تبلیغات
کتاب باز - مطالب ناب و نایاب

فراموش‌خانه و فراماسونری در ایران

دوشنبه 8 تیر 1394 05:31 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: ناب و نایاب ،


جنجال ماسون‌های ایران*

اسم شما که در لیست نیست؟ سلام برسانید به استاد اعظم. کتاب را دیده‌ای؟ می‌گویند هزار نفر را افشا کرده. راست است که هویدا و بیشتر دولتی‌ها هم عضوند؟... چنین گفت‌وگوهایی در اسفند 47 و نیمه اول سال 48، در محافل دوستانه و جمع‌های خانوادگی و گعده‌های سیاسی، عادی به‌شمار می‌آمد. موضوع بحث، کتابی بود به قلم اسماعیل رائین که تا پیش از انتشار اثر خود، یک روزنامه‌نگار ساده شناخته می‌شد و برخی امضایش را در روشنفکر و خواندنی‌ها و... دیده بودند. «فراموش‌خانه و فراماسونری در ایران» سه جلدی بود و پر از سند و مدرک. گفته بود فراماسونری چیست، از کجا آمده، چه هدفی دارد، در ایران چگونه شکل گرفت، نخستین ایرانیان عضو آن چه کسانی‌اند و از همه مهم‌تر، کدام چهره‌های مشهور این زمان، فراماسونرند. انتشار کتاب غوغایی به‌پا کرد که تا چند ماه ادامه داشت. سئوال اساسی این بود که پشت رائین به کجا گرم است که توانسته این سیاهه جنجالی از فراماسون‌های نام‌دار را با سند و مدرک تهیه و منتشر کند؟ چگونه این روزنامه‌نگار یک‌لاقبا جرات کرده نام برخی از دولتمردان، هویدا و شریف‌امامی و اقبال و دیگران را بیاورد و آن‌ها را ماسون بخواند؟ ساواک مرده یا دموکراسی واقعا جان گرفته در مملکت؟

محتوای کتاب چنان جذاب بود که نام نویسنده را به سرعت بر سر زبان­ها انداخت. هم قصه‌پردازی خوبی داشت و «رازها» را برملا می‌کرد، هم افشاگری داشت و نام‌ها را رسوا می‌کرد، هم عکس و سند داشت که ادعاها را مستند. مردم هم که تشنه خبرهای خاص و هیجان‌انگیز بودند. زمزمه‌هایی هم به گوش می‌رسید که کتاب بدون مجوز دولت و اطلاع ساواک منتشر شده و به‌زودی جمع می‌شود. این بود که بازار پیدا کرد و مشتری. کمی بعد هم بازار سیاه. بازار شایعات هم داغ شد و گوناگون تحلیل درباره منابع و انگیزه‌ها و وسایل نوشتن و نشر آن ارائه شد. یک‌سویه شایعات برمی‌گشت به اسناد متعدد و متقن کتاب که نمی‌توانست کار رائین به تنهایی باشد، دیگر این‌که از حلقه نزدیکان شاه هیچ اسمی در میان نبود و از جمله از اسدالله علم، دیگر این‌که چند وقتی بود در محافل سیاسی نارضایتی دربار از سیاست‌های انگلستان تبلیغ می‌شد و دست آخر این‌که علی‌رغم نایاب‌شدن کتاب، رائین حاضر نمی‌شد آن را تجدید چاپ کند.

تب کتاب خوابید تا حدود یک‌دهه بعد؛ انتشارات معتبر امیرکبیر آن‌را تجدید چاپ کرد و رائین گفت تجدید چاپ غیرقانونی است؛ اعتراض کرد و جعفری را به دادستانی انقلاب کشاند. خودش هم به دفتر انتشارات رفت و به هر دلیل با کارگران درگیر شد، سکته کرد و مرد. نماند تا در روزهای افشاگری بعد از انقلاب، توضیح دهد که کتاب جنجالی‌اش را چگونه تهیه کرده است. سه دهه بعد، پرویز ثابتی، مدیر امنیت داخلی ساواک، در خاطرات خود چنین روایتی از کتاب رائین ارائه داد: «علم وزیر دربار، که خودش با انگلیسی­ها ارتباط داشت، چون با هویدا و شریف­امامی و دکتر اقبال بد بود، شاه را متقاعد کرده بود که برای وادار کردن فراماسون­ها به علنی کردن فعالیت­های خود مانند همه کشورهای دنیا، ترتیبی داده شود که کتابی درباره فراماسونری نوشته شود، با موافقت شاه، علم به نصیری دستور را داده بود و این مأموریت به اسماعیل رائین، که از مأمورین ساواک بود، داده شد. او اسناد و مدارکی را آماده کرده بود و برای جمع­آوری اسامی، ساواک به وی کمک می­کرد. در تمام مدت 2-3 سال که او مشغول نوشتن کتاب بود. ما به تدریج این اسامی را به او می­دادیم. زیرا فراماسون­ها برای جلساتی که داشتند به وسیله پست، دعوت­نامه می­فرستادند و ما در پست کنترل می­کردیم و اسامی اعضا را جمع­آوری می­کردیم. برای من روشن نبود هدف از این کار چیست، به مقدم (مدیرکل اداره سوم ساواک) گفتم اگر قرار است رائین، کتابی بنویسد و مدعی شود که فراماسونرها نوکر انگلیس می­باشند، باید بلافاصله همه مقامات کشور که عضو این سازمان هستند اگر زندانی نشوند، لااقل برکنار شوند، مقدم گفت شما می­توانید در فرصت مناسب با تیمسار نصیری، صحبت کتید. من رفتم و با نصیری صحبت کردم و گفتم: این کارها را چرا داریم انجام می­دهیم؟این که اسامی در بیاید که نخست­وزیر و سایر مقامات دربار و داماد شاه، مهرداد پهلبد و منوچهر اقبال، همه ماسون هستند و نوکر انگلیس­اند، بعد قرار است که همه را کنار بگذاریم؟ نصیری گفت: نخیر، گفتم: پس چی؟ در پاسخ گفت که: اعلی‌حضرت می­فرمایند سال‌هاست به شریف­امامی می­گویم که این لژهای مختلف را جمع کنید و یکجا و علنی کنید و این‌ها این کار را نمی­کنند و چون نمی­کنند، پی ما این کتاب را در می­آوریم که این کار را بکنند. گفتم: تیمسار! این آبروریزی است. موقعی که جلد سوم این کتاب با اخذ اجازه وزارت فرهنگ و هنر درآمد و ایجاد جنجال شد، فراماسون­ها نزد شاه رفته و شکایت کردند و شاه دستور جلوگیری از توزیع آن را داد و رائین برای مدتی زندانی شد. علم در این زمان به پرفسور رضا، رییس دانشگاه تهران، فشار آورده بود که این کتاب را در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران، جزو کتاب درسی بگذراند.»


*درج‌شده در ماه‌نامه نسیم‌بیداری، شماره 56 و 57، اسفند 93



دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: دوشنبه 8 تیر 1394 05:37 ب.ظ

هجوم روس و اقدامات رؤسای دین برای حفظ ایران

شنبه 29 شهریور 1393 02:44 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: ناب و نایاب ،

استخدام مورگان شوستر امریکایی برای اصلاح مالیه ایرانٰ سخت‌گیری او بر اطرافیان شاه سابق یعنی محمدعلی میرزای مخلوع، تشکیل یک نیروی نظامی برای تصرف املاک غصبی شعاع‌السلطنه برادر شاه که تحت‌الحمایه روس‌ها بود، اولتیماتوم اول روسیه برای اخراج شوستر و عدم قبول آن از سوی مجلس شورای ملی، فشار بیشتر روس‌ها و اولتیماتوم دوم که علاوه بر اخراج شوستر، تامین مالی لشکرکشی روسیه به ایران و سلب اختیار از دولت در استخدام مستشار خارجی را می‌خواست، عدم پذیرش آن از سوی مجلس و طبیعتا دولت ایران و در نهایت هجوم ارتش تزاری به همسایه جنوبی، از تلخ‌ترین حوادث تاریخ معاصر ایران است و یکی از جنایت‌بارترین صفحات روابط ایران و روسیه.

ارتش تزار، آذربایجان و گیلان را اشغال کرد، قوایی به سوی خراسان روانه ساخت و دولت را تهدید کرد که در صورت عدم ژذیرش درخواست‌هایش، تهران را هم به اشغال درخواهد آورد. برای نشان دادن جدی بودن تهدیدهایش، از قزوین راه پایتخت و آذربایجان را مسدود کرد و در شهرهای اشغالی، مخالفان را از دم تیغ گذراند.

