادامچیان هم گفتارهایی درباره آیت دارند. مهرنامه همچنین برای نخستین‌بار صورت‌جلسه‌هایی از حزب زحمتکشان را منتشر کرده که نشان می‌دهد آیت در سال‌های 41 و 42 همچنان عضو این حزب مشکوک بوده است.

در بخش تاریخ، موضوع دیگری هم مورد بررسی قرار گرفته است؛ سیاست‌ورزی دو سیاست‌مدار حرفه‌ای که معمولا مخالف هم شناخته می‌شوند یعنی احمد قوام و محمد مصدق. در این پرونده، بیژن مومیوند در یادداشتی با نام «سیاست‌ورزی حرفه‌ای در محاق» به بررسی مقایسه‌ای روش‌های سیاست‌ورزی این دو پرداخته است. حمید شوکت از فرصت از دست رفته احمد قوام گفته است و ایرج امینی، در مصاحبه‌ای از تفاوت‌ها و شباهت‌های آن دو و پدرش، علی امینی می‌گوید. احمد بنی‌جمالی، داود هرمیداس باوند و عبداله شهبازی هم در این موضوع سخن گفته‌اند.

در بخش جهان شماره جدید این ماه‌نامه، دو موضوع مورد توجه قرار گرفته؛ اصلاحات سیاسی در عربستان و 94 سالگی ماندلا و میراث او در آفریقا.

«10 سال پیش ترکیه کشوری نبود که امروز هست. امروز این کشور به نمادی از توسعه اقتصادی در منطقه تبدیل شده است. ترکیه اکنون عضو فعال G20 است و اقتصاد این کشور در زمره 20 اقتصاد مهم جهان قرار دارد...» این جملات آغازین بخش اقتصادی است. گزارشی از معماران توسعه در ترکیه، بازخوانی فراز و فرود اقتصاد ترکیه، گزارشی از کامیابی‌ها و ناکامی‌های اردوغان، رابطه سیاست خارجی و توسعه این کشور و مصاحبه با اسداله اطهری و حمیدرضا برادران‌شرکا، از جمله مطالب این بخش است. «آزادسازی در بستر اسلام‌گرایی» نیز عنوان میزگردی در رابطه با توسعه ترکیه است که با حضور محمدمهدی بهکیش و فیروز دولت‌آبادی برگزار شده است.  

پرونده‌ای درباره سیداحمد فردید، بررسی وضعیت هرم سنی جمعیت ایران، یادداشت‌هایی درباره جدیدترین کتب منتشر شده در کشور و گزیده مطبوعات خارجی از دیگر مطالب این شماره مهرنامه است. در آخرین شماره این ماهنامه و در پیشانی آن، عبارت «در عرصه تاریخ و اندیشه» به جمله «مجله خبری تحلیلی» اضافه شده است. این شماره 288 صفحه است و 7000 تومان قیمت دارد.




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: دوشنبه 8 تیر 1394 04:41 ق.ظ

اقتدارگرایی ایرانی در عهد قاجار

دوشنبه 6 شهریور 1391 04:37 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: بازنشر ،

كتاب جدید دكتر سریع القلم تلاشی است برای پاسخ به این سئوال؛*

دیكتاتورهای درون ما از كجا آمده اند؟

مرداد، ماه مشروطه است؛ هم میلاد و هم مرگش. 14 مرداد 1285 خورشیدی، شاه بیماری فرمان مشروطه را امضا کرد و کمتر از پنجاه سال بعد، روز 28 مرداد 1332 خورشیدی، شاه بیمار دیگری بساط مشروطه را برچید. گرچه قبل تر، پدرش هم فاتحه ای بر مشروطه خوانده بود، اما آن قدر جرات نداشت که علنا بر اصول مشروطه بتازد. امروز، 106 سال پس از تولد مشروطه و 59 سال پس از روز شوم کودتا، هنوز باید پرسید که چرا چنان شد و چرا چنین؟ در همه این سال ها تلاش های فراوانی شده است تا به این پرسش، پاسخ داده و دلایل ناکامی مشروطه و مشروطه خواهی در ایران تحلیل شود. تحلیل هایی که علی رغم زحمات بی شمار، کمتر راه گشا بوده اند چرا که اغلب سراغ معلول ها رفته اند و نه علت ها.