در شرایطی که اوضاع داخلی ایران وخیم و شرایط به شدت متشنج بود، عده‌ای از روحانیون ایرانی ساکن عراق به زعامت آیت‌الله آخوند خراسانی تصمیم گرفتند در حرکتی مشترک، حمایت خود از دولت ایران را اعلام و دولت روس را به صدور حکم جهاد تهدید کنند؛ این کتاب شرحی است از همین تصمیم و فراز و فرود آن: «تجاوز نیروهای نظامی روسیه به خاک ایران در پی بحران ناشی از اولتیماتوم آن دولت مبنی بر عزل مورگان شوستر، در سراسر کشور موج وسیعی از مخالفت‌ها را برانگیخت. یکی از مهم‌ترین کانون‌های این مقاومت و مخالفت را روحانیت شیعی و ایرانی مستقر در عتبات تشکیل می‌داد. سیدحسن نظام‌الدین‌زاده که خود در این تلاش و تکاژو حضور داشت، از چگونگی شکل‌گیری، اوج و بالاخره افول این حرکت گسترده، شرحی به دست داده است وافی و مستند.» نویسنده گزارشی از حوادث عراق بیان کرده که شور و هیجان در آن موج می‌زند و به خوبی طرز تلقی علمای اسلام در آن مقطع از دین و دولت، حکومت مشروطه و مشروعه، دشمن، استعداد و توان مقابله با آن، سیاست‌ورزی، دیپلماسی و... را نشان می‌دهد.

یکی از خواندنی‌ترین فرازهای این کتاب، جایی است که نویسنده مخالفت سیدکاظم یزدی با این اقدام را توضیح می‌دهد. آیت‌الله یزدی از بزرگان حوزه نجف بود، دل خوشی از مشروطه‌خواهان نداشت و محمدعلی شاه را مناسب حکومت می‌دانست، بنابراین وقتی شاه معزول مورد حمایت روسیه بود، او نیز اقدام بر ضد آن کشور را صلاح نمی‌دانست. مهاجه شیخ‌العراقین به نمایندگی از آخوند خراسانی با پسر سیدکاظم یزدی، در نوع خود بی‌نظیر است:

«شیخ‌العراقین: در خدمت آقای حاضر، آمدیم نجف تا در بین دو نفر آقا که هر دو خود را جانشین و سجاده‌نشین پیغمبر و نایب امام می‌دانند، اصلاح کنیم، ممکن نمی‌شود و از ملاقات امتناع دارند. چگونه می‌شود بین داوود خان کرد معلوم‌الحال و بختیاری لر معلوم‌الحال که هرگز دعوی تدین و تقدس ندارند اصلاح کنیم...

آقازاده: بروید محمدعلی شاه را بیاورید، او خودش اصلاح می‌کند.

شیخ‌العراقین:بسیار خوب، ما با کمال امتنان حاضریم که محمدعلی شاه را آورده بر تخت بنشانیم لکن به شرط آن‌که او از دولت روس بخواهد که اولا اولتیماتوم خود را پس بگیرد و ثانیا توسط دولت عثمانی تلگرافی به والد شما بکند که ما حق مداخله در ایران نداریم و او التیماتوم خود را پس گرفتیم...

آقازاده: همین مطلب را شماها به او تلگراف کنید.

شیخ‌العراقین: خوب است این تلگراف را آقای والد بکند.

آقازاده: آقا نخواهد کرد. آقا چه کار دارد؟

شیخ‌العراقین: این مطلب را آقا اقتراح کرده؛ خوب است مباشرت نمایند.

: آقا ابدا نمی‌کنند.

شیخ‌العراقین: خیلی خوب، آقایان تلگاف می‌کنند، آقا هم مهر کنند.

: خیر، آقا مهر هم نخواهد کرد.

شیخ‌العراقین: پس اتفاق چگونه خواهد شد؟

: اتفاق نخواهد شد.

شیخ‌العراقین: پس ایران طعمه روسیان و اسلام از دست خواهد رفت.

: الان شش سال است [اشاره به ژیروزی مشروطه] ایران از دست رفته است...»

به این ترتیب آیت­الله سیدکاظم یزدی به عنوان یکی از مراجع بزرگ تقلید حاضر به همراهی با آخوندخراسانی نمی‌شود. آخوند هم در مقابل به یارانش دستور می‌دهد سیدکاظم را ندیده بگیرند و عزم سفر کنند. قرار می‌شود بعد از زیارت حضرت امیر در نجف، کاروان طلاب و روحانیون شیعه به سمت کاظمیه حرکت کند اما چند دقیقه بعد از اذان صبح همان روز، آخوندخراسانی دردی در قفسه سینه حس می­کند و چندی نمی‌گذرد که جان می‌دهد.

نظام‌الدین زاده شرحی کامل و گزارشی مستند از مراسم تشییع و تدفین و گرامی‌داشت آخوند ارائه می‌دهد و می‌گوید به مشورت، آقایان صلاح را در حرکت دیدند.

بزرگان شیعه خود را به کاظمین می رسانند اما تازه از این‌جا مشکل آغاز می‌شود؛ آیا باید واقعا حکم جهاد دهند؟ اگر نه، منظور از این حرکت چیست؟ دو دولت عثمانی و ایرانی نسبت به آن چه تصوری دارند؟ اصلا به صلاح است که حکم جهاد با روسیه بدهند؟ این دست ژرسش‌ها البته به صراحت جواب ندارد اما از لابه‌لای مذاکرات بین علما، تلگرافات ارسالی و دریافتی و وضعیت حاکم بر شهر که در کتاب آمده، می‌توان برای‌شان پاسخ یافت.

اطلاعات کتاب: چرایش مشخص نیست اما مصحح کتاب، نصرالله صالحی هیچ توضیحی درباره نسخه مورد استفاده خود، طریقه دست‌یابی، محل نگه‌داری و... ارائه نمی‌کند و تنها در یک پاورقی در مقدمه، توضیح داده که «طبع به مطبعة‌الاداب فی بغداد، سنه 1331» مبنای کار بوده است.

کتاب از محصولات نخست نشر و پژوهش شیرازه است که سال 1377 در 2هزار و 200 نسخه چاپ شد و البته دیگر تجدید چاپ نشد. کاوه بیات که در همه این سال‌ها دبیری مجموعه تاریخ معاصر ایران نشر شیرازه را عهده­دار بوده است هم در یادداشتی بر آن، اهمیت کتاب در درک شرایط آن روز کشور را یادآوری می‌کند.

کتاب 168 صفحه و کاغذ زرد دارد که یادآور بحران درآمدهای ارزی سال انتشار و در نتیجه کاهش ورود کاغذ مرغوب خارجی است. قیمت 800 تومان برای آن در نظر گرفته شده بود اما بعدتر، ناشر در قیمت تجدید نظر و آن را به بهای 5500 تومان عرضه کرد.

نویسنده: سیدحسن نظام‌الدین‌زاده

به کوشش: نصرالله صالحی

ناشر: شیرازه

نوبت چاپ: اول، 1377

شابک:  978-964-6578-13-6

قطع: رقعی

قیمت: 168 صفحه، 800 تومان




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: یکشنبه 4 آبان 1393 01:37 ق.ظ

روزها بر رئیس‌جمهور چگونه می‌گذرد

پنجشنبه 19 تیر 1393 08:47 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: ناب و نایاب ،

ابوالحسن بنی‌صدر، یکی از جذاب‌ترین چهره‌های تاریخ معاصر ایران است که گرچه دورانش خیلی از زمان حاضر دور نیست، پر است از ابهام و سئوالات بی‌پاسخ. روحانی‌زاده بود و درس‌آموخته غرب؛ اقتصاد خوانده بود و در کوران انقلاب، «اقتصاد توحیدی»اش منتشر شد. از همراهان امام خمینی در پاریس بود و با پیروزی انقلاب، به سرعت جزء کادرهای رهبری شد و عضو شورای انقلاب. سخنرانی‌هایش شلوغ می‌شد و او هم پر شور سخن می‌گفت. از تیرماه 58 روزنامه منتشر کرد با عنوان «انقلاب اسلامی» که نشان می‌داد، ابوالحسن حواس‌جمع‌تر از سایر انقلابیون است.

بنی‌صدر، نخستین رئیس‌جمهور ایران شد؛ پس از شکست دادن تعداد زیادی رقیب و از جمله از میدان به در کردن جلال فارسی گزینه نخست حزب جمهوری اسلامی و بعد، پیروزی بر حسن حبیبی کاندیدای جانشین فارسی. اما مجلس شورای اسلامی به کاندیداهای مورد حمایت حزب جمهوری رسید و اکبر هاشمی‌رفسنجانی بر صندلی ریاست آن تکیه زد و داستان اختلاف رئیس‌جمهور و مجلس آغاز شد؛ داستانی که راوی اصلی‌اش، روزنامه‌های دو طرف بودند: انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی.

رئیس‌جمهور بنی‌صدر، پس از مسئولیت نه تنها روزنامه را رها نکرد که ستونی ثابت برای خود تدارک دید با عنوان «کارنامه رئیس‌جمهور». این ستونی بود که خوانندگان در اغلب روزهای هفته می‌دیدند و می‌توانستند دریابند نخستین رئیس منتخبشان بر جمهوری، چه می‌کند؟ کجا می‌رود؟ مواضعش چیست و... البته رقبای سیاسی هم به دقت «ستون ابوالحسن» را تحت نظر داشتند؛ چه آن‌که در لابه‌لای آن، هم مواضع سیاسی رئیس‌جمهور مشخص می‌شد و هم متلک‌هایش. مطالب این ستون بود که هر از چندی اعتراض نمایندگان مجلس را برمی‌انگیخت و کشور را ملتهب می‌کرد. اما بنی‌صدر فقط به کارنامه روزانه بسنده نمی‌کرد و تدارک چاپ مجموعه مقالاتش به عنوان کتاب را هم دید. عنوان انتخاب شده برای کتاب هم از زرنگی (تیزهوشی یا فرصت‌طلبی بسته به نوع نگاه مخاطب) او حکایت داشت. بنی‌صدر نام کتابش را گذاشته بود «روزها بر رئیس‌جمهور چگونه می‌گذرد» که هنوز هم جذاب به نظر می‌آید چه برسد به 35 سال پیش که تازه ملت ایران با مفهومی به نام رئیس‌جمهوری آشنا می‌شدند.

برای مردمی که حوصله خواندن تاریخ نداشتند (و ندارند) جذاب بود که بدانند چرا کارها یک‌شبه درست نشده و ببینند که رئیس‌جمهورشان نوشته: «...اعضای سابق شورای انقلاب که دیگر عمر آن پایان پذیرفته، آمدند. چند تن از آنها نیامده بودند. درباره مسائل مختلف گفتگو کردیم. یکی از آن مسایل ترکیب کابیت=نه و اظهار نظر نسبت به این وزیران بود. و من هم توضیحاتی درباره روش کارم به آنها دادم. گفتم یک وقتی هست که انسان دولتی را تشکیل می‌دهد کاملا موافق و هماهنگ با خود، با برنامه‌های خود و یک وقت هست، متناسب با شرایط موجود دولتی را می‌پذیرد که امور کشور معطل و تعطیل نمامد و احتمالا اگر آزمایش دیگری ممکن است، به نتیجه بیانجامد. البته در حدودی که نتایج آزمایش از حد کنترل و مهار بیرون نرود و خرابی به بار نیاورد. و با وضعی که ما فعلا داریم، حالت دوم صادق است.» (11شهریور 59) یا «نزدیک سه بعدازظهر به من گفتند که نقش تخریبی رادیو روشن‌تر می‌شود و برنامه این است که شما را با میدان خالی روبرو کنند. از روز پیش از این روز، شایعه رواج پیدا کرده بود که در روز هفده شهریور زدوخورد خواهد شد؛ به صورت شدید بین مجاهدین خلق و فدائیان خلق و مخالفین بنی‌صدر، برخورد و زدوخورد خواهد شد و این شایعه را با منتهای رذالت درست کرده بودند. یعنی مردم دیگر با رئیس‌جمهور نیستند و موافقین او خلاصه میشوند در مجاهدین خلق و فدائیان خلق؛ همان مطلبی که ئر آن نوار کذایی بود. [اشاره به نوار لو رفته سخنرانی دکتر آیت، از اعضای حزب جمهوری و از مخالفان سرسخت بنی‌صدر] در نتیجه با یک تیر دو نشان می‌زنند: هم مردم را رم دهند و هم اینکه آنها از بیم زدوخورد و مفت کشته و زخمی شدن، به میدان نیایند...» (17 شهریور 59) و یا «[ضمن گزارش سفر به مناطق عملیاتی جنوب] به هر رو از آنجا که بازگشتم، هم امید من و هم اعتماد من و کارایی و توانایی فرزندان کشور اسلامی ایران صدچندان شئه بود. آنها سئوالهایی داشتند، یکی این بود که چرا رادیوتلویزیون نقش ستون پنجم را بازی می کند. چرا اصرار هست که نقش رئیس‌جمهور را کوچک جلوه دهند یا نادیده بیانگارند. حتی بیانات و مصاحبه‌ها را به ترتیبی پخش می کنند که آشکار است که زورکی است...» (6 مهر59) و چنین بود که نخستین رئیس‌جمهور هر روز تعداد بیشتری از نیروهای سیاسی شریک در قدرت را از دست می‌داد. این بازی البته تا خرداد سال بعد ادامه یافت اما آن زمان، ستون کارنامه ابوالحسن بنی‌صدر، دیگر چندان خواننده نداشت یا اگر هم داشت، توانی برای برانگیختن حمایت آنان وجود نداشت و این به کار نخستین رئیس جمهوری اسلامی ایران خاتمه داد.

اطلاعات کتاب: «سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی» از نخستین نهادهای فرهنگی تاسیس شده پس از انقلاب بود که وظیفه تولید محتوای اسلامی و انقلابی را بر عهده داشت. بعدها بنگاه ترجمه و نشر کتاب و چند موسسه انتشاراتی دولتی و نیمه دولتی دوره پهلوی در این سازمان ادغام شدند و همگی، تحت عنوان انتشارات علمی و فرهنگی به فعالیت پرداختند. همین سازمان، نوشته‌های رئیس‌جمهور در روزنامه انقلاب اسلامی را در دو جلد منتشر کرد. جلد دوم، حاوی یادداشتهای یکم شهریور تا بیست و پنجم مهر سال 59، در آذرماه همان سال و در شمارگان عجیب 15 هزار نسخه، منتشر شد.

نویسنده: سیدابوالحسن بنی‌صدر

ناشر: سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی

نوبت چاپ: اول، 1359

شابک: -

قطع: رقعی

قیمت: 232 صفحه، 15 تومان




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: پنجشنبه 19 تیر 1393 08:49 ب.ظ

سرزمین و مردم ژاپن

سه شنبه 13 اسفند 1392 06:25 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: ناب و نایاب ،

از نیمه های دهه 1340 شمسی، بنگاه نشر و ترجمه کتاب، دست به انتشار مجموعه کتاب هایی زد با عنوان کلی «چهره ملل». در این مجموعه، یک ملت و سرزمین زیست آنان، بخشی از تاریخشان و ویژگی های فرهنگیشان معرفی می شد. یکی از نخستین کتاب های این مجموعه «سرزمین و ملت ژاپن» بود به قلم ژوزفین وُ آن و ترجمه محمود کیانوش. کتاب در سیزده فصل تنظیم شده است: جغرافیای کشور جزیره ای، جمعیتی کثیر در سرزمینی کوچک، کشتزران ژاپن، زندگی خانوادگی در ژاپن، زندگی مذهبی ژاپنیان، روزهای مقدس و فرخنده و جشن های ژاپن، تاریخ ژاپن باستان، روزگار شگون ها، دوره انزوا، اشغال ژاپن به وسیله متفقین، هنرهای ژاپن و جاده توکائیدو، وفص سیزدم: شهرهای بمباران شده هیروشیما و ناگازاکی.

مترجم در مقدمه ای کوتاه، اثر را چنین معرفی می کند: «سرزمین افسانه، شعر، زیبائی و هنر، از یک سو عرصه پندار و خیال و از سوئی صحنه واقعیت و اندیشه است. کشور آفتاب طالع نه گذشته خود را با همه رنگ ها و نواهایش فراموش کرده ونه گامی از کاروان شابنده تمدن واپس مانده است. توانایی و دانایی این ملت براستی تحسین و اعجاب همه را برمی انگیزد.

دیار جامه های حریر، ترانه هاای کوتاه و شکوفه های آلبالو، در زمانی کوتاه توانست به صنعت بگراید، آهن را بکار گیرد و در اقتصاد جهان، سهمی بزرگ و موثر داشته باشد.

اینان صدوچند سال پیش مردمی بودند بی خبر از جهان و پیشرفت های درخشان انسان های دیگر، و امروز همه جهانیان از فراورده های دانش و هنر آنان بهره می برند.

با خواندن این کتاب به این سرزمین بزرگ گام می گذارید، زیبائی ها و شگفتی های آن را می بینید و با زندگی و هنر و اخلاق و فرهنگ مردم آن در گذشته و حال آشنا می شوید.»

نویسنده البته به ظرافت نقش «نجات دهندگی» دنیای غرب و به ویژه آمریکا را برجسته می کند، ژاپن را به نوعی مدیون «جهان آزاد» می خواند و از کمک های غرب به این مردم برای مدرن شدن تجلیل می کند و البته در لابه لای آن هم از زمینه های فرهنگی پذیرش این کمک ها نزد ملت ژاپن سخن می گوید و از آن تقدیر می کند. برای نمونه: «با آمدن آمریکائیان که ژاپنیان آنان را وحشی می خواندند، توکوگاواها به اندازه ای اعتبار خود را از دست دادند که طایفه توکوگاواها سرانجام زوال یافت.» یا «امروز ژاپنیان بخاطر کمک هایی که گروهی از آمریکائیان در راه ایجاد ژاپن نو کرده اند، سپاسگذار آنان هستند. ژاپنیان علاقه دارند تا آنجا که می توانند از روش ها و پدیده های غرب آگاهی یابند و غربیان را به آمدن به سرزمین خود تغیب کنند.»

با وجود این تأکیدات بیشتر سیاسی، کتاب حاوی نکات مهمی درباره ملتی است که هم به شدت به سنت های خود پایبند است و هم به شدت مدرن.

اطلاعات کتاب: طبق رسم بنگاه، در صفحه اول این کتاب هم، زیر نشانه تاج عبارت «بفرمان محمدرضا شاه پهلوی آریامهر» درج شده و پشت آن هیات مدیره بنگاه معرفی شده اند. کتاب شماره 165 را در سلسله انتشارات موسسه دارد و در سال 45 منتشر شده و عجیب است که شماره ثبت کتابخانه ملی ندارد.

«سرزمین و ملت ژاپن» چهارمین اثر در سلسله چهره ملل و مصور است.