«اقتدارگرایی ایرانی در عهد قاجار» از آن دسته پژوهش هاست که ریشه ناکامی ها را می کاود نه میوه آن را. نویسنده بر آن است که اقتدارگرایی، بیش از آن که منشاء دولتی و حکومتی داشته باشد، ریشه در فرهنگ ما دارد که هر از گاه رخ عیان می کند و هر جا که امکانش را یافت، خود را بازتولید می کند: «اقتدارگرایی ایرانی برخلاف آن چه بعضی تصور می کنند، ضرورتا یک پدیده دولتی نیست بلکه در ناخودآگاه فرهنگ عمومی، جاری و فعال است. نه تنها عامه مردم بلکه قشر عظیمی از تحصیل کرده های ایرانی اعم از اساتید دانشگاه، مهندسان و پزشکان، خصایص اقتدارگرایی را بدون آن که خود معترف باشند در افکار و رفتار خود حمل می-کنند. از این رو، خروج از اقتدارگرایی با ترجمه چند کتاب، برگزاری تعدادی میتینگ سیاسی و ایراد سخنرانی به دست نمی آید

تلاش دکتر سریع القلم در این کتاب، احصاء خصوصیات نظام اقتدارگرایی حاکم بر ایران در دوران قاجار و بررسی دلایل شکست اغلب تلاش هایی است که برای مبارزه با آن صورت گرفته. بر این اساس ابتدا مبانی ساختاری، رفتاری و مدیریت یک رژیم اقتدارگرا، بررسی شده است. به این ترتیب آشنایی با مختصات این نوع حکومت، درک رفتارهای ناهنجار اجتماعی مانند «فردمحوری»، «مجیزگویی»، «دروغ گویی» و... را برای مخاطب ممکن می کند.

نویسنده در فصل دوم شرایط اجتماعی و سیاسی ایران در آستانه برآمدن قاجارها را بررسی و نشان داده است که انحطاط صفویه و سپس دست به دست شدن حکومت میان زندیه و افشاریه و دست آخر قجرها، چگونه به نهادینه شدن «ناجوان مردی» در رفتارهای ما منجر شد.

فصل سوم از ورود اندیشه های جدید از غرب به ایران آغاز می شود اما نویسنده بیشتر از آن كه به نتیجه آشنایی ایرانیان با اندیشه های جدید و سنتز برخورد این دو فرهنگ كار داشته باشد، به روش و متدلوژی مواجهه ما با افكار نو توجه نشان می دهد كه به «غیر واقعی فكركردن، بی-دقتی و كتمان واقعیت های بیرون از ذهن، توهمی اندیشیدن و ایده آلیسم افراطی» منجر شده است. گزارشی از وضعیت حكومت تك تك شاهان قاجار و تضادهایی كه به انقلاب مشروطه انجامید، محتوای این فصل را تشكیل می دهد.

فصل چهارم با عنوان «خروج از اقتدارگرایی: یك بررسی مقایسه ای» بر آن است كه نشان دهد خروج از این وضعیت، گرچه به شدت مشكل اما ممكن است. این جاست كه نویسنده پای دانش اقتصاد را هم وسط می كشد و روشن می كند كه اقتدارگرایی هم زاد وابستگی اقتصادی شهروندان به دولت، یا هر منبع غیرمولد دیگری، است.

در پایان، نتیجه گیری از یافته های نویسنده را می خوانیم كه چنین آغاز می شود: تاریخ در چیدن شرایط مساعد برای نتیجه گیری مطلوب عجله ای ندارد. در این بخش بیش از 40 ویژگی رفتاری مذموم ایرانیان در عهد قاجار برشمرده شده كه هم نتیجه اقتدارگرایی و هم عامل مقوم آن بوده است. همچنین سه عنصر كلیدی تدوام اقتدارگرایی؛ اقتصاد متمركز و وابسته به منافع شاه، ساختار فرهنگی و ضعف در یادگیری معرفی شده اند كه به نوبه خود از حل منازعات فكری و حل مشكل سنت-تجدد ممانعت كرده اند.