نویسنده: ژوزفین وُآن

مترجم: محمود کیانوش

ناشر: بنگاه ترجمه و نشر کتاب

نوبت چاپ: اول، 1345

شابک: --------

قطع: رقعی

قیمت: 220 صفحه، 70 ریال

 




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: سه شنبه 13 اسفند 1392 06:29 ب.ظ

دولتهای ایران از مشیرالدوله تا موسوی

شنبه 7 دی 1392 03:30 ق.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: ناب و نایاب ،

از 14 مرداد 1285 تا 14 خرداد 1368، ایران را نخست وزیران منتخب اداره می کردند؛ اولین شان میرزا نصرالله خان مشیرالدله و آخرین شان مهندس میرحسین موسوی. در این حدود 80 سال، نخست وزیران ایران 116 بار کابینه تشکیل دادند و بیش از 570 «دولتمرد» اعم از وزیر و معاون و رئیس سازمان را به جامعه ایران معرفی کردند. از اولین نخست وزیر قانونی تا آخرین شان، ایران دوره ای پر حادثه را گذراند، هم حوادث جهانی و هم تحولات داخلی از خود مشروطه گرفته تا استبداد صغیر، از فتح تهران به دست مجاهدان گیلان و آذربایجان تا فتح تهران به دست رضاخان قزاق، از تاج گذاری پهلوی اول تا شهریور 20، از اشغال تهران توسط متفقین تا فتح برلین به دست همانان، از گدایی برای دریافت کمک های اصل 4 ترومن تا ترور محمدرضا پهلوی، از فتنه فرقه دموکرات آذربایجان تا سیاست ورزی قوام با استالین، از ترور حاجعلی رزم آرا تا نخست وزیری مصدق، از ملی شدن نفت تا کودتای 28 مرداد، از 16 آذر تا 15 خرداد، از جدایی بحرین تا جنگ در ظفار، از شوک نفتی 52 تا تورم 54، از اعتراضات 56 تا سقوط 57، از 12 بهمن تا 12 فروردین، از نخست وزیری  بازرگان تا اشغال سفارت امریکا، از آمدن بنی صدر تا رفتن قطب زاده، از جنگ تا صلح و... اتفاقاتی که آینه خواست ها و امیدها و آرزوها و اشتباهات این ملت بود و قاعدتا باید به تدبیر همان دولتمردان، به بهترین نتیجه مردم منجر می شد.

این کتاب کوششی است برای شناختن کسانی که در این 8 دهه مصدر امور بوده اند و به نوعی در شرایط امروزمان سهم دارند. فهرست این 116 دولتمرد بر گرفته از «دفتر ثبت کابینه های نخست وزیری» است که در مرکز اسناد ریاست جمهوری نگه داری می شود. در معرفی این دفتر آمده است: «دفتر ثبت کابینه ها با ابعاد 40*27 سانتیمتر و 142 صفحه، مشتمل بر صورت اسامی نخست وزیران، وزرا و دیگر اعضای هیئت دولت، تاریخ تغییر کابینه ها و نیز تاریخ تغییر وزیر یا وزرای یک کابینه است... با توجه شیوه نگارش و نحوه رسم الخط دفتر، چنین به نظر می رسد که تنظیم و تحریر این دفتر از سال 1329 یا 1330 شروع شده تا تغییرات کابینه های نخست وزیری در آن ثبت و ضبط شود و نخستین متصدی دفتر [رئیس دفتر نخست وزیر] در خلال سال های 1329 تا 1338 عهده دار این کار بوده است و سپس اشخاص دیگری به این امر مبادرت کرده اند... بخش اول دفتر [کابینه های مشروطیت تا نخست وزیری مصدق] بر اساس اسناد و مدارک معتبر جمع آوری شده است، ولی از آنجایی که متصدی امر به شیوه تحقیق آشنایی کامل نداشته، مرتکب اشتباهاتی هم شده است...»

از جذاب ترین و البته مهم ترین بخش های کتاب، نمونه دستخط هم نخست وزیران و نمونه امضای تقریبا همه 570 نفری است که به عنوان وزیر یا معاون نخست وزیر در این 60 سال، ایران را اداره کرده اند.

هر کابینه شامل توضیحی کوتاه درباره فرمان تشکیل دولت، جدول وزرا و تغییرات آن، معرفی نخست وزیر و تصویری از او (تنها یا در جمع اعضای کابینه اش) است.

اطلاعات کتاب: با روی کار آمدن دولت اصلاحات در سال 1376، نگاه به مقوله اسناد هم تا حدود زیادی اصلاح و بخل دستگاه های دولتی در انتشار اسناد تاریخی کمتر شد. دولت از خود شروع کرد و با تاسیس مرکز اسناد ریاست جمهوری، گام اول را برداشت. این کتاب اولین محصول این مرکز بود که با عنوان «مجموعه اسناد تاریخی» از تابستان 78 منتشر و روانه بازار کتاب شد.

شورای علمی مرکز شامل دکتر یعقوب آژند، دکتر هاشم آقاجری، دکتر عطاالله حسنی، دکتر عبدالرسول خیراندیش و دکتر غلامحسین زرگری نژاد بود و مهندس میرحسین موسوی، دکتر هادی خانیکی و دکتر احمد مسجدجامعی شورای نظارت آن را تشکیل می دادند تا کوچک ترین شبهه ای نسبت به صحت و سقم اسناد منتشره، وجود نداشته باشد.

انتشار این مجموعه را سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد بر عهده گرفت که در آن مقطع یکی از به روزترین و مجهزترین چاپخانه های کشور را در اختیار داشت تا کیفیت کاغذ، چاپ و صحافی هم استاندارد باشد.

نویسنده: -

ناشر: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

نوبت چاپ: اول، 1378

شابک: 8-147-422-964-978

قطع: وزیری

قیمت: 548 صفحه، 1950 تومان

 

  




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: شنبه 7 دی 1392 03:33 ق.ظ

نادر شاه

سه شنبه 28 آبان 1392 07:00 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: ناب و نایاب ،

نادر از معدود پادشاهان ایرانی است که به نیکی یاد می شود؛ شاید به واسطه کشورگشایی اش و برگرداندن حس افتخار به مردمانی سرخورده که در پس هر جنگ، تکه ای از خاکشان را به مهاجمان می دادند. شاید هم چون شرق و غرب و شمال و جنوب را درنوردید تا ایران، ایران بماند.
نادر پس از صفویان ظهور کرد، وقتی ایران در آتش هرج و مرج می سوخت و طوایف گوناگون، مدعی تاج و تخت بودند. او بپا خاست و لشکری فراهم کرد و توانست مدعیان را از میدان به در کند. اما در اواخر عمر، چنان بدبین و ظنین و پرخاشجو بود که بر پسرش هم رحم نیاورد و او را کور کرد و از همین جا، زوال دولتش آغاز شد. رضازاده شفق درباره اش می نویسد: «از حوالی بیست سالگی به دفاع و جنگ قیام کرد و مدت چهل سال تمام با طوایف و عشایر متعدد و مدعیان و یاغیان گوناگون و خیانت پیشگان اطرافیان و متعاهدان خودش و با عشایری که به حکومت مسلط شده بودند و برتر از همه اینها، با لشکریان جرار دو دولت بزرگ زورمند همسایه یعنی روسیه و عثمانی نبرد نمود و به سال 1151 به شبه قاره هند لشکرکشی کرد و تا دهلی رفت و در طی این چهل سال، بخصوص سی سال اخیر آن، تقریبا هیچ وقت تن آسائی نکرد و استراحت نصیبش نشد و عمر خود را در کمر اسب یا چادرهای اردوگاه ها گذراند. و اگر تسعید فتوحاتی یا جشن نوروزی فراهم می گشت، غالبا در یکی دو هفته برگزار می شد و باز لشکرکشی آغاز می نمود و و اگر باز وقفه و فاصله های کوتاهی رو می داد، با رسیدگی به عرایض و عزل و نصب می گذشت و جز چند ساعت خواب شبانه، که معمولا در بیابان ها بود، راحت و سکونت به او دست نمی داد و هر وقت جنگی را پایان می داد، جنگی دیگر آغاز می شد و فتنه ای را می خواباند، فتنه ای دیگر برمی خاست و چنان که گفتم، شاید بیش از همه خیانت و بی وفائی بعض سران و همکاران او، او را بیشتر از جنگ با دشمن رنجیده و فرسوده می ساخت و این پیشه خیانت بجایی رسید که حتی لکه آن را به دامن پسرش رضاقلی میرزا زدند و او را در سوءقصدی که به سال 1154 در جنگل های سوادکوه نسبت به نادر به عمل می آمد، دخیل شمردند. با این عوامل موثر هولناک، عجیب نیست اگر نادر با وجود تمام توانایی عظیم جسمانی و قوت اعصاب و متانت و صبوری که او را بود، سرانجام زبون گردد و اعصابش آشفته شود و او را سوءظنی و نگران و بدبین کند و متوحش و بی رحم سازد.» این عبارات تجلیل گونه البته دلیلی فراتر از خود نادر هم داشت؛ پهلوی ها (هم رضاخان و هم محمدرضا) که در حمله به قاجار افراط می کردند، می خواستند برای «نهاد سلطنت» مشروعیتی هم دست و پا کنند تا بودنشان توجیهی داشته باشد و بنابراین باید از شاهانی که در مجد ایران کوشیده بودن تجلیل می کردند و یکی از اینان، نادرشاه افشار بود که حداقل دستاوردش، زینت تاج شاهنشاه فعلی بود!

به این ترتیب تالیف آثاری در بزرگداشت نادرشاه افشار در دستور کار قرار گرفت که کتاب «نادرشاه از نظر خاورشناسان» یکی از محصولات آن بود. دکتر رضازاده شفق در مقدمه اش بر کتاب، ضمن اشاره به درخواست سپهبد فرج الله آقاولی (رئیس انجمن آثار ملی) از خود برای گردآوری و تجمیع نوشته های خارجیان درباره نادر، می نویسد آثار خارجی ها در مورد نادر به دو گروه معاصران او و پژوهشگران امروزی تقسیم می شود که این کتاب حاوی آثار گروه دوم است؛ گزیده هایی از «تاریخ ایران در دوره اسلامی» تالیف پاول هرن، «تاریخ ادبی ایران» تالیف ادوارد براون، «تاریخ ایران» سر پرسی سایکس، «تاریخ هند» پاول پرایس، و «تاریخ افغانستان» تالیف فریزر. جالب اینکه هرچه شفق در مقده اش تلاش داشته برای سفاکی های نادر توجیه بتراشد، نویسندگان خارجی غیرجانبدارانه، تصویر واقعی شاه ایران را پیش چشم می گذارند که البته در همگی ویژگی هایی نادرشاه چون جنگاوری و سلحشوری، زیرکی، سیاست کردن، توان درک مسائل پیچیده ای چون اختلافات مذهبی و... مورد تاکید قرار می گیرد.

شفق برای آن که کتاب کامل تری ارائه دهد، «تاریخچه نادرشاه» نوشته مینورسکی را با ترجمه رشید یاسی همراه سه ضمیمه مسائل مذهبی، ابنیه نادر و تاریخ محمد کاظم به آن افزوده، بخشی از نوشته های لاکهارت را نقل کرده و در بخش آخر هم «تاریخ نادرشاه» به قلم فریزر را به طور کامل آورده است. چنین است که کتاب به خوبی تصویر و تصور مستشرقین غربی از شاه کشورگشای ایران را نشان می دهد.

اطلاعات کتاب: «نادر شاه» سی و نهمین کتاب در سلسله انتشارات انجمن آثار ملی بود که در اسفند ماه سال 1339 به چاپ رسید. مقدمه دکتر شفق تاریخ بهمن ماه همان سال را در پای خود دارد که نشان می دهد کتاب به سرعت به طبع رسیده.

متن کتاب 253 صفحه است به اضافه یک صفحه غلط نامه، 20 صفحه فهرست اعلام و 3 صفحه معرفی دیگر آثار انجمن. کاغذ مورد استفاده چنان مرغوب است که پس از 50 سال، هنوز شق و رق، ورق می خورد.

گردآوری: رضازاده شفق

ناشر: انجمن آثار ملی

ثبت کتابخانه ملی: -

قیمت: -

 




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: شنبه 19 بهمن 1392 02:25 ب.ظ

هجدهم تیرماه 78 به روایت جناحهای سیاسی

سه شنبه 18 تیر 1392 03:55 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: ناب و نایاب ،

18 تیر 1378 گرچه در همه سال های پس از اصلاحات تابویی غیر قابل صحبت بود اما از حافظه جمعی نسلی از دانشجویان و فعالان سیاسی دوره اصلاحات پاک نمی شود؛ سلسله حوادثی که از شامگاه 5شنبه، هفدهم تیر در اعتراض به توقیف روزنامه سلام در کوی دانشگاه تهران  آغاز شد و تا 5 روز بعد ادامه یافت. زد و خورد در امیرآباد و تخریب خوابگاه دانشجویان، دخالت لباس شخصی ها، ورود مقامات دولتی به کوی و اعلام حمایت از دانشجویان، درگیری در خیابان های اطراف دانشگاه تهران و حوادث مشابه در تبریز حوادثی بود که تابستان داغ 78 به خود دید؛ حوادثی که با صف آرایی جناح های مختلف درباره اش، نقشه سیاسی کشور را دستخوش تغییر کرد.

کتاب «هجدهم تیرماه 78 به روایت جناحهای سیاسی» گزارشی است از همین صف آرایی ها به کوشش محمدعلی زکریایی. او در 16 فصل، مواضع احزاب و گروه های مختلف درباره حادثه کوی دانشگاه را ثبت و ضبط کرده است. هر فصل به یک حزب یا گروه اختصاص دارد و شامل بیانیه ها، مصاحبه ها و سخنرانی های رهبران و نیروهای موثر آن حزب درباره حادثه است. جامعه روحانیت مبارز، مجمع روحانیون مبارز، جبهه مشارکت، حزب کارگزاران سازندگی، سازمان مجاهدین انقلاب، نهضت آزادی و گروه های ملی-مذهبی، جامعه اسلامی مهندسین، جمعیت موتلفه،  دفتر تحکیم وحدت، حزب الله، حزب همبستگی، شورای هماهنگی گروه های خط امام، گروه های دانشجویی و چند تشکل و انجمن دیگر، هر یک فصلی را به خود اختصاص داده اند.

علاوه بر بیانیه این گروه ها درباره حادثه، اظهار نظر افرادی چون آیت الله مهدوی کنی، مهدی کروبی، هادی خامنه ای، مجید انصاری، سعید حجاریان، محمدرضا خاتمی، علی شکوری راد، وفا تابش، سیدحسین مرعشی، فائزه هاشمی، بهزاد نبوی و محسن آرمین، ابراهیم یزدی، یدالله و عزت الله سحابی، غلامعباس توسلی، محمدرضا باهنر و مرتضی نبوی، حبیب الله عسگراولادی، حسین شریعتمداری، علیرضا افشاری، اکبر عطری، رضا حجتی، میثم سعیدی، مسعود ده نمکی، حسین الله کرم، محمدرضا راه چمنی، علی صالح آبادی و... هم جمع آوری و منعکس شده است.

کتاب از این جهت که نشان می دهد چگونه یک حادثه در ابعاد «فاجعه کوی» به دستمایه تسویه حساب های سیاسی تبدیل می شود، چگونه برخی افراد و جریان ها به فرافکنی دست می زنند، چگونه بی مسئولیتی جانشین پذیرش خطا و اشتباه می شود و این که چگونه عده ای حاضر بودند به قیمت مخدوش کردن امنیت جانی و روانی کشور، دولت اصلاحات را ناتوان نشان دهند، بسیار مفید است. مطالعه این کتاب نشان می دهد که چرا خاتمی بعدها گفت «حادثه کوی دانشگاه تاوان پیگیری قتل های زنجیره ای بود.»

اطلاعات کتاب: مولف؛ انگیزه خود از تدوین این کتاب را پاسخ به سه پرسش عنوان کرده است: انعکاس رویداد کوی دانشگاه از منظر جناح های سیاسی چگونه بود، جناح های سیاسی مختلف چگونه به این حادثه پرداختند و تحلیل شان از علل و عوامل وقوع حادثه چه بود؟ و برای این منظور روزنامه ها و هفته نامه ها و ماهنامه های مهم منتشر شده در آن مقطع (از 17 تیر تا آبان 78)، را بررسی کرده است.

کتاب نخستین بار آذر ماه همان سال منتشر شد و کمتر از دو ماه بعد به چاپ دوم رسید اما دیگر امکان انتشار نیافت.

جمع آوری: محمدعلی زکریایی

ناشر: کویر

شابک: X-978-964-6144-42

نوبت چاپ: دوم، 1378

قطع: رقعی

قیمت: 475 صفحه، 2200 تومان




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: سه شنبه 18 تیر 1392 04:20 ب.ظ

تمدن ایرانی

شنبه 1 تیر 1392 03:06 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: ناب و نایاب ،

اگر به تاریخ ایران علاقه مند باشید، حتما متوجه شده اید که بخش بزرگی از تاریخ این سرزمین، به ویژه پیش از دوران صفویه توسط مستشرقین غربی و روس ها نوشته شده است و در واقع می توان گفت تاریخ مدون ایران، مدیون تلاش های کسانی چون گیرشمن، هانری ماسه، سرپرسی سایکس و... است. این البته چندان عجیب نیست چرا که تا پیش از دوره قاجار، «تاریخ» عملا فاقد هرگونه ارزشی برای حکام و سیاستمداران ایرانی بود و تا مواجهه تلخ با واقعیت های جهان برای ایشان رخ نداد، به اهمیت تاریخ و تاریخ نویسی پی نبردند و البته وقتی هم که پی بردند، آن قدر اولویت های دیگری داشتند که مجال پرداختن به این موضوع را نداشتند.

توجه به تاریخ و تدوین آن محصول دوران استقرار دولت مدرن در ایران است؛ رضاشاه به هر دلیل علاقه زیادی به تدوین تاریخ کشور نشان داد و نخستین پژوهش ها در این حوزه را سامان داد و به انتشار معدود تاریخ نگاری های فارسی و ترجمه یافته های خارجی اقدام کرد. در دوره پهلوی دوم این روند سرعت و کیفیت بیشتری پیدا کرد و «ایرانشناسی» اهمیت ویژه ای یافت تا جایی که مراکز گوناگونی برای نشر آثار مرتبط با ایران به وجود آمد.