این كتاب در واقع تكمیل كننده «فرهنگ سیاسی ایران» است كه به پیش از این از همین قلم منتشر شده بود. اما دو ایراد كوچك هم به كتاب وارد است؛ اشكال محتوایی این كه در فصل نخست، نوعی شتاب زدگی مشهود است. یعنی استدلال ها مسلسل وار آمده تا جایی كه در برخی جملات، فعل و فاعل با هم نمی خوانند. اشكال شكلی هم این كه گرچه جلد سخت به ماندگاری كتاب كمك می كند، اما به نظر می رسد برای كتابی با این حجم، لزومی ندارد و فقط موجب افزایش قیمت آن می شود.

در مجموع باید گفت «اقتدارگرایی ایرانی در عهد قاجار» تلاشی ارزشمند برای ریشه یابی مشكلاتی است كه بیش از 150 سال بر گرده ایرانیان سنگینی می كند. اگر فهم درست مسئله نیمی از راه حل است، كتاب حاضر را باید راهنمای مناسبی برای درك مسئله و حل آن دانست.

اگر همه این توضیحات، مخاطب را به مطالعه كتاب ترغیب نكند، شاید تقدیمیه كوبنده آن چنین كند؛ «تقدیم به ایرانیان زیر ده سال كه در آینده: برای كسب ثروت، به نهاد دولت نزدیك نخواهند شد. برای افزایش قدرت كشور، ثروت تولید خواهند كرد. ظرفیت نقدپذیری و اصلاح تدریجی را در خود پدید خواهند آورد... برای ایرانیان دیگر از رانندگی گرفته تا كسب قدرت، حقوق قائل خواهند شد. دروغ گویی و وارونه جلوه دادن واقعیت ها را از نظام معاشرتی خود با دیگران حذف خواهند نمود. غرور بی جا، حسادت و ناجوان مردی را به سكوت، احترام و گذشت تبدیل خواهند كرد«...


نویسنده: محمود سریع القلم

ناشر: فرزان روز

شابک: 978-964-321-352-7

قطع: رقعی

قیمت: 240 صفحه، 9000 تومان


* هفته نامه نگاه پنجشنبه، شماره 21



دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: - -

کتاب کوچک فلسفه

چهارشنبه 1 شهریور 1391 04:19 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: بازنشر ،

دریای فلسفه در استکان کتاب *

اگر از شما بخواهند فلسفه را تعریف کنید، به احتمال زیاد با مشکل مواجه هستید اما اگر به شما بگویند چند فیلسوف را معرفی کنید، بلافاصله یک دو جین اسم ردیف می کنید: ارسطو، افلاطون، هگل، مارکس، نیچه و...

حال اگر از شما بپرسند هر کدام از این فیلسوف ها چه می گویند، چه خواهید گفت؟ برگمن، نویسنده «کتاب کوچک فلسفه»، به سوال «فلسفه چیست؟» چنین پاسخ می دهد: «قبل از این که زیست شناسی و فیزیک، علم نامیده شود و مطالعه ذهن «روان شناسی» و مطالعه سیاست «علم سیاست» نام بگیرد، فیلسوفان به همه این رشته های مجزا می پرداختند و به عبارتی آنها را ابداع کرده بودند. اما فلسفه بیش از آن که پرداختن به این رشته ها باشد، تلاشی است برای بسط دیدگاهی جامع نسبت به جهان هستی در بنیادی ترین بخش های آن و دیدگاهی جامع نسبت به انسان؛ از ماهیت ذاتی اش گرفته تا قدرت و حدود توانایی هایش.» برگمن می نویسد: «فلسفه از اشتیاق به کشف ماهیت چیزها ناشی شده است... فلسفه به عنوان روش های خاصی برای فهمیدن رازهای دنیا پدید آمده و روش فلسفی برای تعیین حقیقت ادعاهایی که درباره عالم می شود، بر استدلال منطقی تاکید می کند...»

با این اوصاف، به نظر نویسنده می توان فلسفه را در عین پیچیدگی، ساده هم انگاشت و بنابراین سعی می کند نکات برجسته اندیشه بزرگ ترین اندیشمندان جهان را به زبانی راحت یا به عبارتی خودمانی بیان کند.

در قسمتی از پیش گفتار کتاب می خوانیم: «در این کتاب، با انداختن نگاهی به زندگی و اندیشه فیلسوفان بزرگ دو هزار سال گذشته، به پیشینه ایده ها پی می بریم.»