«تمدن ایرانی» یکی از محصولات پرشمار آن دوره است که شامل مقالات چند خاورشناس نامدار درباره ایران است. دکتر عیسی بهنام در مقدمه ای بر کتاب نوشته است: «چند سال پیش رادیو پاریس از ایران شناسان بنامی از قبیل دکتر گیرشمن، آندره گدار، هانری ماسه، کریستن سن، مرحوم رنه گروسه و چندتن دیگر دعوت نمود تا هر یک در ضمن سخنرانی مختصر و جامع خود، جنبه های مختلف تاریخ تمدن ایران و افغانستان را به مردم بشناسانند. ایران شناسان مزبور حاصل تحقیقات خود را به زبانی ساده و قابل فهم عامه مردم درآوردند و در ضمن مقالاتی که به این منظور نوشتند، با وجود بیان ساده خود، جنبه علمی و تاریخی مطلب را بخوبی حفظ کردند. کتاب حاضر مجموعه ای از این مقالات است و بنابراین حاوی اطلاعات گران بهایی درباره تاریخ، مذاهب و هنر ایران و افغانستان می باشد.»

بعد از مقدمه مترجم، پیشگفتار از هانری ماسه درج شده که از تقدم خاورشناسان فرانسوی در شناسایی زوایای تاریک تاریخ ایران سخن می گوید و درآمد کتاب را هم رنه گروسه با این جملات آغاز می کند: «اگر دوره آغاز تاریخ را هم در نظر بگیریم – که در ایران بر اثر حفاری های شوش بخوبی روشن شده و به علاوه فلات خزر در آن حکم شوش بزرگتری را دارد- خواهیم دید که تمدن ایران به صورت های متوالی خود (ماقبل آریایی، مادی، هخامنشی پارتی، ساسانی و اسلامی) در مدت 50 قرن بدون انقطاع به حیات خویش ادامه داده است...» او استدلال می کند که ورود اسلام هم باعث انقطاع تاریخ ایران نشده و می گوید: «بنابراین، آنچه دیده شد، ایران در واقع از آن چه هست بزرگ تر است و یا بهتر بگوییم از حدود سیاسی و سرحدات تاریخی خود تجاوز کرده است.»

در فصل نخست، کلیاتی راجع به جغرافیای ایران آمده، فصل دوم «اصول ثابت تاریخ ایران» نام دارد، فصل سوم به «ایران قدیم:هخامنشی ها»، فصل چهارم به «ایران در زمان سلوکی ها و اشکانی ها» و فصل پنجم به ایران ساسانی اختصاص دارد. ورود اسلام به ایران و تحولات تاریخی تا قرن پنجم موضوع فصل ششم است و در فصل بعد تاریخ ایران از صفویه تا پهلوی مرور شده است. فصل هشتم درباره تاریخ افغانستان از آغاز تا اسلام و فصل نهم تاریخ این منطقه بعد از اسلام را مرور کرده و فصل دهم هم با عنوان «ایران خارجی» به تاثیر ایران بر مناطق پیرامونی خود به ویژه هند پرداخته است.

یکی از جالب ترین یافته های کتاب متعلق به آندره گدار است که نشان داده سبک خراسان در معماری ایرانی ملهم از معماری هخامنشی است و عناصری از آن به وضوح در معماری اسلامی دیده می شوند. باز از نکات قابل توجه، تحقیقات گروسه است که نشان می دهد هیتلر اساسا «قوم آریایی» را به اشتباه درک کرده و این قوم نه شامل همه کسانی که به زبان هند و اروپایی سخن می گویند که تنها شامل ایرانیان و هندی هاست.

اطلاعات کتاب: تمدن ایرانی، هفتادوچهارمین تولید «بنگاه ترجمه و نشر کتاب» و چهاردهمین اثری بود که ذیل عنوان «مجموعه ایران شناسی» در سال 1337 منتشر شد.

در صفحه دوم کتاب، سیدحسن تقی زاده به عنوان مشاور عالی و اسدالله علم، جعفر بهبهانیان و احسان یارشاطر به عنوان هیات مدیره انتشارات معرفی شده اند. در صفحه چهارم هم این اطلاعات به چشم می خورد: «از این کتاب دوهزار نسخه روی کاغذ سوئدی 80 گرمی در مطبعه بهمن نو به طبع رسید. حق طبع مخصوص بنگاه ترجمه و نشر کتاب است. Copyright 1958» کتاب در قطع وزیری و در 514 صفحه چاپ شده و فهرست اعلام، نقشه و نمودار دارد.

همان طور که گفته شد، ترجمه اثر کار دکتر عیسی بهنام است او یکی از برجسته ترین چهره ها در زمینه در باستان شناسی و هنر ایران به شمار می آمد و موسس موزه مردم شناسی بود. رشته باستان شناسی دانشگاه تهران هم از یادگارهای اوست.




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: شنبه 1 تیر 1392 08:09 ب.ظ

آیین شهریاری در شرق

سه شنبه 10 بهمن 1391 06:01 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: ناب و نایاب ،

پیروزی اسکندر مقدونی بر پادشاه ایران، داریوش و استیلای طولانی مدت یونانی ها بر سرزمین های شرقی، زمینه تغییرات بزرگ سیاسی و اجتماعی را در این بخش جهان موجب شد. اندکی بعد، مقاومت شرقیان در برابر جهان گشایی جانشینان اسکندر، جدی و جدی تر شد و آن گونه که نویسنده «آیین شهریاری در شرق» می گوید، این مقاومت «تقریبا در همه جا در لباس دین، خاصه از نظر فلسفه لاهوتی شرق درباره پادشاهی» بروز کرد. ساموئیل ادی می گوید شرقیان معتقد بودند که شاهان قائم مقام خدایان بزرگی چون اهورا مزدا، یهوه و مردوک بر روی زمین هستند و حتی چنان که در مصر معتقد بودند، خود خدا هستند.

نویسنده با بررسی فرهنگ شرق به ویژه در ایران، آناتولی و مصر، به این باور رسیده است که اعتقاد به تقدس حاکمیت ریشه در باورهایی دارد که می توان آن را دینی نامید. و به این ترتیب توضیح می دهد چگونه برخوردهای غربی ها و شرقی ها همواره رنگ و بوی جنگ اعتقادی داشته و به نوعی جنگ مذهبی بوده است.

از مهمترین یافته های نویسنده این است که نشان می دهد در شرق، به ویژه ایران، همواره مفهوم حکومت و پادشاهی ملازم مفاهیم مذهبی بوده است. به باور نویسنده: «تجزیه و تحلیل عناوین و القاب شاهی در کتیبه های فارسی باستان، ماهیت مقام پادشاه و شرایط داشتن آن را نشان می دهد... آن ها برای آن شاه اند که اهورامزدا آنان را به این سمت برگزیده است؛ توجیه مطلب از نظر دینی چنین است، حال فرق نمی کند واقعیت دنیوی آن چگونه باشد؛ با صلح و آرامش سلطنت را از پدر به ارث برده، و یا به قهر و غلبه تخت شاهی را تصاحب کرده باشد.»

جالب اینجاست که بر اساس یافته های نویسنده، مردم نیز پذیرای چنین توجیهی برای مقام پادشاه بوده اند و کسی را به این سمت به رسمیت می شناختند که بر اساس باورهای دینی شان برگزیده شده و بر تخت نشسته باشد: «بهترین گواه برای این که شاه ایران موجودی سرشار از نیروهای ایزدی تصور می شد، پرستش یا ستایشی است که پس از مرگ وی به عمل می آمده است.» یا «در قاموس ایرانیان، حفظ کشور همان حفظ برتری خدای ملی پارسیان، حفظ راستی، حفظ هستی طبیعی برتر، حفظ دین ایرانی و البته حفظ بزرگان پارسی بود.»

کتاب ادی از این جهت برای ما اهمیت پیدا می کند که به برخی سؤالات تاریخی مان پاسخی شایسته می دهد؛ این که چرا و چگونه حتی بی کفایت ترین حاکمان ایران می توانستند با تحریک عواطف و احساسات مردم بر آنان حکومت کنند و اتفاقاً آن جا شکست می خورند که نمی توانند از حربه مذهب به درستی استفاده کنند. مانند شاه سلطان حسین صفوی که چون شایع بود شراب خوار است، نتوانست با حکم جهاد مردم را به جنگ با محمود افغان ترغیب کند.  این که چرا هیچ وقت در این سرزمین مردم عادی یا رعایا نمی توانستند از حاکم سؤال یا او را مؤاخذه کنند، چنین پاسخی دارد که شاه مشروعیت خود را از خدا یا خداوندگاران گرفته است و بنا بر منبع مشروعیت اش، دلیلی ندارد که به رعایای خود جواب پس دهد و...

اطلاعات کتاب: این اثر مهم دویست و نود و هشتمین تولید «بنگاه ترجمه و نشر کتاب» بود که در سال 1347 منتشر شد. کتاب از مجموعه «معارف عمومی» این انتشارات پرکار و معتبر بود که زیر نظر محمد سعیدی منتشر می شد. بنگاه در مقطعی مهمترین کتاب های نویسندگان خارجی را به فارسی ترجمه و منتشر کرد که آیین... از جمله این آثار است.