کتاب شرح مختصری از اندیشه مردان فلسفه ارائه می دهد و در واقع جانمایه تفکر آنها را بیان می کند. زبان کار بسیار ساده و قابل فهم است و گرچه برای کسانی که مطالعات فلسفی دارند، شاید بسیار ساده انگارانه به نظر برسد، اما برای مبتدی ها (!) زبان مناسبی است. در هر فصل، در یک کادر، مهمترین عناصر اندیشه متفکر مورد بحث معرفی شده است. بر این اساس نویسنده برای هر فیلسوف، چنین ویژگی هایی برشمره است: «تالس و پیش سقراطیان: مسائل بنیادی فلسفه را مطرح کرده اند. سقراط: انسان را موضوع فلسفه قرار داد. افلاطون: عقل و روح جاودانند. ارسطو: بنیان گذار منطق علمی، علوم طبیعی و نقد ادبی کلاسیک. آگوستین قدیس: از تقدم ایمان بر عقل پشتیبانی کرد. توماس آکویناس: الهیات مسیحی را با فلسفه درآمیخت. رنه دکارت: پدر فلسفه جدید. توماس هابز: آدمیان جامعه را تشکیل می­دهند تا آنان را در برابر وضع طبیعی حفاظت کند. ندیکت اسپینوزا: بر مفهوم منحصر به فرد آزادی انسانی پافشاری کرد. جان لاک: آزادی عبارت است از توانایی انتخاب کردن. دیوید هیوم: اساس عقلانی علت و معلول را انکار کرد. امانوئل کانت: تاثیرگذارترین فیلسوف دوران نو. هگل: واقعیت را عقلانی دانست. مارکس: تاریخ را همان مبارزه طبقاتی می دانست. ژان ژاک روسو: ایده اراده عمومی را بیان کرد. آرتور شوپنهاور: اراده را اصل کل حیات اعلام کرد. استوارت میل: بر اهمیت ازادی فردی و ازادی بیان تاکید ورزید. کی یرکه گارد: پدر اگزیستانسیالیسم به شمار می آید. نیچه: مفهوم اراده معطوف به قدرت را مطرح کرد. جان دیویی: او را برجسته ترین نماینده پراگماتیسم می دانند. وینگنشتاین: از فیلسوفان تحلیلی تاثیرگذار بود. ژان پل سارتر: انسان ها آزاد و مسئولند. این راند: مدافع تاثیرگذار سرمایه داری به شمار می آید. کواین: زبان را شبکه باورها توصیف کرد.»

روی جلد کتاب یک گاو خوش تیپ! کتاب «حقیغط» را در دست گرفته است. این گاو «بسی» نام دارد و نویسنده هرجا که لازم دانسته، از او برای توضیح بیشتر تفکر اندیشمند مورد بحث، استفاده کرده است.

«کتاب کوچک فلسفه» را گریگوری برگمن نوشته و کیوان قبادیان آن را به فارسی ترجمه کرده است. ناشر اختران است که کتاب خود را در 3هزار نسخه و در 168 صفحه، با قیمت 1600 تومان روانه کتاب فروشی ها کرده است.

 

*روزنامه عصر اقتصاد، شماره 502، پنجشنبه 5 آبان 1384.




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: - -

نگاه پنجشنبه 19

شنبه 21 مرداد 1391 11:08 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: مجله بازی ،


 هفته نامه «کتاب هفته نگاه پنجشنبه» که در عمر کوتاهش، توانسته خود را به عنوان یک نشریه جدی و موثر تثبیت کند، در شماره نوزدهم خود یک آس ژورنالیستی رو کرده است؛ گفت و گو با علی اکبر ناطق نوری. ناطق نوری برای نسل دوم خرداد شناخته شده است. او رقیب محمدخاتمی در انتخابات ریاست جمهوری سال 1376 بود و گرچه این رقابت را واگذار کرد، اما اخلاق را وانگذاشت و با اینکه در مجلس پنجم می توانست مانع کار دولت جدید شود، اما با همدلی، هم جناح هایش را به رای اعتماد به کابینه خاتمی ترغیب کرد؛ کابینه ای که وزیر کشورش عبدالله نوری و وزیر فرهنگش عطاالله مهاجرانی بود. ناطق نوری پس از مجلس پنجم به حاشیه سیاست رفت و همواره به عنوان یکی از شیوخ جناح راست مطرح بود اما در مناظره معروف احمدی نژاد و مهندس موسوی، رئیس دولت نام او را بر زبان آورد و گفت: «آقای صفایی فراهانی هم در دولت شما پول دار شدند. پسران آقای هاشمی چه می کنند؟ آقای ناطق چطور زندگی می‌كند؟ پسرش چطور میلیاردر شد؟» و همین، بار دیگر نام ناطق نوری را به متن سیاست آورد. گرچه همه این اتفاقات باعث نشد او روزه سکوت خود را بشکند. حال و پس از سه سال، ناطق نوری روبه روی خبرنگار نگاه پنجشنبه نشسته و به سئوالات او پاسخ می دهد. بهانه این مصاحبه، بررسی امکان ایجاد حکومت علوی به مناسبت ایام شهادت حضرت امیر(ع) است. رئیس اسبق مجلس در جایی می گوید: «بنده قائلم به اینکه در حکومت ما رودربایستی هست. باید رودربایستی را  کنار بگذاریم. هرکس تخلف کرد با او برخورد کنیم. حالا هرکه باشد. نگوییم بد است. امیرالمومنین این کار را نمی کرد. من ناطق اگر واقعاً تخلف دارم باید بررسی شود. اساساً چرا مثل منی مورد سوال و مواخذه قرار نگرفت. واقعاً این سوال جدی من است. تعارف نمی کنم. واقعاً من چرا مورد سوال قرار نگرفتم؟ چرا مواخذه نشدم؟ اگر نسبتی داده شد، چرا تحقیق نشد، بررسی نشد که این درست است یا درست نیست. واقعاً برای من سوال است و اصلاً این برای من مسئله است، برای جامعه هم مساله است، مردم ماها را می بینند. ما روحانی هستیم. در انقلاب هم بوده ایم. متاسفانه به ما انقلابی هم می گویند، الگوی مردمیم. خوب اگر بنا باشد یک شیخی که مردم به او دلبسته بودند، و قبل از انقلاب پای منبرش می نشستند و  دنبال او آمدند و انقلاب کردند، متهم شود و اتهامش بررسی نشود، تاثیر مخربی بر ذهن آنان می گذارد.» یا در جای دیگری می گوید: «وقتی در یک نظام، در یک کشور، به خصوص حکومت ما که دینی و انقلابی است، جریان غلو پیش می آید و ما با آن برخورد نمی کنیم و جلوی این غلوها را نمی گیریم، این ها کم کم تبدیل می شود به یک سری باورهای خرافی.»

غیر از این گفت و گوی خواندنی، پرونده اصلی این شماره با عنوان «شکل دیگر وجود» به «عرض ارادتی به ساحت قدس شهید عدالت» اختصاص دارد. عبدالجبار کاکایی، هارون یشایایی، عباس عبدی، سیدحمید متقی، سیدعبدالجواد موسوی، شاهرخ تندروصالح، جواد طوسی، ابوالقاسم حسینجانی و سیدابوالحسن مختاباد نویسندگان مطالب این پرونده اند. این پرونده به مصاحبه پیش گفته ختم می شود و پس از آن، نیمچه پرونده ای درباره حجت الاسلام ناطق نوری کار شده است. سیدعلی میرفتاح، سردبیر مجله، در یادداشتی، ناطق را «فراسوی اصلاح طلبی و اصولگرایی» می خواند و عباس آخوندی او را «شیخ اصولگرایان» می داند.

در این شماره، بخش ثابت ادبیات شامل داستانی از ژرژ سیمون و شعرهایی از محمود حبیبی کسبی، جواد زهتاب و سیدعلی میرافضلی است. بخش هنر، گفت و گویی کوتاه اما خواندنی با سیف الله صمدیان مدیر مجله «تصویر» دارد که 20 ساله شده است. در همین بخش، در مطلبی تاثیر انقلاب مشروطه بر موسیقی ایرانی بررسی شده است.

در بخش پایانی «نگاهـ» که «نوستالوژی» نام دارد، این بار برای جوانان دهه پنجاه و شصت، خاطره خاصی را زنده می کند: «نوستالوژی خودکار بیک و واکمن و باتری».