مترجم، فریدون بدره ای است که اثر ساموئیل را به روانی به فارسی برگردانده. کتاب مصور و بالغ بر 640 صفحه است و مانند اغلب آثار آن دوره، فهرست اعلام، کتابنامه و یادداشت های توضیحی دارد.

نویسنده: ساموئیل ک.ادی

مترجم: فریدون بدره ای

ناشر: بنگاه ترجمه و نشر کتاب

شابک (دوره): - ثبت کتابخانه ملی: 1106، 25/9/1347

نوبت چاپ: اول، 1347

قطع: وزیری

قیمت: 40 تومان




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: سه شنبه 10 بهمن 1391 06:07 ب.ظ

هزار و یک شعر

دوشنبه 20 شهریور 1391 04:39 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: ناب و نایاب ،

یکی از کم نظیرترین مجموعه های شعر فارسی، بی شک حاصل تلاش محمدعلی سپانلو است؛ آن طور که محمود دولت آبادی درباره اش بگوید: «فراگیرنده 90 دسال شعر معاصر ایران است تا به طور اخص سرگذشت شعر نو را ترسیم کند و منبعی باشد آماده برای تاریخ ادبیات نویسان اکنون و آینده» یا سیمین بهبهانی اینگونه بستایدش: «در این گزارش گنجینه ای فراهم آورده ای که نمونه های شعر فارسی را در دسترس جویندگان نوپای شعر می گذارد و هم کار پژوهندگان و ناقدان شعر فارسی را آسان می کند.» و منوچهر آتشی آن را چنین توصیف کند: «درک حرکت شعر معاصر ایران از نیما تا امروز و همچنین پاسخ به این پرسش که آیا در این حرکت سیر تکاملی داشته یا به انحراف کشیده شده یا دچار آسیب شکلی و محتوایی شده، مستلزم عرضه نمونه های جامع و گویا، مختلف و متفاوت، از کوشش هایی است که توسط شاعران صورت گرفته است. این مهم را سپانلو، شاعر ارجمند و پیشگام معاصر، به نیکی انجام داده است.»   

کتاب «هزار و یک شعر»، آن گونه که تدوین کننده اش گفته، در واقع «گزارش تولید ملی شعر» است؛ مجموعه ای از نمونه سروده های شاعران ایران در چهار بخش «شعر تجدد»، «شعر نو»، «شعر امروز» و «شعر معاصر». سپانلو در مقدمه ای خواندنی بر کتاب، معیارهای انتخاب و روش تقسیم بندی اش را توضیح داده است. او شعر فارسی و فراز و فرودش در تاریخ معاصر را بیان کرده و در واقع، رساله ای درباره سرگذشت شعر در قرن بیستم تهیه دیده است. توضیحات پشت جلد، به اندازه کافی گویاست: «هزار و یک شعر آنتولوژی و مجموعه ای کاملا ی سابقه از شعر نو ایران در قرن بیستم است. محمدعلی سپانلو، شاعر و منتقد، با نگاهی ویژه این مجموعه را تدوین کرده است و تلاش او بر آن بوده تا با بیشترین اطلاع رسانی و کمترین حجم ممکن، خطوط اصلی شعر نو فارسی یعنی شعری را که در قرن بیستم در پرتو تجدد سیاسی و اجتماعی انقلاب مشروطه شکل گرفت، ترسیم کند. هزار و یک شعر با اشعار 312 شاعر ایرانی می تواند مورد پسند هر علاقه مند به شعر امروز ایران باشد. اشعار این کتاب از دوران مشروطه آغاز می شود و تا آغاز دهه هشتاد شمسی را دربرمی گیرد.»

اطلاعات کتاب: انتشارات کاروان این کتاب را برای نخستین بار در سال 1384 و در 1500 نسخه منتشر کرد. امضای سپانلو در پایان توضیحات ابتدایی کتاب، تاریخ مهر 1377 را دارد و پس از آن حاشیه چاپ دوم آمده که: در این فرصت بعضی از حوادث شعری را که در چاپ اول جا افتاده بود، به این کتاب افزودیم...» اما هیچ اطلاعاتی از چاپ نخست وجود ندارد و حتی در فیپای کتاب نیز اشاره ای به آن نرفته است و در شناسنامه نیز، «چاپ اول» عنوان شده. با توجه به قطر کتاب، (بیش از 1580 صفحه) جلدسازی و صحافی کار تقریبا کم نقص است. نکته جالب دیگر این که برخی از نسخه های کتاب شماره گذاری و توسط شاعر امضا شده است.

تدوین: محمدعلی سپانلو

ناشر: کاروان

قطع: وزیری

شابک: 7-08-8497-964

قیمت: -------------




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: - -

هویت

دوشنبه 23 آبان 1390 01:21 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: ناب و نایاب ،

در سال های ابتدایی دهه هفتاد، وقتی بحث تهاجم فرهنگی بالا گرفت و فشارها به حدی رسید که سیدمحمد خاتمی و تیمش را از ادامه کار در وزارت ارشاد بازداشت، برنامه ای از سیمای جمهوری اسلامی پخش شد با عنوان «هویت». این برنامه، در واقع از اولین محصولات مستند تلویزیون در حوزه ای غیر از جنگ بود و می خواست عوامل تهاجم فرهنگی را به مردم معرفی کند و با توجه به سلیقه حاکم بر صداوسیما در همه این سال ها، می شود حدس زد برنامه چه کسانی را به عنوان عوامل تهاجم فرهنگی معرفی می کرد: سیاهه ای از عزت الله سحابی گرفته تا داریوش شایگان و از هوشنگ گلشیری تا سعیدی سیرجانی. هویت، موفق بود و توانست تا مدتی بر فعالیت های روشنفکران جامعه سایه بیاندازد و آن را کند کند. کمی بعد، خبر مرگ سعیدی سیرجانی در زندان و بر اثر انسداد روده هم منتشر شد و پازل هویت را کامل کرد. هویت چند ماه و در پربیننده ترین ساعت، بعدازظهرهای پنجشنبه، از شبکه اول پخش می شد و تقریبا کسی را نویسندگان و پژوهشگران را بی نصیب نگذاشت؛ ایرج افشار، اسلامی ندوشن، غلامحسین ساعدی، احمد شاملو و...

اما چندی نگذشت که مناسبات تغییر کرد و مردم با انتخاب خاتمی در خرداد 76، از سیاست های فرهنگی حاکم اعلام نارضایتی کردند. در همان ایام هم مخالفان خاتمی، تلاش گسترده ای داشتند برای آن که نشان دهند او و همفکرانش راه را بر تهاجم فرهنگی باز کرده اند و در صورت انتخاب، باورهای دینی مردم را نشانه می روند. انتشار ویژه نامه یالثارات و پخش فیلم هایی با عنوان کارناوال عصر عاشورا از همین دست تلاش ها بود. وقتی عطاالله مهاجرانی به عنوان گزینه وزارت ارشاد مطرح شد، و او از شریعت سهله و سمحه سخن گفت، باز تبلیغات علیه دولت تازه رواج پیدا کرد. در شهریور 76، درست چند روز بعد از رای اعتماد مجلس پنجم به کابینه خاتمی و آغاز فعالیت رسمی دولت، متن برنامه هویت به صورت کتاب منتشر شد و نکته جالب اینکه دکتر مهدی خزعلی، که این روزها به عنوان یکی از مخالفان سیاست های موجود شناخته می شود، ناشر این کتاب بود.

خزعلی در مقدمه ای بر هویت نوشته است: «هویت بازگشت به خویشتن است، نگاهی است به خود، و بارورکردن ارزش های خویش، نگاهی به خانه دوست و نظری به اردوگاه دشمن، نگرشی به درون و برون، گاه از بیرون به خانه می نگرد و از چشم بیگانگان نگاه می کند، از منظر دگراندیشان خود را قضاوت می کند، و از دیدگاه بداندیشان آشنا می شود. سلاح دوست و دشمن را می شناسد، پس آن گاه به خود می آید، و خود را برای دفاع فرهنگی آماده می سازد. آری بداندیشان دیگر با سلاح نظامی و سیاسی به مبارزه نمی آیند، لشکر کفر با شعار استحاله فرهنگی در راه است. و دوستان ناآگاه نیز با تسامح و تساهل راه را بر بیگانگان هموار می سازند...»

اطلاعات کتاب: هویت، پیاده شده متن 22 برنامه تلویزیونی است که شامل متن نرشین ها و تحلیل ها، متن سخنرانی های ضبط شده از جلسات ضدانقلاب، متن اعترافات دستگیرشدگان و... می شود.

چاپ اول و دوم کتاب 378 صفحه ای هویت در شهریور 76 منتشر شد و تا آذر به چاپ چهارم رسید.

تنظیم و گردآوری: مسعود خرم

ناشر: حیان

قطع: رقعی

شابک: 0-239-460-964

قیمت: 1200 تومان




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: دوشنبه 21 فروردین 1391 03:32 ب.ظ

صد سال تنهایی

پنجشنبه 10 شهریور 1390 03:48 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: ناب و نایاب ،

اگر نخواهیم (و مگر می شود) مقهور نام نویسنده شویم و کتاب را بدون توجه به نام آوری اش بخوانیم، بازهم با یک شاهکار رو به روئیم. داستانی که در یک دهکده شروع می شود و 100 سال همانجا می مامند بدون آنکه نویسنده فراموش کند برای شش نسل خانواده سرهنگ، باید آدم بتراشد و شخصیت بپردازد و تاریخ روایت کند.