 




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: - -

نوسازی سیاسی در عصر مشروطه ایران

پنجشنبه 19 مرداد 1391 12:52 ق.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: بازنشر ،

آیا مدرنیته تقدیر ماست؟*

صدمین سالگرد مشروطه آمد و رفت و هنوز حرف باقی است؛ چرا مشروطه اتفاق افتاد؟ چرا ناتمام ماند؟ چرا به استبداد منتهی شد؟ و هزاران چرای دیگر.

«نوسازی سیاسی در عصر مشروطه ایران» کتابی است در پاسخ به همین سوالات که توسط حسن قاضی مرادی به رشته تحریر در آمده است. وی مشروطه را برایند تناقضات جامعه سنتی و از هم پاشیده ایران در مصاف با دنیای جدید (همان غرب) می داند و با تبیینی جدید از عوامل شکل گیری مشروطه، گذار از جامعه سنتی به جامعه مدرن را چالش اصلی اندیشمندان صدر مشروطه (و البته تا به امروز) معرفی می کند.

نوسازی سیاسی محور اصلی بررسی های کتاب است. یعنی کتاب به چگونگی عملکرد الیت سیاسی در مواجهه با اندیشه های نوگرایانه و در مقابل استراتژی (اگر بتوان چنین خصوصیتی را در نظر گرفت) اندیشمندان برای پیشبرد اهداف اصلاح گرایانه می پردازد.

در پیشگفتار کتاب چنین می خوانیم: «در سنخ شناسی جریان های اندیشه سیاسی، چهارراه کار اصلی گذار از جامعه سنتی به جامعه متجدد را- آنچنان که در آرای روشنفکران صدر مشروطه قابل تشخیص بود- از یکدیگر تفکیک کرده و با تاکید بر اندیشه سیاسی، به اجمال آرای 4 روشنفکر یعنی میرزا فتحعلی آخوند زاده، عبدالرحیم طالبوف، سید جمال الدین اسدآبادی و میرزا ملکم خان را نمایندگان برجسته 4 راهکار اصلی اصلی در صدر مشروطه می شناسم.»

به اعتقاد قاضی مرادی محدودیت شناختی روشنفکران و متفکران صدر مشروطه از مدرنیته در غرب از سویی و میزان کم شناخت ایشان از واقعیت های موجود جامعه ایران از سوی دیگر، بزرگترین کاستی انیشمندانی بوده که در پی خروج از بحران بوده اند. روشن است که راهکارهای آنان متاثر از این محدودیت ها، ناقص بوده است.

نویسنده چهار راهکار متفکران در طلیعه مشورطه را چنین برشمرده است:

1-     بازگشت به خویش ( به نمایندگی سید جمال الدین اسدآبادی)

2-     غربی شدن ( به نمایندگی میرزا ملکم خان)

3-     تجدد بر مبنای سنت ( به نمایندگی فتحعلی آخوندزاده)

4-     هویت اسلامی تمدن غربی ( به نمایندگی عبدالرحیم طالبوف)

وی هر یک از این 4 راهکار را تعریف می کند و ضمن بیان نکات کلیدی در اندیشه هر یک از روشنفکران مورد بررسی، آن را به نقد می کشد و کاستی ها و نقات قوت اندیشه آنان را باز می نماید.

وی علاوه بر افراد پیش گفته شده، به نقد نظرات داریوش آشوری، سید جواد طباطبایی، علی شریعتی، موسی غنی نژاد و فخرالدین شادمان می پردازد و البته تعریضی به سعید حجاریان، عمادالدین باقی، جلال آل احمد، حسین بشریه، رامین جهانبگلو و... نیز دارد.

قاضی مرادی رهیافت های هیچکدام از روشنفکران دوران گذار از جامعه سنتی به جامعه مدرن را قبول ندارد و جالب آن که در این میان تنها و تنها [اندیشه] میرزا ملکم را واجد راهکار درست برای دوران گذار می داند. آنجا که در پی گفتار کتاب با عنوان «تقدیر مدرنیته ماست» می نویسد: «اکنون پس از حدود صد و بیست سال از زمانی که ملکم خان در اوج ترقی خواهی روشنفکری ایران، برای نخستین بار استقرار سلطنت مشوطه پارلمانی را هدف سیاسی جامعه ایران دانسته بود، دیدنی است که چنین حکومتی، تحقق نایافته در ایران جز در مقاطعی محدود، همه بار رسالت تاریخی اش را برای ایران از دست داده و دیگر هیچ کورسویی جز در اذهان بس عقب مانده ندارد. امروزه و در عصر پیشرفت یکپارچگی جهانی، در عصری که یکپارچگی جهانی اش با مدرنیته تعیین می یابد و دیگر هیچ جامعه غیرغربی در جهان وجود ندارد که به این یا آن طریق درگیر بحران های دوره گذار به جامعه متجدد نباشد، نه هدف سیاسی ملکم خان از نظر نوع حکومت، بلکه شیوه ای که در فعالیت نوسازی گرانه اش به کار گرفت همچنان معتبر است.»

به نظر می رسد نویسنده با هوشمندی به مقطع انقلاب اسلامی نپرداخته تا به سوالاتی نظیر: انقلاب پاسخ به کدام نیاز پس از مشروطه  بود؟ نقش روحانیت در شکل دهی و هدایت اعتراضات چگونه بود؟ چرا انقلاب را نمی توان حاشیه علیه متن خواند؟ نقش روشنفکرانی چون شریعتی، آل احمد، بازرگان یا روحانیانی مانند طالقانی و مطهری در بسیج توده ها و تصور ایشان از سنت و مدرنیسم چه بود؟ و هزاران سوال دیگر پاسخ نگوید.

تمام این سوالات را می توان در دل یک سوال دیگر جای داد: آیا مدرنیته به واقع تقدیر ماست؟ بن مایه فکری این مدرنیته مقدر چیست؟ و کدام روشنفکر ایرانی حامل این اندیشه است؟ پاسخ سوالاتی از این دست را متاسفانه نمی توان در کتاب قاضی مرادی یافت. اما به هر حال کتاب فارغ از لحن تند انتقادی اش، که گاهی لحن تمسخر نیز به خود می گیرد، اطلاعات مفیدی را در اختیار خواننده قرار می دهد.

نوسازی سیاسی در عصر مشروطه ایران را نشر اختران در دوهزار نسخه و با قیمت 3300 تومان منتشر کرده است.

 

 

*عصر اقتصاد، پنج شنبه، 16 شهریور 1385




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: - -

خداحافظ گاری کوپر

چهارشنبه 11 مرداد 1391 09:37 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: معرفی و مرور ،

یک هجویه تمام عیار؛ رمانی سراسر نیش و کنایه به آن چه شاید بتوان «ملالت های تمدن»اش خواند با متلک های گاه و بی گاه به رویای زندگی بهتر طبقه فرودست و رویای زندگی روشنفکرانه طبقه فرادست.

«خداحافظ گاری کوپر در رزهای اوج جنگ سرد نوشته شده؛ روزهایی که یک خط جهان را به دو قسمت تقسیم می کرد و سردمداران هر منطقه، وعده زندگی بهتر را به شهروندان خود می دادند. گاری البته به نیمه غربی جهان تعلق داشت، اما محل تولدش، احتمالا علقه های شرقی هم برایش ساخته بود که بتواند در رویای آمریکایی غرق نشود و تناقض های آن را ببیند. پس شخصیتی خلق می کند که از آمریکا فرار می کند اما به شوروی نمی رود. می رود در کشوری که همواره بی طرف بوده؛ سوئیس. در سوئیس هم در شهر نمی ماند، به نوک قله پناه می برد و به خودش می قبولاند که لذت زندگی اش اسکی کردن با خطر یخ زدن است و این لذت او را از همه «ملالت های تمدن» بی نیاز می کند: «لنی بعضی وقت ها حیران می ماند که چرا اغلب این بی خانمان های برف پرست آمریکایی اند. حتما برای این بود که وقتی آدم کشوری به این بزرگی و نیرومندی پشت سر دارد، راهی جز فرار برای ش نمی ماند. آمریکا کشور عجیبی است. هیچ امکان خلاصی از آن نیست... خوبی کار در اروپا این است که همه رویای آمریکایی در سر دارند. برای ماشین رختشویی و اتومبیل نو و خرید قسطی سرودست می شکنند.»