نمی دانم آن­ها که اثر مارکز را شاهکار می دانند به کدام جنبه اثر کار دارند؛ زبان و روایت، کشش و تعلیق، سبک یا چه اما برای یک خواننده معمولی مانند من، شاید رمان از این جهت شاهکار است که علیرغم تعدد شخصیت ها و مدت زمان روایت، خط داستان گم نمی شود. تازه اگر به یاد بیاوریم که رمان هایی خوانده ایم که بیشتر از حجم «صدسال تنهایی» بوده اند اما نتوانسته­اند به صلابت آن، زندگی شش نسل از یک خانواده را تعریف کنند.


 

خوزه آرکادیو بوئندیا، اولین مردی است که به ماکوندو وارد می شود. دو پسر او آئورلیانو و خوزه آرکادیو؛ اولی در جنگ شرکت می کند و به عنوان سرهنگ و رهبر آزادی خواهان به مبارزه با دولت محافظه کار می پردازد، دومی به سفر می رود و بعد از بازگشت به دهکده ماکوندو به کارهای خلاف اخلاق می پردازد. سرهنگ آئورلیانو در طی سال های جنگ از زنهایی که با آنها در جبهه جنگ آشنا شده صاحب پسران بسیار می شود. آمارانتا دختر خانواده، تا آخر عمر مجرد می ماند و سرپرستی بچه های دیگران را برعهده می گیرد. نسل های بعدی این خانواده از خوزه آرکادیو و همسرش ربکا به وجود می آیند. از ازدواج آنها پسری به دنیا می آید که اسمش را آرکادیو می گذارند.

خوزه آرکادیو و برادرش آئورلیانو با زنی به نام پیلار ترنرا رابطه برقرار می کنند. پسر سرهنگ، آئورلیانو خوزه از همین زن به وجود می آید. آرکادیو پسر خوزه آرکادیو در غیاب پدر، اداره ماکوندو را برعهده می گیرد اما او یک دیکتاتور است. آرکادیو، از سانتا سوفیا دلا پیه داد صاحب یک دختر به نام رمدیوس و دو پسر دو قلو به نام های خوزه آرکادیوی دوم و آئورلیانوی دوم می شود. از ازدواج آئورلیانوی دوم با فرناندا دل کارپیو دو دختر با نام های آمارانتا اورسولا و رناتا رمدیوس و یک پسر به اسم خوزه آرکادیو به وجود می آیند. رناتا رمدیوس از پسری به اسم مائوریسیا بابیلونیا، صاحب فرزندی به اسم آئورلیانو می شود. این آئورلیانو بزرگ می شود و با آمارانتا اورسولا، که خاله اوست، رابطه برقرار می کند و از او صاحب پسری به اسم آئورلیانو می شود که آخرین نسل از خانواده بوئندیاست و...

شاید نبوغ ماکز را در این هم بتوان دید: داستان یک تعداد حرام زاده که اسم های شان را از پدران شان ارث برده اند و اگر به قدرت برسند، دیکتاتور می شوند و یک روستا را به تباهی می کشانند؛ مدلی که به تمامی می توان در محیط داستان، آمریکای جنوبی و البته هر جا که دیکتاتورها حکومت کرده اند، نشانه های واقعی آن را دید «...زیرا نسل های محکوم به صد سال تنهایی، فرصت مجددی در روی زمین نداشتند.»

اطلاعات کتاب: مانند اکثر آثار مهم ادبیات جهان، صد سال تنهایی را هم موسسه انتشارات امیرکبیر منتشر کرد با ترجمه بهمن فرزانه. گرچه ترجمه های زیادی از این مهمترین رمان مارکز در بازار کتاب وجود دارد، اما بسیاری معتقدند ترجمه فرزانه همچنان بهترین ترجمه است. این اثر تا سال 1357 به 4 چاپ رسید.

فرزانه رمان را از روی نسخه فرانسوی ترجمه کرده بود اما پس از انقلاب، ترجمه کیومرث پارسایی از نسخه اسپانیایی (زبان اصلی) منتشر شد که با استقبال هم مواجه شد.





دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: سه شنبه 26 دی 1391 02:46 ق.ظ

برگزیده اشعار فروغ فرخزاد

سه شنبه 16 فروردین 1390 06:56 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: ناب و نایاب ،

«شاعر بودن یعنی انسان بودن. بعضی­ ها را می­ شناسم که رفتار روزانه­ شان هیچ ربطی به شعرشان ندارد. یعنی فقط وقتی شعر می­ گویند شاعر هستند. بعد تمام می ­شود. دو مرتبه می­ شوند یک آدم حریص شکموی ظالمِ تنگ فکرِ حسودِ حقیر. خب، من حرف­ های این آدم ­ها را هم قبول ندارم. من به زندگی بیشتر اهمیت می­ دهم، و وقتی این آقایان مشت­ های­شان را گره می­ کنند و فریاد راه می ­اندازند –یعنی در شعرها و «مقاله»­های­ شان – من تنفرم می­ گیرد و باورم نمی ­شود که راست می­ گویند. می­ گویم نکند فقط برای یک بشقاب پلو است که دارند داد می­ زنند. بگذریم.

فکر می­ کنم کسی که کار هنری می ­کند باید اول خودش را بسازد و کامل کند، بعد از خودش بیرون بیاید و به خودش مثل یک واحد از هستی و وجود نگاه کند تا بتواند به تمام دریافت ­ها، فکرها و حس­ هایش یک حالت عمومیت ببخشد»

این­ جملات «قسمت­ هایی از دو گفت و شنود با فروغ فرخزاد [به] نقل از مجله آرش، شماره اول دوره دوم» است که ناشر به عنوان مقدمه در ابتدای کتاب «برگزیده اشعار فروغ فرخزاد» قرار داده است.

این کتاب، نخستین بار اواخر سال 1352 منتشر و با استقبال مردم  مواجه شد. کتاب، از 4 مجموعه اسیر، دیوار، عصیان و تولدی دیگر تشکیل شده که هر کدام شامل چندین شعر و در مجموع 57 قطعه است.

اطلاعات کتاب: به نظر من که نمی ­شود فروغ را جز از لابه ­لای خطوط قدیمی و کاغذ زردشده کتاب قدیمی کشف کرد. کاغذ سفید و جلد شق­ و رق کتاب­ های تازه حس فروغ خواندن را از بین می­ برد.  

شاعر: فروغ فرخزاد

ناشر: شرکت سهامی کتاب­ های جیبی

ثبت کتابخانه ملی: 1295-05/09/1352

قطع: پالتویی

قیمت: 172 صفحه، 40 ریال

 




دیدگاه ها : شما گفتید
آخرین ویرایش: چهارشنبه 15 آذر 1391 07:14 ب.ظ

پیرمرد و دریا

شنبه 7 اسفند 1389 11:20 ب.ظ

نویسنده : علی نیلی
ارسال شده در: ناب و نایاب ،

نویسنده: ارنست همینگوی

مترجم: نازی عظیما

ناشر: امیرکبیر

ثبت کتابخانه ملی: 1265-14/11/1354

قیمت: 158 صفحه، 125 ریال

 

خب! بعضی وقت­ ها آدم با خودش درگیر می­ شود؛ من وضعم خراب است یا واقعا کتاب چیزی نبوده که انتظارش را داشتی. نکند من لایه­ های پیچیده داستان را نفهمیده­ ام. نکند نمی ­توانم ظرایف کار نویسنده را کشف کنم و...

اما مهم نیست. حتما پیرمرد و دریا چیزی دارد که این قدر بزرگ است و حتما همینگوی چیزهایی گفته که من نفهمیده­ ام. مهم آن است که رمان کلاسیک آقای همینگوی را خوانده ­ام و اگر کسی، جایی از سانتیاگو و ۸۴ روزی گفت که ماهی نگرفته، من هم از همراهی­ های مانولین و سرنوشت نیزه­ ماهی می­ گویم.

یکی از دلایلی که ترغیب شدم کتاب را بخوانم، داشتن چاپ قدیمی آن بود، اولین چاپ فارسی اثر بزرگ همینگوی. آن روزها اعتبار انتشارات امیرکبیر به بلندای نامش بود. ناشر معتبرترین آثار داستانی و غیرداستانی در ایران با کمک معتبرترین مترجمین و طراحان و چاپ­چی ­ها.

                            

اطلاعات کتاب: نگران نباشید که چاپ قدیمی کتاب پیدا نمی ­شود. تازگی­ ها نشر افق دارد آثار همینگوی را تجدید چاپ می­ کند. پیرمرد و دریا را هم چاپ کرده و به بازار فرستاده. با همان ترجمه و تنها با این تفاوت که زبان داستان دیگر شکسته نیست و نقاشی ­های انتهای کتاب هم حذف شده. قیمت هم جزئی تغییر کرده: 3200 تومان!

 

 




دیدگاه ها : شما بگویید
آخرین ویرایش: پنجشنبه 24 فروردین 1391 03:19 ب.ظ