لنی، سرباززاده ای است که از ترس اعزام به ویتنام، از کشورش فرار کرده است. پدرش هم در یکی از همین جنگ های بیهوده از بین رفته؛ تا جایی بیهوده که لنی حتی نام محل جنگ را نمی داند و تنها پس از آشنایی با دختر یک دیپلمات هموطنش متوجه می شود پدرش در جنگ با «لائوس» کشته شده است. کمی جلوتر، داستان این دیپلمات هم به بهانه ای برای نقد سیاست های آمریکا بدل می شود. دیپلمات دائم الخمر است و تصمیم دارد بعد از بازنشستگی به شرکت های بزرگ جاری مشاوره بدهد اما مسیر حوادث، او را به دزدی سوق می دهد و جان بر سر این کار می بازد. اوست که می گوید مقامات وزارت خارجه آمریکا با وعده و وعید، انقلابیون چکسلواکی را به چوبه های اعدام سپردند و...

لنی، ولگرد بی خیال است که برای خودش دنیایی ساخته که «حس تعلق خاطر» خط قرمز آن محسوب می شود و در این دنیا هر آن کس و هر آن چیز که تعلق بیافریند، مزخرف و خطرناک است. او بی سواد است و به تنهایی و بی کسی عادت دارد و همین بی کسی، باعث شده واگویه های ذهنی اش، نوعی فلسفه زندگی هم باشد: «عشق خودش یک جور آدم کشیه.» یا «هرچه می خواهند بگویند، اخلاق پیشرفت های فوق العاده ای کرده بود. حتی کثافت هایی مثل آنژی به کثافت کاری های ما در ویتنام تف می اندازند.» یا «من هیچ وقت خواب اصلاح کردن دنیا رو نمی بینم. با این دنیایی که ما داریم، نمی شه دنیایی غیر از همین که هست ساخت.»

نویسنده اما به این حد از سخره نظام تمدنی جدید هم راضی نمی شود، پس خورده روایت ها و داستان هایی از آدم های دور و بر لنی نقل می کند که در لابلای آن از رفتارهای جنسی جوانان اروپایی تا سیاست های کنترل جمعیت، از دیوار برلین تا افزایش اعتیاد به مواد مخدر، از هالیوود تا کلیسا را به نقد می کشد و حتی پا را فراتر می گذارد و مفاهیم پر استفاده آن روز را به چالش می کشد: «روابط انسانی جز اصطکاک افراد با هم نبود. مسائل واقعی مسائل میلیون ها بود، یعنی مسائل طبقه یا ملت یا نژاد. مصیبت انفجار جمعیت طوری بود که متولدین را بر حسب متوفیا می شمردند. «من» به صورت اهانتی به ملت درآمده بود و جز در انتقاد از خود [برنامه ای کمونیستی برای تصفیه عناصر نامطلوب از تشکیلات] مورد استعمالی نداشت. «ملت» تنها لباسی بود که از مد نمی افتاد، مثل یک کت دامن شانل، با این تفاوت که کسی آن را نمی پوشید و بزرگترین نیروی فکری بشریت بعد از بیست انقلاب همچنان خریت بود، منتها آن هم مثل باقی چیزها ابعادی کیهانی اختیار کرده بود...»

خواندن خداحافظ گاری کوپر خالی از لطف و لذت نیست، اما مختصری اطلاع از اوضاع جهان در دهه 1960 میلادی، لذت خواندن آن را بیشتر می کند.

اطلاعات کتاب: «خداحافظ گاری کوپر» در سال 1969 به زبان انگلیسی نوشته و با نام «ولگرد اسکی باز» منتشر شد و 4 سال بعد، در سال 1351 با ترجمه سروش حبیبی، در اختیار ایرانیان قرار گرفت. این اثر معروف ترین کار رومن گاری است و تقریبا به همه زبان های زنده دنیا ترجمه شده. این کتاب در میان مخاطبان فارسی زبان هم با استقبال نسبی مواجه شده و تا تابستان 89 به 9 چاپ رسیده است که چاپ های آخر، با ویرایش جدید مترجم منتشر شده اند.

مطلبی با نام «مردی که سایه اش را فروخت» اطلاعات کاملی درباره نویسنده و آثارش در اختیار مخطب قرار می دهد.

نویسنده: رومن گاری

مترجم: سروش حبیبی

ناشر: نیلوفر

شابک: 0-142-448-964-978

قطع: رقعی

قیمت: 288 صفحه، 5500 تومان




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: چهارشنبه 11 مرداد 1391 09:43 ب.ظ



تعداد کل صفحات : 15 ... 4 5 6 7 8 9 10 ...
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic